کتاب فواید گیاهخواری

کتاب فواید گیاهخواری اثری از صادق هدایت است و آن را زمانی که تنها بیست‌وپنج سال داشت و نویسنده‌ی جوانی بود به نگارش درآورد. این کتاب که در زمینه‌ی تغذیه، رژیم و تناسب اندام نوشته شده از همان زبان انتقادی و مناقشه‌برانگیز هدایت بهره می‌برد و در باب مذمت گوشت‌خواری و ضررهای آن است.

درباره‌ی کتاب فواید گیاهخواری

کتاب فواید گیاهخواری نوشته‌ای جنجالی از صادق هدایت است که در کارنامه‌ی حرفه‌ای او اثری متفاوت است و از آثار غیر-داستانی او به حساب می‌آید. این کتاب که از همان زبان همیشه نیش‌دار و تند‌وتیز صادق هدایت بهره می‌برد، تنها آرای شخصی نویسنده را در باب این مبحث در برنمی‌گیرد. صادق هدایت برای نوشتن این کتاب، تحقیقات گسترده‌‌ای را در باب علم پزشکی، تاریخ بشریت، ریشه‌ی تکامل داروینی انسان به عنوان یک حیوان دگرگون‌شده، چرخه‌ی غذایی طبیعت انجام داده و همچنین نکات مهمی را در زمینه‌ی علم بیولوژی مدون و با آرای شخصی خودش در این زمینه ترکیب کرده است.

صادق هدایت در کتاب فواید گیاهخواری، از جمله‌ی «شکم‌های خودتان را مقبره حیوانات نسازید.» بهره می‌برد که البته این جمله از خود او نیست. در همان بخش‌های ابتدایی این اثر، صادق هدایت ادعاهای چالش‌برانگیزی را در زمینه‌ی مصرف گوشت حیوان عنوان می‌کند. هرکه با ادبیات هدایت آشنا باشد می‌داند که او معمولاً از صفت‌های کنایه‌آمیز و گاه عوامانه در القای دیدگاه خود استفاده می‌کند و این خصیصه‌ی زبانی را در اینجا به اوج رسانده است. او در ادعاهای خود بر آن است تا ثابت کند به لحاظ علمی و بیولوژیکی مصرف گوشت حیوان برای انسان مضر است و برای آن دلایلی را هم مطرح می‌کند. صادق هدایت باور دارد که انسان به طور طبیعی یک گوشت‌خوار نیست و با چنین عملی چرخه‌ی طبیعت توسط انسان از نظم خارج می‌شود.

هدایت در کتاب خود به پاسخ این پرسش می‌پردازد که اگر واقعاً تغییر سیکل غذایی انسان به مثابه‌ی یک حیوان ‌ با حذف گوشت مختل می‌شد، پس چرا زمانی که فرد از خوردن گوشت امتناع می‌کند همچون دیگر حیوانات، دچار به بیماری و مرگ نمی‌شود؟ او از یک میمون مثال می‌زند که وقتی غذای اصلی‌اش را حذف می‌کنند در طول مدتی کوتاه بیمار شده و می‌میرد. اما چنین اتفاقی برای انسان گیاهخوار رخ نمی‌دهد.

صادق هدایت در کتاب فواید گیاهخواری که حجم بالایی ندارد و اثر مختصری محسوب می‌شود بر آن است تا به لحاظ علمی نیز به ضررهای مصرف گوشت بپردازد. نویسنده معتقد است که مصرف گوشت نه‌تنها برای انسان مفید نیست بلکه مشکلات زیادی را هم در آناتومی بدن او پدید می‌آورد. می‌توان گفت این کتاب علاوه بر اینکه یک اثر با محوریت تغذیه و رژیم غذایی است، کتابی فیلسوفانه و اندیشمندانه نیز به‌شمار می‌رود که در ادامه‌ی آن، تفکرات انتقادی صادق هدایت در باب امیالِ افسارگسیخته انسانی به نگارش درآمده است. می‌توان گفت هدایت در اینجا با نگاهی بدبینانه نسبت به انسان‌گرایی و قرار دادن انسان در مرکزیت جهان، قصد دارد با بررسی تحلیلی خود عنوان کند که انسان حقِ برهم زدن چرخه غذایی طبیعت و منطق اصولیِ آن را ندارد.

