کتاب به آغوش کشیدن امید: پیرامون آزادی، مسئولیت و معنای زندگی

کتاب به آغوش کشیدن امید، تازه‌ترین مجموعه از نوشته‌ها و سخنرانی‌های ویکتور فرانکل است که در سال 2024 منتشر شده است. در این اثر منتخب آمازون، او با دقت به مسئله‌ی آزادی، مسئولیت و بحران معنا در دنیای ناپایدار امروز می‌پردازد. فرانکل نشان می‌دهد که امید داشتن، نه صرفاً یک احساس، بلکه انتخابی آگاهانه است.

درباره‌ی کتاب به آغوش کشیدن امید

الکساندر وسلی فرانکل نوزده ساله زمانی که در سخنرانی پدربزرگش نشسته بود و به قبول نشدن در آزمون‌ها و شکست در روابطش می‌اندیشید، با خودش فکر کرد که پدربزرگش ویکتور فرانکل (Viktor E. Frankl) چطور توانسته رنج از دست دادن تمام اعضای خانواده‌اش را در اردوگاه‌های آشویتس، بوخن‌والت و تورکهایم تاب بیاورد؟ او رنج‌های خودش را در نسبت با آن اتفاقات کوچک می‌دید. به پدربزرگش که در احاطه‌ی مصاحبه‌کنندگان قرار گرفته بود، نگاه کرد. می‌دانست که این مسئله حتما برای دیگران هم محل پرسش است. آن پیرمرد سرزنده و دوست داشتنی یک پاسخ قانع‌کننده داشت: «هر کسی آشویتس خود را دارد.»

کتاب به آغوش کشیدن امید (Embracing Hope) مجموعه‌ای از مصاحبه‌های ویکتور فرانکل، نویسنده‌ی مشهور کتاب انسان در جست‌وجوی معنا و عصب‌شناس پیرو مکتب معنادرمانی یا لوگوتراپی است. این اثر شامل چهار متن است؛ مقاله‌ای با عنوان «روان‌رنجوری جمعی» از یک مجله‌ی پزشکی در سال 1955، مصاحبه‌ای با ویکتور فرانکل در یک برنامه‌ی تلویزیونی کانادایی در سال 1977، یک متن سخنرانی از جلسه‌ی اعضای دانشگاه فرانکفورت و اتریش در سال 1946 و یک متن سخنرانی با عنوان «غلبه کردن بر بی‌ثباتی» در سال 1984. او در این فصل‌ها با زبانی صادقانه نشان می‌دهد که امید، انتخابی هر روزه است. امید است که در دل تاریکی و زیر سایه‌ی فانی بودنمان زاده می‌شود و به زندگی معنا می‌بخشد.

فرانکل و راز ایستادگی در جهان متزلزل

در کتاب خودیاری به آغوش کشیدن امید، ویکتور فرانکل با زبان ساده اما کوبنده‌اش مسئله‌ای متفاوت را نسبت به اثر انسان در جست‌وجوی معنا مطرح می‌کند. در این اثر تازه او رنج را در مرکزیت معنابخشی به زندگی قرار نمی‌دهد، بلکه بی‌ثباتی را به‌عنوان بستر معنا معرفی می‌کند و می‌گوید فقط در مواجه با فناپذیری و ناپایداری است که انسان می‌تواند انتخاب و مسئولیت را تجربه کند. در این کتاب خرد زیسته‌ی او با مهربانی و شوخ‌طبعی در هم آمیخته شده و هر جمله‌اش مانند فانوسی کوچک، مسیر اندیشه‌ی خواننده را روشن می‌کند.

برخلاف آثار پیشین که از دل تجربه‌های اردوگاه‌های نازی بیرون آمده‌اند، به آغوش کشیدن امید، صدای اندیشمندی است که از مرگ، معنا، مسئولیت و تاریخ عبور کرده و حال در جایگاه ناظر کل نشسته است. این کتاب را می‌توان نوعی وصیت فکری از ویکتور فرانکل دانست؛ این بار او دوباره به پرسش‌های همیشگی برمی‌گردد اما لحنی آرام، دقیق و تحلیلی‌تر دارد.

غزال بیگی در نشر گویا این کتاب الهام‌بخش را ترجمه کرده و در دسترس خوانندگان مشتاق قرار داده است.

