کتاب فراتر از انگیزه: چرا انگیزش کارکنان موثر نیست؟ چه کاری موثر است؟

اگر به دنبال راه‌هایی برای ایجاد انگیزه‌های واقعی در خود و افراد تیم‌تان هستید، کتاب فراتر از انگیزه به شما کمک خواهد کرد. سوزان فولر در کتاب خود، چگونگی ایجاد تعهد واقعی برای موفقیت را بررسی می‌کند. او به شما می‌آموزد که چگونه انگیزه‌ی خود و کارکنانتان را برای ایجاد تغییرات پایدار و معنادار در زندگی‌ هدایت کنید. این کتاب به جای تمرکز بر تئوری‌های پیچیده، به شما ابزارهایی عملی می‌دهد تا در عمل به نتیجه برسید.

درباره‌ی کتاب فراتر از انگیزه

داستان از یک سوءتفاهم بزرگ درباره‌ی انگیزه آغاز می‌شود. سال‌ها تصور می‌کردیم که انگیزه مثل یک مخزن سوخت است؛ پر که باشد، فرد حرکت می‌کند، خالی که شود، شخص متوقف می‌گردد. اما اگر اصل ماجرا چیز دیگری باشد چه؟ اگر مشکل اصلی این نباشد که افراد انگیزه ندارند، بلکه نوع انگیزه‌ای که دارند، اشتباه است، چه؟

سوزان فولر (Susan Fowler) در کتاب فراتر از انگیزه (Why Motivating People Doesn't Work . . . and What Does: The New Science of Leading, Energizing, and Engaging) به سراغ این پرسش بنیادین می‌رود. او می‌گوید که همه‌ی ما همیشه باانگیزه هستیم، اما تفاوت در نوع انگیزه‌هاست که مسیر زندگی و عملکردمان را مشخص می‌کند. کارمندانی که صرفاً به‌خاطر ترس از اخراج کار می‌کنند، با کارمندانی که از ارزش کارشان لذت می‌برند، هر دو انگیزه دارند؛ اما نتایج عملکردشان زمین تا آسمان متفاوت است. سوزان فولر این تفاوت را در قالب «طیف انگیزه» توضیح می‌دهد، مدلی که نشان می‌دهد انگیزه‌های درونی مانند عشق به یادگیری، بسیار مؤثرتر و پایدارتر از انگیزه‌های بیرونی، مانند پاداش‌های مالی یا اجبار مدیریتی، هستند.

کتاب با مثال‌های واقعی از شرکت‌ها و مدیرانی همراه است که سال‌ها بر اساس روش‌های سنتی انگیزش عمل کرده‌اند. یکی از نمونه‌های جالب، مدیری است که معتقد بوده کارمندان فقط با سیستم پاداش و تنبیه عملکرد خوبی دارند. او برنامه‌ای طراحی کرد که در آن، هر ماه به پربازده‌ترین کارمند پاداش داده می‌شد. در ابتدا، بازدهی افزایش یافت، اما پس از مدتی، رقابت ناسالم، کاهش همکاری تیمی و حتی تقلب، نتایج را کاملاً معکوس کرد. وقتی این مدیر روش جدیدی را امتحان کرد؛ یعنی به جای تمرکز بر پاداش‌های بیرونی، ارزش‌های شخصی کارکنان را کشف کرد و به آن‌ها کمک کرد تا ارتباطی عمیق‌تر با کارشان پیدا کنند؛ تغییرات شگفت‌انگیزی رخ داد.

سوزان فولر، که بیش از سه دهه در حوزه‌ی رهبری و انگیزش تحقیق کرده است، در کتاب فراتر از انگیزه این مفاهیم را روشن می‌کند و همچنین ابزارهای عملی برای پیاده‌سازی آن‌ها در محیط‌های کاری را ارائه می‌دهد. او نشان می‌دهد که بسیاری از رهبران، به‌جای آنکه انگیزه‌ی درست را پرورش دهند، ناخودآگاه با روش‌های سنتی خود، آن را سرکوب می‌کنند.

یک نکته‌ی کلیدی که در کتاب بارها تکرار می‌شود، این است که رهبران باید نگرش خود را تغییر دهند. به‌جای پرسیدن اینکه «چگونه می‌توانم انگیزه‌ی کارکنانم را افزایش دهم؟» باید بپرسند: «چه نوع انگیزه‌ای در حال حاضر در تیم من وجود دارد؟ و چگونه می‌توانم آن را به سمت انگیزه‌های پایدارتر هدایت کنم؟» این تغییر دیدگاه، تفاوت میان مدیری که صرفاً از تکنیک‌های انگیزشی استفاده می‌کند و مدیری که الهام‌بخش کارکنانش است را مشخص می‌کند.

