کتاب برزه دماغ

کتاب برزه دماغ به قلم فریور خراباتی، داستانِ یک خانواده‌ی کرمانشاهی را روایت می‌کند. به افراد این خانواده به‌اصطلاح «نقش» می‌گویند؛ یعنی افرادی که با ویژگی بانمک و شوخ بودنِ خود، موقعیت‌های بحرانی و حساس را در دست خود می‌گیرند و معرکه‌گیری می‌کنند. این داستانِ طنز، زوایای جدیدی از فرهنگ کرمانشاه را پیش چشم مخاطب قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب برزه دماغ

کرمانشاهی‌ها به دسته‌ای از افراد که گویی طبقه‌ی اجتماعی خاصی محسوب می‌شوند، «نقش» می‌گویند. فریور خراباتی ادعا می‌کند که این واژه در فارسی معادل مشخصی ندارد، اما ترکیبی است از «فیلم بودن»، «شوخی‌فهم بودن» و «بامزه بودن». داستان کتاب برزه دماغ نیز درباره‌ی خانواده‌ای است که افراد آن نقش هستند؛ ممکن است در موقعیات حساس اعمالی ازشان سر بزند که دور از باور عموم باشد و مخاطب را به این فکر وادارد: مگر ممکن است؟ بله ممکن است! آدم نقش در مواقع بحرانی میدان را در دست می‌گیرد و شکوفا می‌شود. فریور خراباتی خانواده‌ی داستانش را نقطه‌ی برخورد «نقش‌ها» و ترکیدن بمب «نقشینگی» می‌داند!

لحن طنز کتاب برزه دماغ از سطور اولیه‌ی آن به‌وضوح مشخص است. فریور خراباتی که روزنامه‌نگار و طنزپرداز اهل اصفهان است، پیش‌تر با آثاری همچون «عجایب الاتفاقات» و «جفت‌پا وسط تاریخ» مسائل تاریخی را از دریچه‌ی طنز به بحث گذاشته است. او در آثارش طنز را با نقد همراه می‌سازد و خنده‌ای تلخ بر روی لب مخاطب می‌نشاند. او این ‌بار در کتاب برزه دماغ، فرهنگ کرمانشاهی را به تصویر می‌کشد.

نویسنده داستانش را با موقعیت انتظار برای رسیدن جسد پیرمردی که تازه فوت شده آغاز می‌کند؛ موقعیتی دوگانه که بار طنز تلخی را به دوش می‌کشد. فرهنگ سوگواری کرمانشاهی در این موقعیت شناسانده می‌شود. فریور خراباتی همچنین از جملات کردی به زبان اصلی استفاده کرده و معانی آن‌ها را در پانویس آورده است. این‌گونه است که مخاطب حس می‌کند بدون واسطه و بدون سانسور، در حال تماشای مراسم عزایی کردی است.

آثار فریور خراباتی از حیث قدم گذاشتن به جهان‌ها و فرهنگ‌های تازه ستودنی است. او روی چیزهای ملموس و نزدیکی دست می‌گذارد که مخاطب هیچ‌گاه برای شناخت آن‌ها سعی و تلاشی نکرده است. طنزی که در کتاب برزه دماغ به کار می‌رود مبتنی بر طنز موقعیت است؛ برای مثال، پسر بزرگ مرحوم، تورج در تلاش است تا با تمام فامیل و آشناهایی که از گوشه و کنار کرمانشاه و کردستان آمده‌اند با احترام برخورد کند، اما درواقع، او هیچ‌یک از آن‌ها را نمی‌شناسد. می‌توانید تصور کنید چنین موقعیتی چقدر می‌تواند حامل صحبت‌ها و رفتارهایی باشد که با موقعیت جور درنمی‌آیند. نویسنده در آخرِ کتاب، با ایجاز، سرنوشت تمام شخصیت‌های داستان را تعریف می‌کند. این پایان‌بندی کاملاً با ساختار داستان متناسب است و آن را بیش از پیش، خواندنی می‌کند.

نگاه ویژه‌ی فریور خراباتی به همراه قلم توانمندش، او را به یکی از بهترین طنزنویسان معاصر بدل کرده است. این کتاب را انتشارات کتاب کوچه به بازار کتاب عرضه کرده است.

کتاب برزه دماغ برای چه کسانی مناسب است؟

علاقه‌مندان به داستان‌های طنز فارسی از این کتاب استقبال خواهند کرد.

در بخشی از کتاب برزه دماغ می‌خوانیم

تورج سرش پایین بود و داشت ساعتش را نگاه می‌کرد که خواهرش ضربه‌ای به او زد و نالان گفت:

- آقامانَ آوردن! و «وِی‌وِی» کنان به سمت پیکان استیشن آقا جلال رفت. کوروش و فرهاد هم همراه آقا جلال رفته بودند تا مِیت را بیاورند. جمعیت با دیدن پیکان استیش، مثل کسانی که در جزیره‌ای گیر افتاده‌اند و ناگهان کشتی‌ای در دوردست می‌بینند، دست تکان دادند و به سمت جاده دویدند. آقا جلال با سرعت زیادی وارد شانه‌ی جاده شد و از آنجایی که ترمز ماشینش درست کار نمی‌کرد، دو سه نفر را به کنار جاده پرت کرد و بالاخره ماشین را متوقف کرد. کوروش و آقا جلال از ماشین پیاده شدند. کوروش انگشت اشاره‌اش را داخل گوشش کرد و توی گوشش را خاراند و گفت:

- مغزمو خورد دیوث! و به طرف عقب ماشین رفت تا کنار آقا جلال بایستد تا بقیه از راه برسند و زیر تابوت فاتح‌خان را بگیرند. شیرین و منیژه زودتر از بقیه رسیدند و همان جا جلوی ماشین آقا جلال شروع به شیون و خودزنی کردند. پیرزنی هم پشت سرشان ایستاده بود و مشت‌مشت از خاکی که داخل یک کیسه‌ی پلاستیکی ریخته بود، به‌طور مساوی روی سر شیرین و منیژه خالی می‌کرد.