کتاب مرگ در می‌زند

کتاب مرگ در می‌زند نمایشنامه‌ای کوتاه از وودی آلن، فیلمساز و هنرمند شهیر آمریکایی‌ست. آلن در این نمایشنامه داستان مواجهه‌ی مردی میان‌سال با مرگ را روایت کرده است؛ مرگی که در قامت انسانی چاق و قدکوتاه ظاهر می‌شود و علاقه‌ی خاصی به بازی ورق دارد! این اثر ذیل مجموعه‌ای با نام «تجربه‌های کوتاه» به چاپ رسیده است.

درباره کتاب مرگ در می‌زند

وودی آلن جایی چنین گفته است: «من از مرگ نمی‌ترسم. فقط خوش ندارم وقتی که سروکله‌اش پیدا می‌شود آن‌جا باشم!» این جمله‌ به طرزی طنزآمیز دیدگاه آلن را در باب مرگ بیان می‌کند. آلنی که البته، برخلاف آنچه به طعنه می‌گوید، همیشه و حسابی از مرگ می‌ترسد. گواهِ این ادعا هم انبوه آدم‌های ترسان از مرگی هستند که او در فیلم‌ها و داستان‌هایش خلق کرده است.

وودی آلن از مرگ می‌هراسد، زیرا به عنوان یک خداناباور به جهان پس از مرگ اعتقاد ندارد. مرگ برای انسانی با باورهای او، مترادف نیستی و عدمِ محض است. با این همه، همین مرگ دهشتناک که ترسِ از مواجهه با آن گاه آلن را دستخوش حملات اضطراب می‌کند، تقریباً در تمام آثار سینمایی، تئاتری و ادبی وودی آلن، در قامت چیزی پیش‌پاافتاده و مضحک تصویر می‌شود؛ چیزی که می‌توان با آن شوخی کرد و دستش انداخت. کتاب مرگ در می‌زند (Death Knocks) شاخص‌ترین اثر وودی آلن در این زمینه است.

وقایع این نمایشنامه‌ی کوتاه در یک آپارتمان نقلی جریان دارد. نمایشنامه از دو پرسوناژ تشکیل شده: یکی مردی میان‌سال به نام نات، و دیگری کاراکتری که خود را «مرگ» می‌نامد. شب است و نات مشغول خواندن روزنامه. صدایی بلند توجه نات را به خود جلب می‌کند و دقایقی بعد، این توجه با ورود مردی غریبه به داخل آپارتمان نات، به تعجب بدل می‌شود. مرد تازه‌وارد مدعی‌ست که خودِ مرگ است، و برای ستاندن جان نات آمده. نات ابتدا قضیه را جدی نمی‌گیرد. اما کمی بعد، به فکر می‌افتد که نکند واقعاً زمان مرگش سر رسیده باشد. همین است که با مرگ وارد گفت‌وگو می‌شود و ملتمسانه از او زمان می‌خواهد. مرگ اما بنا به وظیفه، خواسته‌ی او را رد می‌کند. تا این‌که فکری ناب به ذهن نات خطور می‌کند؛ فکری که با عملی ساختن آن می‌تواند از چنگال مرگ بگریزد...

کتاب مرگ در می‌زند توسط هوشنگ حسامی به زبان فارسی ترجمه شده و از سوی انتشارات چشمه در اختیار مخاطبان علاقه‌مند قرار گرفته است.

کتاب مرگ در می‌زند مناسب چه کسانی است؟

علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های کمدی و طنز، بیش از همه از مطالعه‌ی کتاب مرگ در می‌زند لذت خواهند برد.

با وودی آلن بیشتر آشنا شویم

وودی آلن (Woody Allen) به سال 1935، در ایالت نیویورک دیده به جهان گشود. استعداد شگرف او در عالم هنر، در همان نخستین سنین زندگی کشف شد. با این همه، از آنجا که او هرگز شاگردی درسخوان به شمار نمی‌رفت، کمتر مدرسه‌ای حاضر به پذیرش و ثبت نام او می‌شد. وودی آلن در کودکی در کنار سینما و ادبیات، به موسیقی و ورزش نیز علاقه‌مند بود. هفد سال داشت که کلارینت‌نوازی را آغاز کرد و تا همین امروز نیز عادت نواختن این ساز خوش‌نوا را ترک نکرده است.

وودی آلن در حوالی بیست سالگی، سرانجام از میان تمام علایقش، طنزنویسی را به عنوان حرفه‌ی اصلی خود برگزید و اندکی بعد، در سال 1955، به گروه طنزنویسان شبکه‌ی ان. بی. سی پیوست. کمی بعد نیز همزمان با کار نوشتن، فیلم‌سازی را آغاز نمود.

از آثار اوست: «مرگ در می‌زند»، «عوارض جانبی 1»، «دفاع از دیوانگی» و «بیخود و بی‌جهت».

جوایز و افتخارات وودی آلن

• برنده‌ی جایزه‌ی اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم آنی هال
• برنده‌ی جایزه‌ی اسکار بهترین فیلمنامه‌ی غیراقتباسی برای فیلم آنی هال
• نامزد جایزه‌ی اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم داخلی
• نامزد جایزه‌ی اسکار بهترین فیلمنامه‌ی غیراقتباسی برای فیلم منهتن
• نامزد جایزه‌ی اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم برادوی دنی رز
• نامزد جایزه‌ی اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم گلوله‌ها بر فراز برادوی
• و ...

در بخشی از کتاب مرگ در می‌زند می‌خوانیم

نات: از من چى مى‌خوایى؟
مرگ: چى مى‌خوام؟ فکر مى‌کنى چى مى‌خوام؟
نات: حتماً شوخیت گرفته. من کاملاً سرحال و سالم‌ام.
مرگ [بى‌اعتنا]: آهان. [به دوروبر مى‌نگرد.] جاى خوش‌گلیه. خودت درستش کردى؟
نات: یه دکوراتور داشتیم، اما خودمون هم باش کار کردیم.
مرگ [به عکسى روى دیوار نگاه مى‌کند.]: من از این بچه‌هاى چشم‌درشت خوشم میاد.
نات: من فعلاً نمى‌خوام برم.
مرگ: نمى‌خوایى برى؟ تو رو خدا شروع نکن که حال‌ش رو ندارم. مى‌بینى که، از صعود حالت تهوع بهم دست مى‌ده.
نات: چه صعودى؟
مرگ: از ناودون اومدم بالا. مى‌خواستم یه ورود نمایشى داشته باشم. دیدم پنجره‌ها بزرگ اند و تو هم بیدارى دارى مطالعه مى‌کنى. گفتم به زحمتش مى‌ارزه. بالا مى‌رم و با یه کمى چیز وارد مى‌شم. [‌انگشت‌هایش را به اصطلاح مى‌شکند و ترق‌تروق راه مى‌اندازد.] همین موقع پاشنه‌ى پام گیر کرد به چند تا شاخه‌ى مو. ناودون شکست و آویزون شدم به یه بند. بعد شنلم شروع کرد به پاره‌شدن. مى‌گم بیا بریم بابا. انگار از اون شب‌هاى سخته.
نات: تو ناودون من رو شکستى؟
مرگ: شکست. یعنى نشکست. یه‌خرده کج شد. تو چیزى نشنیدى؟ من خوردم زمین.
نات: داشتم چیز مى‌خوندم.
مرگ: چى بوده شش‌دانگ رفته بودى توُ بحرش. [روزنامه‌ای را که نات مى‌خواند بر مى‌دارد.] «سرقت در مجلس عیاشى». مى‌تونم این رو امانت بگیرم؟