کتاب تنها در کنار هم: چرا ما از فناوری بیشتر و از یکدیگر کمتر انتظار داریم؟

ما آدم‌ها همدیگر را ناامید کرده‌ایم و حالا تکنولوژی هوشمند دارد توهمی از عشق را به ما می‌فروشد. کتاب تنها در کنار هم نوشته‌ی شری ترکل روان‌شناس و استاد دانشگاه MIT، نشان داده فناوری و تکنولوژی‌ چطور زندگی عاطفی و اجتماعی انسان‌ها را دگرگون کرده‌اند. این اثر پیامی مهم را منتقل می‌کند: فناوری راه اتصال ما به یکدیگر را از همیشه هموارتر کرده ولی تنهایی، انزوا و گسست عاطفی عمیق‌تری برایمان به همراه آورده.

درباره‌ی کتاب تنها در کنار هم

می‌گویند بدبینی واقع‌بینی است. تا چند سال پیش به دیدن سریال‌ها و فیلم‌هایی می‌نشستیم که در آن فرق انسان و روبات را متوجه نمی‌شدیم یا داستان‌های آخرالزمانی‌ای می‌خواندیم که در آن بشر با استفاده از چیپ‌هایی در مغزش در انقیاد قدرت‌های شرور قرار می‌گرفت. آن زمان این فیلم و داستان‌ها را به چشم آثاری فراواقعی و تخیلی می‌دیدیم اما امروز، فناوری بیش از هر زمان دیگری ما را به آن تخیلات تاریک و دور از دسترس نزدیک کرده است. متاسفانه کابوس گذشته اکنون به واقعیت پیوسته است؛ حالا ما نه تنها برای سرگرمی که برای فرار از انزوا و تنهایی به آغوش فناوری پناه می‌بریم.

کتاب تنها در کنار هم (Alone Together)‌ نوشته‌ی شری ترکل (Sherry Turkle)‌ تحقیقی اندیشمندانه درباره‌ی این موضوع مهم است. در این کتاب، ترکل می‌خواهد بفهمد که روبات‌ها و فناوری‌های پیشرفته‌ی امروزی، انسان را دستخوش چه تغییراتی کرده‌اند. آنچه به‌عنوان احساسات و صمیمیت می‌شناختیم، چقدر متحول شده است؟ آیا واقعاً روبات‌هایی که انگاره‌ی عشق را تقلید و شبیه انسان رفتار می‌کنند، جایگزین عشق واقعی شده‌اند؟

کتاب تنها در کنار هم از دو بخش اساسی تشکیل شده است. شری ترکل در بخش اول به رابطه‌ی انسان با روبات‌هایی می‌پردازد که به همدم‌هایی برای بچه‌ها و سالمندان تبدیل شده‌اند و تمرکز بخش بعدی بر شبکه‌های اجتماعی است. او نشان می‌دهد که چطور شبکه‌های اجتماعی ما را به انسان‌هایی تنها اما در کنار هم مبدل کرده است. آدم‌هایی که از ارتباطات رودررو می‌گریزند و خودشان را به آواتاری که در شبکه‌های اجتماعی ساخته‌اند، نزدیک‌تر می‌بینند.

حد و مرز استفاده از تکنولوژی در این روزها، بسیار موضوع بحث‌برانگیزی شده است. کتاب تنها در کنار هم با تمرکز بر این دغدغه، نوشته شده؛ این کتاب با ترجمه‌ی محمد معماریان از سوی انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است.

جوایز و افتخارات کتاب تنها در کنار هم

• برنده‌ی جایزه‌ی اوپن بوک؛
• نامزد جایزه‌ی جولیا وارد هوی.

نکوداشت‌های کتاب تنها در کنار هم

• نگاه صریح و چالش‌برانگیز شری ترکل به تاثیرات شبکه‌های اجتماعی بر روابط انسانی، از او یک متخصص تمام‌عیار ساخته است. (Vocativ.com)
• هیچ‌کس تا به امروز با چنین شور و اشتیاق توام با هوشمندی، به ما نگفته بود که با جایگزین کردن تعاملات انسانی با فناوری، چه بلایی بر سر خودمان می‌آوریم. شری ترکل با هوش سرشار و حس شوخ‌طبعی‌اش، در خط مقدم بررسی‌ کردن تحولات اجتماعی - دیجیتالی ایستاده است. (Lev Grossman, Time Magazine)‌
• تصویری شفاف و حتی ترسناک از مسیری که به سمتش می‌رویم... یک اثر پژوهشی جذاب. (واشنگتن پست)
• شری ترکل، استاد دانشگاه ام‌آی‌تی، روانشناس بالینی و شاید متخصص برجسته‌ی جهان در زمینه‌ی اثرات اجتماعی و روانی فناوری، در کتاب تنها در کنار هم، استدلال می‌کند که اینترنت همان‌قدر که می‌تواند ما را به یکدیگر نزدیک‌تر کند، توانایی منزوی‌ کردن ما و نابودی روابطمان را نیز دارد.» (فایننشال تایمز)‌
• آنچه قرار بود تسهیلگر ارتباطات مردم باشد، آن‌ها را از یکدیگر دورتر و به ماشین‌هایشان نزدیک‌تر کرده است. کتاب پیشگویانه‌ی شری ترکل این مسئله را با استدلال‌هایی قاطع نشان می‌دهد. (هفته نامه‌ی ناشران)

