کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟

چرا دوستی از مهم‌ترین نیازهای انسان است؟ کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟ اثر لیدیا دنوورث قرار است به این پرسش مهم پاسخ دهد. نویسنده، با سفر علمی و جذاب خود، روابط انسانی را بررسی می‌کند و با تکیه بر روانشناسی تکاملی، زیست‌شناسی تکاملی و رفتارشناسی جانوران نشان می‌دهد که دوستی و روابط اجتماعی چطور بر سلامت جسم و روان ما اثر می‌گذارد.

درباره‌ی کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟

بی‌تردید دوستی یکی از آشناترین مفاهیم زندگی بشری است اما این مفهوم در نوع خود پیچیده‌ترین و شگفت‌انگیزترین تجربه‌ی انسانی نیز محسوب می‌شود که ممکن است از یک گفتگوی ساده شکل بگیرد اما تا سال‌ها دوام بیاورد و بر زندگی‌مان اثراتی عمیق بگذارد. لیدیا دنوورث (Lydia Denworth) در کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟ (Friendship: The Evolution, Biology, and Extraordinary Power of Life's Fundamental Bond) از زاویه‌ی تازه‌ای به این تجربه‌ی انسانی می‌نگرد.

کتابْ ما را به تأمل در باب این پرسش‌ها وا می‌دارد؛ اینکه آیا دوستی تنها نتیجه‌ی فرهنگ، تربیت و شرایط اجتماعی است یا ریشه‌های قدیمی‌تری دارد؟ لیدیا دنوورث، روزنامه‌نگار علمی با کتابش، ما را به سفری جذاب به دنیای روابط اجتماعی انسان و حیوانات می‌برد تا نشان دهد چرا دوستی و دوست‌یابی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی بشر تبدیل شده است.

دوستی از نگاه زیست‌شناسی رفتاری

کتاب دوستی لیدیا دنوورث پژوهش‌های علمی، تجربیات زیسته و داستان‌هایی از دنیای جانوران را با یکدیگر تلفیق می‌کند تا دیدگاه تازه‌ای درباره‌ی دوستی پیش رویمان قرار دهد. او با داده‌های خود بر این واقعیت صحه می‌گذارد که میل ما به برقراری ارتباط بیش از آنکه یک نیاز اجتماعی ساده باشد، فرایندی است که در سیر تکامل شکل گرفته و تأثیر بسزایی بر سلامت جسم و روان انسان دارد.

نویسنده با بهره‌گیری از یافته‌های حوزه‌های روانشناسی تکاملی، علوم اعصاب و زیست‌شناسی رفتاری به این پرسش پاسخ می‌دهد که چرا میل به یافتن همراه و همدل همیشه در انسان‌ها وجود داشته و چرا تمایلِ تعلق داشتن به یک گروه این چنین ریشه‌دار است؟

دوستی و تاثیر آن بر سلامت روان و جسم

لیدیا دنوورث در کتاب دوستی، بخش جذابی را به بررسی زندگی میمون‌ها در جزیره‌ی کایو سانتیاگو در پورتوریکو اختصاص داده است؛ مبحث شگفت‌انگیزی که نشان می‌دهد میمون‌ها نیز مانند انسان‌ها درگیر دوستی‌های نزدیک، گروه‌های اجتماعی و رقابت برای جایگاه بهتر هستند. او با تکیه بر پژوهش‌های رفتارشناسی جانوران اثبات می‌کند بسیاری از رفتارهایی که آن‌ها را کاملاً انسانی قلمداد می‌کنیم، ریشه‌هایی عمیق در گذشته‌ی تکاملی ما دارند.

کتاب، افزون بر بررسی روابط نخستی‌ها، پژوهش‌های متعددی را درباره‌ی تأثیر دوستی بر زندگی انسان مورد بررسی قرار می‌دهد و از اثرات آن بر سلامت جسم و روان می‌گوید؛ از جمله اینکه روابط اجتماعی می‌توانند میزان استرس را کاهش دهند و حتی در سال‌های پایانی زندگی مانع از افت توانایی‌های شناختی می‌شوند.

نگاه علمی لیدیا دنوورث به روابط انسانی

شما با مطالعه‌ی کتاب دوستی نشر گوشه که با ترجمه‌ی شادی حامدی آزاد ارائه شده، با این پرسش‌ها مواجه می‌شوید که آیا شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های جدید باعث از بین رفتن روابط واقعی شده‌اند؟ یا دوستی‌های گذشته عمیق‌تر از دوستی‌های امروز بوده‌اند؟ نویسنده همچنین با کمک تصویربرداری مغزی این حقیقت شگفت‌انگیز را آشکار می‌کند که دوستی فقط یک احساس ذهنی نیست، بلکه می‌تواند بر زیست‌شناسی انسان اثر بگذارد.

