کتاب جامعه مدنی و ارتقای سواد رسانه‌ای - اطلاعاتی

کتاب جامعه مدنی و ارتقای سواد رسانه‌ای - اطلاعاتی نوشته‌ی ایگور کانجیج، بر اهمیت دامنه‌ی فعالیت سازمان‌های جامعه مدنی به عنوان متولیان سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در جوامع و نقش آن‌ها در ارتقای شاخه‌های علوم سیاسی، مطالعات رسانه‌ای، علم ارتباطات، جامعه‌شناسی و رویکرد چند رشته‌ای تمرکز دارد.

جامعه مدنی در جوامع ما نقش مهمی دارد. تحقیقات نشان می‌دهد که ارتباط مثبتی بین مشارکت مدنی با سواد رسانه‌ای وجود دارد. سازمان‌های جامعه مدنی یکی از مهم‌ترین متولیان سواد رسانه‌ای در بسیاری از جوامع هستند. کتاب جامعه مدنی و ارتقای سواد رسانه‌ای - اطلاعاتی (The role of civil society organisations in promoting media literacy)، نقش افراد در ارتباط با سایر فعالان و بخش‌ها را مورد سؤال قرار می‌دهد و در مورد تفاوت‌های تاریخی و شباهت‌ها در کشورهای همسایه بحث می‌کند.

همچنین ایگور کانجیج (Igor Kanizaj) در این کتاب به بررسی ریسک‌هایی که در فعالیت‌ها و سیاست‌گذاری‌های سازمان‌های جامعه مدنی وجود دارد، می‌پردازد. به منظور هماهنگ‌سازی فعالیت‌های سازمان‌های جامعه مدنی در اتحادیه اروپا، یک مدل جدید بر اساس عوامل شش‌گانه‌ی سازمان‌های جامعه مدنی در اتحادیه اروپا و خارج از آن نیز ارائه می‌گردد.

این اثر به بررسی وظایف قانونی فعالان سواد رسانه‌ای پرداخته است. مسئولیت‌های سازماندهی شده تضمین نمی‌کند که یک مؤسسه خاص اقدام کافی را بر اساس مسئولیت تعریف شده انجام می‌دهد. سازمان‌های جامعه مدنی در شرایطی قرار ندارند که موظف به ارتقاء سواد رسانه‌ای باشند. در بیشتر موارد، این موضوع به سیاست‌گذاری، انگیزه و مسئولیت اجتماعی آن‌ها مرتبط می‌شود.

در این کتاب بر موضوع مهم سواد رسانه‌ای و یا به اصطلاح سوادآموزی در فضای مجازی و یا فضایی که مخاطبان در زمان استفاده از رسانه‌های اجتماعی با آن مواجه هستند و با عنوان فضای رسانه‌ای شناخته می‌شود، توجه شده است. این اثر در راستای اهمیت آموزش و یادگیری و رعایت اصول سواد رسانه‌ای، ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻣﻮزش‌ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﯽ و اﻣﻨﯿﺘﯽ در بهره‌گیری از فضای مجازی، سوادآموزی در فضای رسانه‌ای، ﻗﺪرت درک افراد را از ﻧﺤﻮه ﮐﺎرﮐﺮد رسانه‌ها و شیوه‌های ﻣﻌﻨﯽ‌ﺳﺎزی در آن‌ها را ﻃﺮف ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و می‌کوشد اﯾﻦ واکاوی را ﺑﺮای ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﺑﻪ ﯾﮏ ﻋﺎدت و وﻇﯿﻔﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﻨﺪ.

معمولاً وﻗﺘﯽ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ اﻧﻮاع رسانه‌ها و ﻣﺸﮑﻼت اﺧﻼﻗﯽ و رفتاری و آسیب‌های اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ آﺷﮑﺎر می‌شود، ﺑﻪ راه‌ﻫﺎی درﻣﺎﻧﯽ، اﻧﺪﯾﺸﯿﺪه می‌شود در حالی که ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ اﯾﻦ ﮔﺮوه را به ابزار نیرومندتری به نام سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در عصر دیجیتال مجهز کنیم تا وقتی افراد ﺑﻪﻃﻮر ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ در ﻣﻌﺮض رﺳﺎﻧﻪ جهت بهره‌برداری ﻗﺮار می‌گیرند، ﻣﻌﻨﺎی پیام‌هایی را ﮐﻪ ﺑﺎ آن‌ها ﻣﻮاﺟﻪ می‌شوند را درست ﺗﻔﺴﯿﺮ کنند و ﺗﺼﻮﯾﺮی ﮐﺎﻓﯽ و همه‌جانبه از رسانه‌ها داﺷﺘﻪ باشند.

در بخشی از کتاب جامعه مدنی و ارتقای سواد رسانه‌ای - اطلاعاتی می‌خوانیم:

تعدادی از استدلال‌ها برای توضیح نقش و اهمیت سازمان‌های جامعه مدنی ارائه شده است. همان‌طور که انتظار می‌رفت، تجزیه و تحلیل‌ها نشان داد که فعالیت‌های زیادی برای دانش‌آموزان و متخصصان نوجوان/ بزرگ‌تر سازمان یافته و اجرا شده است در حالی که برای افراد سالخورده اقدامی صورت نگرفته است. یک یک روند با یک خطر مشخص وجود دارد و آن، این است که در اکثر فعالیت‌های جدید، افراد مسنی وجود دارند که می‌خواهند صدای آن‌ها در «فضای ارتباطی» شنیده شود، ولی به آن‌ها توجهی نشده است. از میان 547 پروژه فهرست شده، 173 پروژه بر اساس منابع هستند و 107 پروژه بر اساس «مشارکت کاربر نهایی» می‌باشد، 78 تحقیق دنبال می‌شود، مبارزات انتخاباتی (77 پروژه) و «سیستم عامل‌های شبکه» (66 پروژه) را شامل می‌شود (EAO، 2016، ص 40).

کانال‌های ارتباطی وجود دارد که برای ارائه برنامه‌ها مورد استفاده قرار گرفتند: تفکر انتقادی (403)، کاربرد رسانه (385)، مشارکت و تعامل (323)، خلاقیت (264)، گفتگوی میان فرهنگی (162) و دیگر موارد (58) (EAO، ص42). دریافتیم بیشترین معیارهایی که به کار گرفتیم تا نقش سازمان‌های جامعه مدنی را شرح دهیم، برآورده شده است و سازمان‌های جامعه مدنی، خدمات، کانال‌ها و فضاهای ارتباطی را فراهم کرده و توان عمومی را در سطح ملی و معمولاً در زمینه‌های ملی افزایش می‌دهند.

برای اولین بار در اروپا می‌توانیم نقش سازمان‌های جامعه مدنی را در سطح کشور در زمینه‌ سواد رسانه‌ای و سواد رسانه‌ای-اطلاعاتی مقایسه و تحلیل کنیم. تحقیقی که در پروژه TRANSLIT و از طریق طرح اقدامات سواد رسانه در 28 کشور عضو اتحادیه اروپا صورت گرفته است، ما را قادر می‌سازد تا نقش سازمان‌های جامعه مدنی در زمینه اروپا را درک و ارزیابی کنیم.