کتاب تنها در کنار هم برای چه کسانی مناسب است؟

این اثر برای محققان حوزه‌ی روانشناسی و علوم اجتماعی‌ که به تاثیرات تکنولوژی بر زندگی افراد علاقه‌مندند، حاوی اطلاعات مفیدی است. گفتنی‌ست هر کسی که امروزه به نحوی با تکنولوژی ارتباطی صمیمانه دارد، می‌تواند با خواندن این کتاب دریچه‌ی تأملات جدیدی را در ذهنش باز کند.

در بخشی از کتاب تنها در کنار هم: چرا ما از فناوری بیشتر و از یکدیگر کمتر انتظار داریم؟ می‌خوانیم

توریو در رساله‌ای که پیرامون دو سال‌ دوری‌گزینی‌اش [از جامعه] نوشت، می‌گوید: «به آن بیشه رفتم چون می‌خواستم سنجیده زندگی کنم، فقط با حقیقت‌های ضروری زندگی روبه‌رو شوم، ببینم که آیا توان آموختن درس‌های زندگی را دارم یا خیر، مبادا که دم مرگ بفهمم اصلاً زندگی نکرده‌ام. زندگی گران‌قدر است؛ پس نمی‌خواستم عمرم را صرف چیزی کنم که در اصل زندگی نباشد، و نمی‌خواستم تسلیم شوم مگر آنکه چاره‌ای جز آن نداشته باشم.» آن تلاش توریو مشوق ماست تا دربارۀ زندگی‌مان همراه فناوری بپرسیم: آیا سنجیده زندگی می‌کنیم؟ آیا حاضریم از چیزی که اسمش زندگی نیست، فاصله بگیریم؟ آیا از تسلیم امتناع می‌کنیم؟

برخی معتقدند که فرهنگ جدید اتصالات، یک والدنِ دیجیتال می‌سازد. یک دختر پانزده‌ساله، تلفنش را پناهگاه خود می‌داند: «موبایلم تنها محدودۀ شخصی من است، جایی که فقط مال من است.» کوین کِلی، روزنامه‌نگار حوزۀ فناوری و سردبیر مجلۀ وایرد، می‌گوید که وب خستگی‌اش را درمی‌کند. او در سایۀ خنک وب، نفس تازه می‌کند: «بعضی وقت‌ها وارد وب می‌شوم تا گم شوم. در این تسلیم دوست‌داشتنی، وب همۀ دانسته‌هایم را می‌بلعد و دنیایی از مجهولات تحویلم می‌دهد. وب، علی‌رغم طراحی هدفمندی که انسان‌های خالقش در نظر داشته‌اند، یک سرزمین ناشناخته است. مرزهایش نه معلوم‌اند و نه معلوم‌شدنی، و رازهایش بی‌شمارند. بوته‌های درهم‌تنیدۀ ایده‌ها، پیوندها، سندها و تصویرها، فضایی دیگر و متفاوت به پُرپشتی جنگل می‌سازند. وب بوی زندگی می‌دهد.»

ولی وب برای همه به‌اندازۀ کِلی نشاط‌آور نیست. برَد از «دوستی‌های دورانداختنیِ» زندگی آنلاین می‌گوید. حنا نمی‌داند در قبال وقت‌گذرانی‌اش با آن محفل کوچکِ طعنه‌زنان و با بهترین دوستش که هر لحظه ممکن است به‌یک‌باره غیب شود، چه به دست آورده است. به‌سختی می‌توان پذیرفت که دوستان آنلاین، بخشی از زندگی‌مان نیستند؛ ولی همان‌طور که ما می‌توانیم آن‌ها را [از زندگی‌مان] حذف کنیم، آن‌ها نیز می‌توانند ناپدید شوند.