او فصل اول کتاب را با عنوان کنایه‌آمیز «فدائیان شکم» آغاز می‌کند و همانطور که از عنوان آن مشخص است انتقاد تندی را نسبت‌به انسان به عنوان یک نیروی ویرانگرِ شکم‌پرست، مطرح می‌کند. در دیگر فصول کتاب، صادق هدایت علاوه بر مذمت گوشت‌خواری و کسانی که تمایل به مصرف روزانه‌ی گوشت دارند، بخش‌هایی را به فواید گیاهخواری و سبک زندگی گیاهخواری اختصاص داده است. او نه‌تنها تجربیات چندین ساله‌ی خود را به عنوان یک گیاهخوار به اشتراک می‌گذارد بلکه پیوند آن را با تاریخ و سرگذشت تاریخی این سبک زندگی نیز ترسیم می‌کند.

اخلاق‌گرایی بخش دیگری از کتاب است که صادق هدایت بر آن اصرار می‌ورزد. او عمل کشتن و به طور کلی صنعت شکار حیوان و ارائه‌ی آن را به عنوان یک وعده‌ی غذایی، عملی شنیع و غیراخلاقی توصیف می‌کند و آن را با غارت و تجاوز یکسان می‌داند. به طور کلی این کتاب مطالب مورد بحث و جدل زیادی را در خود جای داده. صادق هدایت این کتاب را بیش از یک قرن پیش نوشته اما مطالب آن همچنان در گذر زمان به‌روز مانده‌اند.

کتاب فواید گیاهخواری توسط انتشارات ارس منتشر شده است.

کتاب فواید گیاهخواری برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب به طرفداران صادق هدایت، کسانی که به دنبال مباحث علمی و تاریخی در باب زیست گیاهخواری هستند، کسانی که می‌خواهند اثری جالب درباره‌ی تغذیه و تناسب اندام بخوانند و همچنین افرادی که به دنبال یک کتاب فلسفی در باب گیاهخواری هستند توصیه می‌شود.

در بخشی از کتاب فواید گیاهخواری می‌خوانیم

انسان یک موجودی نیست که ساختمان او خارج از قوانینی باشد که زندگانی جانوران دیگر را اداره می‌کند؛ او نیز زاده طبیعت است و در نتیجه تکامل حیوانات به وجود آمده و وابستگی نزدیکی با آنان دارد. هرگاه او را روی‌هم‌رفته با سایر جانوران بسنجیم، می‌بینیم نه شبیه است به جانوران درنده و نه به حیوانات چرنده می‌ماند: اگر ساختمان بدن انسان برای گوشت‌خواری درست شده بود می‌بایستی بتواند دنبال حیوانات وحشی رفته و طعمه زنده را با چنگال و دندان خودش پاره کرده گوشت خام را با رگ و پی و پوست و استخوان بخورد مانند جانوران درنده، اما او تنها خودش را به خوردن عضلات حیوانی که مصنوعی پرورش یافته‌اند و مصنوعی کشته و آماده و پخته‌شده راضی کرده که تمام آن‌ها برخلاف طبیعت می‌باشد ولی فراموش نموده است که یک جهاز هاضمه مصنوعی نیز برای خودش اختراع بکند تا خوراک ساختگی او جزو بدنش بشود. زیرا که ساختمان جسمانی انسان کاملاً شبیه است با ساختمان میمون‌های میوه‌خوار.

جهاز هاضمه، دندان‌ها، معده، روده و تمام ساختمان درونی او درست مثل میمون‌های بزرگ می‌باشد. حتی دندان‌های کلبی میمون بلندتر از دندان‌های کلبی انسان است، مع‌هذا خوراک آنان منحصر است به میوه و نباتات. پس از این قرار انسان باید خوراک خودش را مستقیماً از دست طبیعت بگیرد همان‌طوری‌که به او پیشکش می‌نماید به شکل میوه‌های گوارایی که جلو پرتو خورشید که سر‌چشمه زندگانی است، پخته شده و لازم نیست آن‌قدر به خودش زحمت بدهد تا لاشه حیوانات کشته‌شده را به‌زور رنگرزی و آرایش درست کرده و خوراک‌های طبیعی را فاسد بنماید تا یک غذای غیر‌طبیعی و مسموم‌کننده آماده بنماید که به ذائقه خراب‌شده او مزه بکند.