پس اگر می‌خواهید با یک کتاب ساده و روایت‌محور و در عین حال علمی و تخصصی دریابید که چرا برخی افراد به نزدیک‌ترین همراهان زندگی ما بدل می‌شوند؟ چرا تنهایی می‌تواند آسیب‌زا باشد و پیوندهای اجتماعی چطور می‌توانند مسیر زندگی را تغییر دهند؟ خرید کتاب دوستی می‌تواند فرصتی را برایتان فراهم کند تا علاوه بر دستیابی به جواب این پرسش‌ها، به نگاه تازه‌ای در باب روابط دوستانه دست یابید.

جوایز و افتخارات کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟

• کتاب منتخب باشگاه Next Big Idea Club در زمستان 2020
• انتخاب به‌عنوان بهترین کتاب سال 2020 از نگاه مجله‌ی Real Simple
• قرارگیری در لیست کتاب‌های منتخب آدام گرانت در سال 2020
• اثر برگزیده وب‌سایت BookMarks بر اساس نقدهای منتشرشده در نشریات نیویورک‌تایمز، وال‌استریت ژورنال، بوک‌لیست و...

در نکوداشت کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟

• یک کتاب قانع‌کننده و تأمل‌برانگیز. کتاب لیدیا دنوورث نمونه‌ای درخشان از بهترین نوع نگارش علمی است. چراکه مفاهیم پیچیده را روشن و قابل درک ارائه می‌دهد. او با مشاهدات هوشمندانه، همدلانه و سرشار از کنجکاوی، مانیفستی در باب دوستی ارائه می‌دهد که می‌تواند نگاه خوانندگان را به روابط و دوستی‌هایشان تغییر دهد. (بوک‌لیست)

کتاب دوستی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگر حوزه‌های روانشناسی، علوم شناختی و علوم زیستی هستید و در پی منبعی می‌گردید که به پشتوانه‌ی پژوهش‌های علمی، مطالعات مغزی و یافته‌های زیست‌شناختی، به تصویری جامع از روابط انسانی دست یابید.
• به روانشناسی اجتماعی و روابط انسانی علاقه دارید و می‌خواهید درباره‌ی دوستی و تاثیر آن بر سلامت روان و جسم بیشتر بدانید.
• به روانشناسی تکاملی علاقه دارید و دلتان می‌خواهد از زاویه‌ی این علم به دوستی و روابط انسانی نظر بیندازید.

در بخشی از کتاب دوستی: چگونه تکامل و زیست شناسی کمک می‌کند دوست پیدا کنیم؟ می‌خوانیم

فلاسفه‌ی آتنْ زمان بی‌اندازه زیادی را صرفِ معاشرت با دوستانشان می‌کردند، پس بی‌جهت نیست که درباره‌ی آن روابط این‌قدر متقاعدکننده بنویسند. مکالمه‌ی افلاطون در باب دوستی، با عنوان لوسیس، با این صحنه شروع می‌شود که سقراط داشت بین آکادمی و لوکئوم راه می‌رفت که گروهی از مردان جوان، که بیرون از یک مدرسه‌ی کُشتی گرد هم آمده بودند، او را دعوت به مباحثه کردند. جوانان به سقراط گفتند: «بسیاری از ما وقتمان را اینجا می‌گذرانیم... درباره‌ی همه چیز بحث می‌کنیم، و خوشحال می‌شویم که شما هم به ما بپیوندید.» از قرار معلوم، سقراط برای سرگرمی بهشان پیوست. پکالاک می‌نویسد: «فلسفه، آن‌طور که [سقراط] به آن می‌پرداخت، اغلب نمودِ دوستی در حالتی خاص است.» از سوی دیگر، با اینکه سقراط درباره‌ی دوستانش احساساتی بسیار «پُرشور» دارد، در نهایت خواننده را حیران باقی می‌گذارد که بالاخره دوست چیست.

ارسطو دیدگاه شفاف‌تری درباره‌ی دوستی داشت، دیدگاهی که نزدیک‌ترین حالت به چیزی بود که امروز می‌دانیم درست است. تفکر او درباره‌ی این موضوع چنان عمیق بود که رنگ‌وبوی تقریباً هر چه بعدش آمده تحت تأثیر قرار داده است. با ترجمه‌ی سردستی، واژه‌ای که در یونان باستان به‌معنای دوستی به کار می‌رفته فیلیا بوده و ارسطو آن را یکی از لذت‌های خالص زندگی می‌دانسته است. او بر این باور بود که فیلیا طعم‌های مختلفی دارد: برای سود (رابطه‌ی تجاری)، برای لذت (عشق رمانتیک)، و برای فضیلت (ملاقات حقیقی ذهن‌ها). او همچنین فکر می‌کرد که دوستی، از دیدگاهی همه‌جانبه، برای همه ضروری است؛ غنی، فقیر، جوان، پیر، مرد، زن، و حتی حیوانات (دیدگاهی که تا هزاران سال بعد از او کس دیگری به سراغش نرفت). او دریافت که دوستی نیازمند احساسات مثبت، بده‌بستان، تخصیص زمان، و ایجاد اُنس است.