کتاب گنجینه نوا: لوتر یا زبان کالسی

کتاب گنجینه نوا، پژوهشی ارزشمند در حوزه‌ی زبان‌شناسی و مردم‌شناسی با هدف آشنایی با روستای نوا و زبان کالْسی است. مصطفی بلالی مقدم، تلاشی ستودنی برای ثبت و مستندسازی زبان لوتَر یا کالْسی انجام داده است. مطالعه‌ی این کتاب، دستاوردهای مهمی درباره‌ی موقعیت جغرافیایی روستای نوا و مراحل صرف زبان کالسی برای شما به ارمغان می‌آورد.

درباره‌ی کتاب گنجینه نوا

زبان‌های محلی در حال فراموشی، هر کدام گنجینه‌ای از واژگان، مفاهیم و فرهنگ مردمانی هستند که با از دست رفتن‌شان، بخشی از هویت جمعی ما برای همیشه ناپدید می‌شود. کتاب گنجینه نوا، شما را با رویکردی علمی و میدانی به دنیای زبان کهن روستای نوا در لاریجان آمل می‌برد تا با گوشه‌هایی از این میراث زبانی در حال زوال، آشنا شوید. مصطفی بلالی مقدم، با درکی عمیق از ارزش زبان لوتَر کالْسی و بهره‌گیری از روش‌های دقیق زبان‌شناختی و مردم‌شناختی، شما را با واژه‌ها و ویژگی‌های آوایی این زبان آشنا می‌کند.

روستای نوا، در منطقه‌ی کوهستانی لاریجان از توابع شهرستان آمل قرار دارد و از جمله زیستگاه‌های کوهستانی مازندران به شمار می‌رود. مردم این روستا، به زبان لوتَر یا کالسی صحبت می‌کنند. این زبان، در حال انقراض است و گوینده‌های آن کمتر از انگشتان دست هستند. کتاب گنجینه نوا، تصویری ماندگار از این زبان رو به خاموشی ارائه داده تا پیش از آنکه این گویش کهن برای همیشه از حافظه تاریخی این سرزمین محو شود، جلوه‌هایی از ساختار، واژه‌ها و اندیشه‌های نهفته در آن برای آیندگان به یادگار بماند.

گنجینه نوا؛ صدای باقی‌مانده از نسل‌های کهن

کتاب گنجینه نوا، دیدگاه کاملی درباره‌ی تاریخچه و جغرافیای این روستا در اختیار شما قرار می‌دهد. این اطلاعات، بستر مناسبی را برای درک بهتر زبان و فرهنگ اهالی نوا فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه موقعیت کوهستانی و دورافتاده‌ی این منطقه، بر شکل‌گیری گویشی خاص و منحصربه‌فرد تاثیر گذاشته و زبان کالسی را با وجود فشارهای اجتماعی و مهاجرت‌ها، تا به امروز زنده نگه داشته است.

مصطفی بلالی مقدم، مراحل صرف در زبان لوتَر کالسی را از ساخت واژه تا صفت، ضمیر و قید، با زبانی ساده و توضیحاتی جامع، آموزش داده است. مطالعه‌ی این آموزش‌ها در کتاب گنجینه نوا، شما را با نظام دستوری این گویش کهن آشنا می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای زبانی، بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینی و شیوه‌ی اندیشه‌ای گویشوران آن است.

با خرید کتاب گنجینه نوا، به جمع آن دسته از پژوهشگران و علاقه‌مندانی می‌پیوندید که برای حفظ تنوع فرهنگی ایران‌زمین، ارزش قائل هستند. انتشارات علمی و فرهنگی، با چاپ و انتشار این اثر ارزشمند، سهمی ماندگار در گسترش دانش زبان‌شناسی و مردم‌شناسی ایران ایفا کرده است.

کتاب گنجینه نوا برای شما مناسب است اگر

• به حوزه‌ی زبان‌شناسی، به‌ویژه زبان‌های در حال انقراض، علاقه‌مند هستید و می‌خواهید با نمونه‌ای عینی از یک پژوهش میدانی در این زمینه آشنا شوید.
• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های زبان‌شناسی، مردم‌شناسی، یا مطالعات فرهنگی هستید و به دنبال منبعی مستند و مبتنی بر داده‌های بومی برای پژوهش خود می‌گردید.

در بخشی از کتاب گنجینه نوا: لوتر یا زبان کالسی می‌خوانیم

هر سال در اواخر تیرماه در روستای نوا جشنی برگزار می‌گردد به نام «جشن نورگْهون» یا «جشن نورزه مای» که همان جشن فرهَ وْهَرها است یا جشن مردگان. به احتمال قوی، این جشن را نوایی‌ها در گذشته‌های دور نماز می‌نامیدند و آن را در چالة کوه نماز، چال‌نوا، برگزار می‌کردند. شاید آداب و سنن دیگری هم در این جشن (نماز) وجود داشته که اکنون ما از آن بی‌خبریم. این جشن یا نماز اکنون در میادین یا در تپه‌های پیرامون روستای نوا برگزار می‌شود. به هر روی، این جشن به صورت‌های متفاوت در اقصی نقاط ایران، برای مثال نزد زرتشتیان یزد یا مردم کرد برگزار می‌شود. کردها در پایان سال مشعل به دست در گوشه گوشة سرزمین کردستان این جشن را برگزار می‌کنند. حتی فراتر از مرزهای ایران کنونی، پارسیان هند در هند و حتی در لندن این جشن را در تابستان‌ها برگزار می‌کنند؛ این جشن در پنجم خرداد 1395 با عنوان جشن نورگْهون به ثبت میراث فرهنگی کشور ایران رسید. نمادی از این جشن را به زبان کالْسی یعنی زبان قدیم مردم روستای نوا نوشتم که اینک پیش رو دارید. توضیح کامل این جشن را در کتاب خود با عنوان اوزروا آورده‌ام.

مِه اَنّْمْه تور چُود

نورزه ما اِ

کالْسی یه ماکب جون هَل بْلاتْه

نورزه ما اِ بیسه و شش اَنّْمْه هَلّْه

اَنّْمهْ تور هَلُون رْ بَ کْن نا ای می