کتاب قطار آن شب

کتاب قطار آن شب، اثری خواندنی برای کودکان و نوجوانان به‌حساب می‌آید. احمد اکبرپور، نویسنده‌ی کتاب، با استفاده از تکنیک‌های مدرن داستان‌نویسی، خواننده‌ی این اثر را به سفری جذاب و سرشار از پندهای ارزشمند می‌برد. داستان حول محور دخترکی تنها و دلتنگ به نام بنفشه می‌چرخد. بنفشه، در انتظار تماسی می‌ماند که هرگز برقرار نمی‌شود و این انتظار، شخصیت اول داستان را وارد لایه‌های پیچیده‌ای از روایتی جذاب و آموزنده می‌کند.

درباره‌ی کتاب قطار آن شب

کتاب قطار آن شب، تجربه‌ای تازه و متفاوت از داستان‌نویسی برای کودک و نوجوان را پیش روی خواننده قرار می‌دهد. احمد اکبرپور ظرفیت‌های تازه‌ای در این حوزه به نمایش گذاشته است. خواننده‌ی کتاب، در کنار همراهی با ماجرایی احساسی، به تامل در ماهیت داستان‌گویی و مشارکت در خلق روایت فرا خوانده می‌شود. منظور از مشارکت در خلق روایت، فرصتی است که در این اثر برای خواننده فراهم می‌شود تا به چگونگی ساخت داستان فکر کند و در تفسیر آن نقش داشته باشد.

داستان کتاب قطار آن شب، خواننده را با ماجراهای زندگی بنفشه، دختربچه‌ای پنج‌ساله همراه می‌کند. از قضای روزگار، مادر بنفشه چهره در نقاب خاک کشیده و پدرش نیز به‌ دلایلی از دخترک دور است. بنفشه‌، با مادربزرگی بیمار و بی‌حوصله زندگی می‌کند و همواره تنها است. او در آرزوی محبت مادری و پر کردن خلأ عاطفی زندگی‌اش، در یک سفر با قطار، با خانم معلمی جوان و مهربان آشنا می‌شود. این خانم معلم، که حضوری آرامش‌بخش دارد، خاطرات مادر ازدست‌رفته‌ی بنفشه را در ذهن او زنده می‌کند و با گرفتن شماره تماس، قول می‌دهد در روز جمعه با بنفشه ارتباط بگیرد.

این وعده، به هسته‌ی اصلی تعلیق داستان تبدیل می‌شود؛ بدقولی خانم معلم و انتظار بی‌تابانه‌ی بنفشه برای شنیدن صدای زنگ تلفن، محرک حوادث بعدی است. این انتظار، بنفشه را در برزخ امید و ناامیدی رها می‌کند و بر تنهایی او می‌افزاید. در یک چرخش روایی نوآورانه، داستان از زندگی بنفشه فاصله می‌گیرد و به سوی خانم معلم می‌رود که خود نویسنده‌ی کودک است. او ماجرای آشنایی‌اش با بنفشه در قطار را به‌صورت داستانی برای دانش‌آموزانش در کلاس می‌خواند و از آن‌ها می‌خواهد که ادامه‌ی داستان را حدس بزنند. این تکنیک فراداستان، خواننده را به تأمل در چگونگی شکل‌گیری داستان و مشارکت در خلق روایت فرامی‌خواند.

احمد اکبرپور با پیرنگی غیرخطی و چندلایه، روایت را میان زندگی بنفشه و فرایند داستان‌نویسی خانم معلم جابه‌جا می‌کند. تمرکز نویسنده در نگارش این داستان، نه بر یک پایان قطعی، بلکه بر خودِ فرایند روایت و ماهیت داستان‌گویی است و نشان می‌دهد که چگونه داستان‌ها می‌توانند ساخته شوند، تغییر کنند و معنای جدیدی بیابند. داستان قطار شب، دریچه‌ای نو به سوی درک عمیق‌تری از ادبیات کودک و نوجوان می‌گشاید و خواننده را به کاوشی تاثیرگذار در جهان داستان‌ها دعوت می‌کند.

