کتاب ذهن خطاکار نوشتهی بهنام مرادیان، دربارهی خطاهای ذهنی و تلههای شناختیای است که باعث میشود از دادههای درست نتایج اشتباه بگیریم. این کتاب به ما نشان میدهد که ذهن ما، برای بهینه کردن فرآیند تصمیمگیری و شناخت، در دام اشتباهاتی میافتد که اگر آنها را بشناسیم، یکی از بزرگترین گامها را در فرآیند تصمیمگیری، تفکر صحیح و مقابله با فریبکاری برداشتهایم.
دربارهی کتاب ذهن خطاکار
تابهحال شده به گذشته نگاه کنید و با خود بگویید چطور ممکن است این تصمیم را گرفته باشم؟ شده فردی که به نظرتان انسان خوب و فهمیدهای است حرفی کاملاً غیرمنطقی بزند و بر آن پافشاری کند؟ تابهحال پیش آمده در بحثی شکست بخورید، با اینکه میدانید که یک جای کار میلنگد، اما نتوانید حرف خود را به اثبات برسانید؟ شده است که چون احتیاج به چیزی ندارید، فقط برای دیدن اجناس وارد مغازهای بشوید و با دو دست پر از کیسههای خرید از فروشگاه بیرون بیایید؟ شده بعد از رأی آوردن فردی خاص در انتخابات، با خود بگویید چطور ممکن است میلیونها نفر، به این فرد رأی داده باشند؟ شده فکر کنید کاری را خوب بلدید، اما موقع اجرای آن بفهمید ابعاد بزرگی از آن کار را اصلاً نمیدانستید؟ همهی این مسائل، به نوعی، به خطاهای ذهنی ما و افراد دیگر مربوط میشود که با خواندن کتاب ذهن خطاکار، نوشتهی بهنام مرادیان، میتوانیم از آنها سر در بیاوریم.
بهنام مرادیان، که نویسندهی کتابهای رشد و توسعهی فردی متعددی است، در این کتاب جامع و خواندنی، به معرفی همهی خطاهای ذهنی رایج در میان ما میپردازد. خطاهای ذهنی، سوگیریهای شناختی یا تلههای تصمیمگیری، همه، مثل باگهایی در سیستم مغزی ما هستند. ما نمیتوانیم آنها را از بین ببریم چون ذهن ما به دلایلی این طور تکامل یافته است. اما میتوانیم با شناخت دقیق آنها، آگاه باشیم که در شرایطی خاص ممکن است ما هم چنین خطاهایی بکنیم. ما شرایط بروز این خطاها و تلههای تصمیمگیری را میشناسیم تا از آنها دور بمانیم. همینطور آگاه میشویم تا افرادی مثل برخی بازاریابان، سیاستمداران یا حتی دور و بریهایمان نتوانند از این خطاهای شناختی به ضرر ما استفاده کنند.
کتاب ذهن خطاکار این خطاها را به 10 بخش تقسیمبندی میکند که هر بخش خطاهایی مشابه و تأثیر آنها بر تصمیمگیریهای ما را بررسی کرده است. عنوانهایی مانند نگرش اشتباه ما راجع به خودمان، نگرشها و تصمیمات اشتباه اقتصادی، استدلالهای نادرست و خطا در یادآوری اطلاعات از بخشهای این کتاب است. با اینکه بهتر است کتاب را از ابتدا پیش ببرید، اما اگر موضوع خاصی مثل تعصبات نژادی یا اشتباهات اقتصادی برایتان مهمتر است، میتوانید آن بخش را زودتر بخوانید یا بعدها مجدداً به آن مراجعه کنید.
عنوان فرعی کتاب ذهن خطاکار، راهنمای کاربردی خطاهای شناختی که موجب تصمیمات اشتباه میشوند است و آن را نشر برسم به چاپ رسانده.
کتاب ذهن خطاکار برای چه کسانی مناسب است؟
علاقهمندان به روانشناسی شناختی مخاطب کتاب ذهن خطاکار هستند.
در بخشی از کتاب ذهن خطاکار: راهنمای کاربردی خطاهای شناختی که موجب تصمیمهای اشتباه میشوند میخوانیم
چه ما با موضوع تعصب و سوگیری شناختی آشنا باشیم یا نه، معمولا در زمان داوری اخلاقی، خود را خوب و دیگران را بد میپنداریم. دلیل پایهای این پدیده اینست که ذهن ما وظیفه دارد حس خوبی به ما عرضه کند و این موجب میشود ما همواره خود را بیشتر از میانگین دنیای پیرامون، اخلاقمند، منصف، روشنفکر و بدون تعصب بپنداریم. نمود بارز این پدیده در شبکههای اجتماعی مجازی است که این روزها تجلیگاه برخورد آرا و اندیشههای ما شده است. ما در این فضا، با دیدگاهها و رویکردهای متفاوتی رو به رو میشویم. از جناحهای سیاسی گرفته تا رویکردهای مذهبی و اجتماعی گوناگون. در این میان برایمان بسیار ساده است که دیگران را به تعصب و ندیدن واقعیت متهم کنیم. اما هیچ وقت از خودمان میپرسیم که آیا ما همه تصویر را دیدهایم؟ آیا ما متوجه نقطه ضعفهای دیدگاهمان هستیم؟ آیا ما خودمان در حال تعصبورزی نیستیم؟ به این پدیده، نقطه کور تعصب یا bias blind spot میگویند.
در اثر این پدیده ما تعصب میورزیم ولی متوجه سوگیری خودمان نیستیم و آن را در دیگران جستجو میکنیم. اما چرا؟ چون تصورمان بر اینست که جهان را آنگونه که هست میبینیم و درک ما واقعگرایانهترین شکل ممکن است. پس دیگران هم باید جهان را همانگونه که ما میبینیم ببینند. و اگر برداشت، استدلال یا دریافت دیگران با ما یکسان نبود، آنها دچار ناآگاهی، بیخردی، غرضورزی، تعصب و نادانی هستند. به این برداشت در روانشناسی، Naive realism یا واقعگرایی نارسا گفته میشود. زیرا تصویری ناپخته و تکبعدی از درک انسان از جهان پیرامون را در خود دارد. در اثر واقعگرایی نارسا، ما به نادرستی تصور میکنیم جهان را کاملا واقعگرایانه و همانگونه که هست میبینیم و میشناسیم و هیچ سوگیری یا اشتباهی در ساختار تفکری و نگرش ما وجود ندارد.
بله


















