کتاب سوختگان

کتاب سوختگان مجموعه‌ای از یازده داستان، به قلم پاتریک وایت، برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات است و به حال و روز انسان‌های متفاوتی می‌پردازد که هر کدام به نحوی از جامعه طرد شده‌اند یا دچار شکست و انزوا هستند. زبان تمثیلی و نحوه‌ی روایت سیال ذهن، خواننده را به دنیاهایی متفاوت می‌برد که هر کدام وجهی مشترک دارند؛ انسان‌هایی درد کشیده که جانشان در مواجهه با رنج‌های زندگی سوخته است. این اثر، برنده‌ی مدال طلای انجمن ادبیات استرالیا (ALS) شده است.

درباره‌ی کتاب سوختگان

آدم‌هایی که در زندگی می‌سوزند و خاکستر می‌شوند در دنیا کم نیستند. همه هم به سرنوشتی یکسان محکوم نمی‌شوند اما چیزی که آن‌ها را در کتاب سوختگان (The Burnt Ones) نوشته‌ی پاتریک وایت (Patrick White) کنار هم نگه می‌دارد، سرنوشت محتومی است که پیش روی آن‌ها قرار می‌گیرد. دختری تاثیرپذیر با مهارت‌های اجتماعی پایین، با دوست پدرش ازدواج می‌کند و آن مرد کم‌کم از چهره‌ی یک تاجر موفق، به مردی شیطان‌صفت و خسیس تبدیل می‌شود و زندگی خانوادگیشان مثل رزهای مرده‌ی اطراف خانه، شروع به پژمرده شدن و سوختن می‌کند؛ پسری که مادرش دلش می‌خواهد نام او را کِلِی بگذارد، با مادرش و طبیعت نامتعارفی که به او بخشیده، در ستیز است؛ زمانی که خانواده‌ای که در کار دفع ضایعاتند، برای طفره رفتن از مراسم ختم همسایه به محل دفن زباله می‌روند و در آنجا بین پسر خانواده و یک دختر از خانواده‌ی اشرافی، ارتباطی معنادار و ورای طبقات اجتماعی تعریف شده صورت می‌گیرد. شرحی که رفت خلاصه‌ای از سه داستان کوتاه کتاب سوختگان است.

پاتریک وایت در یازده داستان کوتاهِ مجموعه‌ی سوختگان، با زبانی آمیخته به تمثیل و نثری تاحدودی پیچیده، مضامین مختلفی مانند مهاجرت، فروپاشی روانی، تنهایی، خشم‌های فروخورده و تنش‌های فرهنگی را بازنمایی کرده است. او در این مجموعه نقبی به زندگی سوختگان زده است؛ روایت‌هایی تلخ از آدم‌هایی که به اشکال مختلف در حاشیه‌ی جامعه قرار گرفته‌اند. او لایه‌های روانشناختی و استعاری متنوعی را به داستان‌هایش افزوده که باعث شده‌اند، مخاطب علی‌رغم دور بودن از زمان و جامعه‌ی آن‌ها تحت تاثیر قرار بگیرد. همین مسئله این مجموعه را به نمونه‌ای قابل‌توجه از ادبیات مدرن استرالیا تبدیل کرده و مدال طلای انجمن ادبیات استرالیا را برای نویسنده به ارمغان آورده. این اثر بیشتر به احوالات مردم پس از جنگ جهانی دوم در یونان و استرالیا پرداخته و با رویکردی فرم‌گرا تلاش کرده تا علاوه بر خلق معنا، فرم و متن را نیز به موضوعی زیبایی‌شناختی تبدیل کند.

وحید فتاحی، مترجم مجموعه داستان سوختگان تلاش کرده است تا حد امکان نثر پیچیده و جریان سیال ذهن نویسنده را در زبان فارسی به طرز هنرمندانه‌ای پیاده کند، این مجموعه داستان به همت انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسیده است.

کتاب سوختگان برای چه کسانی مناسب است؟

اگر طرفدار داستان‌های کوتاه با زبانی تمثیلی و چندلایه هستید که هم از نظر زبانی فرم پیچیده‌ای داشته باشد هم لایه‌های شخصیتی و روان‌شناختی آن درگیرتان کند، این اثر برای شما مناسب است.

در بخشی از کتاب سوختگان می‌خوانیم

وقتی کِلِی تقریباً پنج‌ساله بود، بعضی از بچه‌ها می‌پرسیدند که چرا مادرش این اسم را روی او گذاشته است. و او نمی‌دانست. اما کم‌کم به فکر فرورفت. بیشتر از همه، وقتی به فکر فرومی‌رفت که تنۀ درخت‌ها را می‌کند، یا گلی را تا رسیدن به هستۀ مرموزش، پرپر می‌کرد. سؤال‌هایی هم می‌پرسید، اما بیشتر اوقات جوابی نمی‌گرفت؛ چون مادرش از زنجیرۀ فکر و خیال‌های خودش هم نمی‌توانست لحظه‌ای آزاد شود.

خانم اسکیریت گفت: «آخ اگه پدرت نمرده بود هنوز آشغال‌ها را می‌برد بیرون، سطل‌آشغال برای من خیلی سنگینه، اون هم واسه یه آدمی که نفس‌تنگی داره و هی باید خم بشه و وزن اون را تحمل کنه ولی من می‌دونم کِلِی وقتی تو بزرگ‌تر و قوی‌تر بشی با مادرت خوش‌رفتاری می‌کنی و به‌ام کمک می‌کنی، البته هنوز خیلی مونده».

آن وقت نوبت کِلِی بود که جوابی ندهد. در هر حال، آدم چه می‌توانست بگوید؟

خانم اسکیریت گفت: «من از هیچ کس هیچی نمی‌خوام ولی خب یه چیزهایی هم بالاخره هست، من از یه آقا انتظار ندارم که تو تراموا برای من از سر جاش پاشه در حالی که من دو تا پای خودم را دارم، اما این یه دونه از چیزهایی که یه آقا بهتره انجام بده و یه خانم هم قبولش کنه، مثلاً خانم پِرل از شوهرش با اون بیماری قندش انتظار داره و او هم انجام می‌ده».

کِلِی در خانه بی‌هدف می‌چرخید و به صدای مادرش گوش می‌داد و سوراخ‌های بیشتری روی منبت‌کاری‌ها درست می‌کرد؛ چون منبت‌کاری سرگرمی بابا بود. تقریباً هر جایی یکی وجود داشت، روی طاقچه‌ها و اطراف؛ البته، همیشه هم منبت‌کاری‌های چوبی نبود. گاهی حاشیه‌دوزی روی پارچه‌های توری و سوراخ‌سوراخ‌داری بود که از روی میز یا بالای درِ ورودی آویزان بودند، سِفت. مثل منبت‌کاری.