کتاب قطار آن شب را انتشارات دوک، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

اقتباس سینمایی از کتاب قطار آن شب

حمیدرضا قطبی با الهام از کتاب قطار آن شب اثر احمد اکبرپور، اقدام به ساخت فیلمی با همین عنوان نمود. این اثر سینمایی در جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم کودکان و نوجوانان المپیا به نمایش درآمد و موفق به دریافت پروانه زرین بهترین فیلم کودک از دیدگاه هیئت‌ داوران گردید.

کتاب قطار آن شب برای چه کسانی مناسب است؟

کودکان و نوجوانان علاقه‌مند به داستان‌های احساسی و خلاقانه، والدین و مربیانی که به‌ دنبال اثری با لایه‌های عمیق‌ترِ روانشناختی هستند و افرادی که به‌ بحث‌های فراداستان و ماهیت داستان‌گویی علاقه دارند، به‌عنوان مخاطب‌های داستان قطار آن شب شناخته می‌شوند.

در بخشی از کتاب قطار آن شب می‌خوانیم

یکی از کلاغ‌هایی که روی برف‌ها نشسته بود آمد پشت پنجرۀ کلاس. گلوی خانم‌معلم خشک ‌شده بود. به یکی از بچه‌ها گفت برایش آب بیاورد. آن‌گاه از کنار بخاری قدم زد تا رسید رو‌به‌روی نیمکت صالحی. سرش داشت گیج می‌رفت. با احتیاط دستانش را به نیمکت تکیه داد. می‌خواست از او بپرسد چرا به این فکر افتاده، ولی زبانش نمی‌چرخید. به‌جایش گفت: «توی بعضی قصه‌ها شاید هیچ‌کس نمیرد.»

و بعد ادامه داد: «بچه‌ها، خانم‌معلم شماره‌تلفن او را گم نمی‌کند، ولی در این چند ماه یک بار هم به او زنگ نمی‌زند.»

کلاغ از پشت پنجره پرید و رفت سر جای اولش. اعظمی دستش را گرفت بالا. این بار هم خانم‌معلم به دستی خیره شده بود که خیلی‌وقت پیش بالا رفته بود. ناگهان متوجه او شد و با عجله گفت: «بگو، بگو اعظمی، بگو.»

«اجازه، حتماً مثل قصۀ قبلی شما می‌شود؛ یعنی یا خانم‌معلم می‌میرد یا کوچولو.» این بار خانم‌معلم خندید، بلندبلند.

یکی از بچه‌ها اعتراض کرد: «نه، این قصه فرق می‌کند. توی آن قصه پیرمرد خیلی پیر بود. ولی خانم‌معلم و کوچولو که پیر نیستند.»

ستوده گفت: «خودتان دنباله‌اش را بگویید. حتماً برای خانم‌معلم کاری پیش می‌آید که تا سه ماه نمی‌تواند به او زنگ بزند.»

خانم‌معلم تا کنار پنجره قدم زد. به کلاغ‌ها نگاه کرد که توی برف نوک می‌زدند.

«بچه‌ها، خانم‌معلم نه تلفن کوچولو را گم می‌کند و نه کاری برایش پیش می‌آید. نزدیک به سه ماه هم به کوچولو زنگ نمی‌زند تا اینکه یک روز تصمیم می‌گیرد به او زنگ بزند.»

صالحی گفت: «اجازه، حتماً هوش‌و‌حواس خانم‌معلم مثل بی‌بی‌ناز بوده است.» بچه‌ها همگی خندیدند. خانم‌معلم هم خندید ولی گفت: «بی‌بی‌ناز هم مثل همۀ مردم است. فقط هوش‌و‌حواس درستی ندارد.»

خانم‌معلم بعد از کلاس به شهر می‌رفت. به قطار امشب فکر می‌کرد. دوباره همه‌چیز داشت جان می‌گرفت. کوچولو، مادربزرگ و دستان عرق‌کردۀ کوچولو.