نکوداشت‌های کتاب به آغوش کشیدن امید

• ویکتور فرانکل به ما این موهبت را می‌دهد که هر اتفاقی در زندگی را به چشم یک فرصت ببینیم. (ادیت اِگر، نویسنده‌ی کتاب انتخاب)
• کتاب به آغوش کشیدن امید مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و مقالات با زبانی تأثیرگذار است که در گوش خواننده طنین‌انداز می‌شود. نثر شاعرانه‌اش در ذهن خوانندگان باقی خواهد ماند... مقدمه‌ای الهام بخش بر اندیشه‌های فرانکل. (پابلیشرز ویکلی)
• این مقالات بدون شک زاده‌ی قرنی دشوار و سرد هستند. با این حال، خردی درخشان در خود دارند. شاید حتی مهم‌تر از آن، امیدی می‌بخشند که در روزگار پرآشوب امروز ضروری است. جهان با بحران‌های پی‌درپی روبه‌روست و این نوشته‌ها در چنین زمانی تسلی‌بخش‌اند. کتاب به آغوش کشیدن امید نوشته‌ای متعلق به چند دهه‌ی پیش است اما هنوز تازه و به‌موقع به‌نظر می‌آید. (نقدهای کِرکوس)

کتاب به آغوش کشیدن امید برای شما مناسب است اگر

• با کتاب «انسان در جست‌وجوی معنا» آشنا هستید و می‌خواهید آثار تازه منتشرشده‌ای از این نویسنده بخوانید.
• گاهی در زندگی احساس بی‌هدفی یا بی‌معنایی می‌کنید و به دنبال شخصی هستید که شما را درک کند و راهی برای بازسازی امید نشانتان دهد.
• روان‌درمانگر هستید و آثار ویکتور فرانکل را دنبال می‌کنید.

در بخشی از کتاب به آغوش کشیدن امید: پیرامون آزادی، مسئولیت و معنای زندگی می‌خوانیم

یک واژه‌ در علم الهیات وجود دارد که همیشه مجذوبش بوده‌ام؛ معمای شر که به معنای راز عصیان و گناه است. هرگز نمی‌توانید عملی مجرمانه را به پیامد نهایی شبکه‌ی گسترده‌ای از علت‌ها تجزیه کنید. آن عمل مجرمانه، آخرین بقایای کرامت انسانی شخص مدنظر را به سرقت می‌برد. منظورم را درک می‌کنید؟ با تجزیه‌کردن کار فرد مجرم به گروه علت‌ها، او را به یک دستگاه، ابزار و مکانیسمی تبدیل می‌سازید که تحت‌تأثیر این عوامل و حقایق جامعه‌شناختی و روان‌شناختی یا بیولوژیکی نتوانست به شیوه‌ای دیگر عمل یا رفتار کند. به‌این‌ترتیب، آزادی انسان را برای تصمیم‌گیری در مورد خودش نفی می‌کنید. به بهترین معنای کلمه، مسئولیت رفتار معنادار و درست را از روی شانه‌های او برمی‌دارید. به باور خودتان به او خدمات انسان‌دوستانه ارائه می‌دهید، اما در حال انسانیت‌زدایی و شخصیت‌زدایی از این فرد مجرم هستید.

این کار به شیوه‌ای متفاوت نیز ممکن است صورت گیرد. دوست ندارم اکنون به آن بپردازم، اما این‌طور خواهم گفت: آخرین بخش انتخاب آزاد غیرقابل‌توضیح، حتی با وجود جدی‌ترین جرم وجود دارد. اگر به دلیل جهان‌بینی خاصی برای توصیه‌ی قطعیت امر نمی‌توانید یا دوست ندارید آن مشکل را ببینید، پس هرگز به اصل شخصیت مجرم پی نخواهید برد و هیچ اصطلاح خاصی از قبیل «فرایندهای اجتماعی‌سازی» به شما کمک نخواهد کرد.

نکته‌ی مهم این است که دیدن انسانیت در قالب انسان را بیاموزید و مشاهده‌ی آن را فراموش نکنید. انسانیت تا آخرین لحظه، تا آخرین نفس و حتی در فردی غیرمنطقی و فردی با ارتکاب جرمی سنگین باقی می‌ماند.