همچنین سوزان فولر در کتاب فراتر از انگیزه درباره‌ی تفاوت انگیزه‌ی رقابتی و انگیزه‌ی رشد صحبت می‌کند. او توضیح می‌دهد که دو نفر ممکن است برای پیشرفت در شغل‌شان انگیزه داشته باشند، اما اگر یکی فقط به این دلیل کار کند که از دیگران جلو بزند و دیگری به این دلیل که می‌خواهد مهارت‌هایش را گسترش دهد، مسیرها و نتایجشان کاملاً متفاوت خواهد بود. کتاب فراتر از انگیزه با ترجمه‌ی مهسار مشتاق و از سوی انتشارات ابوعطا منتشر شده است.

نکوداشت‌های کتاب فراتر از انگیزه

• کتاب بسیار پرباری است که تمام پیچیدگی‌های انگیزه را به شیوه‌ای جذاب و کاربردی بررسی می‌کند. (مدیریت افراد)
• همه می‌خواهند انگیزه داشته باشند، خسته و بی‌‎انگیزه بودن هیچ لذتی ندارد. سوزان فولر نشان می‌دهد چگونه می‌توان کارکنان را به سمت دیدگاه جدیدی نسبت به شغل‌شان هدایت کرد تا آن را به‌عنوان منبعی برای رضایت شخصی ببینند. (مارشال گلداسمیت)
• در این کتاب جذاب، سوزان فولر توضیح می‌دهد چرا باید از پاداش‌های کوتاه‌مدت و بی‌اثر برای کارکنان خود دست بردارید و چطور می‌توانید سبک رهبری‌تان را تغییر دهید تا چشم‌انداز انگیزشی بهینه‌ای ایجاد کنید. (استیو دیویس)

کتاب فراتر از انگیزه برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای رهبران، مدیران، کارآفرینان و افرادی مناسب است که به دنبال درک عمیق‌تری از انگیزه و روش‌های مؤثر برای افزایش بهره‌وری، خلاقیت و رضایت کارکنان هستند. همچنین، هر کسی که می‌خواهد رویکرد سنتی به انگیزه را کنار بگذارد و راهکارهای جدیدی بیاموزد، از این کتاب بهره خواهد برد.

در بخشی از کتاب فراتر از انگیزه: چرا انگیزش کارکنان موثر نیست؟ چه کاری موثر است؟ می‌خوانیم

متأسفانه پاداش‌های بیرونی، استراتژی محبوب بسیاری از سازمان‌هاست؛ زیرا باوجود گران بودن، به تلاش یا خلاقیت چندانی نیاز ندارد. در دیدگاه انگیزشی بیرونی این عبارات را با خود تکرار می‌کنید: من انجام این کار را انتخاب می‌کنم زیرا سبک خاصی از زندگی را به من نشان می‌دهد. اگر این کار را همین حالا انجام دهم، بر پرونده‌ی کاری‌ام تأثیر بسیاری دارد. با انجام این کار نزد همکارانم احترام بیشتری خواهم داشت و مورد تأییدشان قرار خواهم گرفت. من این کار را انجام می‌دهم زیرا به پاداش مالی، ترفیع و تشویق در حضور دیگران نیاز دارم.

این دیدگاه بسیار فریبنده است؛ زیرا ایستادگی در مقابل پاداش‌های کمّی دشوار است. باید به‌خاطر داشته باشید که دیدگاه انگیزشی بیرونی، غذای آماده‌ی انگیزه است که نیازهای روان‌شناختی‌تان به ARC را تضعیف می‌کند. شاید در آغاز با تجسم پاداش‌هایی که در مقابل تلاش‌هایتان به شما وعده داده می‌شود انرژی بسیاری را تجربه کنید، اما به خاطر داشته باشید که: ممکن است برای رسیدن به مراتب بالاتر، خلاقیت، نوآوری و صبرتان تحت تأثیر قرار بگیرد؛ زیرا چشم شما به‌جای خود هدف، بر پاداش رسیدن به آن خیره شده است. ممکن است در این مسیر به دلیل تلاش‌هایتان، اعتبار و نفوذ به دست آورید. اما ممکن است شهرت و اعتبارتان به سرعت از بین برود. ممکن است از مهارتی که برای رسیدن به هدف، کسب کرده‌اید بهره‌ی بسیار ببرید اما ممکن است با استفاده از میان‌برها برای رسیدن به پیروزی، مهارتتان کمتر شود.

ممکن است خود را توجیه کرده باشید که دیدگاه انگیزشی بیرونی، مناسب است. پیروزی، نشان‌دهنده‌ی ارزش و لیاقت شما و قدرت به معنای توان شما برای انجام کارهاست. چه لزومی دارد که این دیدگاهتان را تغییر دهید؟