کتاب وطن من کجاست؟

داستانی از غربت و مهاجرت! کتاب وطن من کجاست؟ مجموعه‌ای است از چهار جستار و یک داستان که به قلم حنیف قریشی نگاشته شده است. حنیف قریشی در این کتاب از تجربه‌های زیسته‌ی خود به عنوان یک مهاجر پاکستانی در بریتانیا می‌نویسد؛ تجربه‌های تلخی که یادآور رویارویی میلیون‌ها انسان مهاجر با مهاجرستیزی و نژادپرستی اروپایی است.

درباره‌ی کتاب وطن من کجاست؟

کتاب وطن من کجاست؟ (Collected Essays) اثری است از حنیف قریشی (Hanif Kureishi) که در آن سیمایی از زندگی خود را به عنوان یک مهاجر ترسیم کرده است. در این کتاب که مجموعاً چهار جستار و یک داستان را دربرمی‌گیرد، تصویری زنده از وقایع کودکی تا کهن‌سالی حنیف قریشی را می‌بینیم. حنیف قریشی که از پدری پاکستانی و مادری انگلیسی متولد شده است، در طول زندگی در جامعه‌ی اروپایی با تناقض‌هایی روبه‌رو می‌شود؛ تناقض‌هایی که موجب می‌شوند معنای دیگری از مفهوم نژاد، جنسیت و وطن در ذهن او شکل بگیرد. کتاب وطن من کجاست؟ با ترجمه‌ی پژمان طهرانیان به چاپ رسیده است.

کتاب وطن من کجاست؟ با نخستین تجربه‌های اجتماعی حنیف قریشی در کودکی آغاز می‌شود. این نویسنده که اصالت هندی دارد در کودکی شاهد تحقیر و تمسخر هندی‌ها از سوی معلم و هم‌کلاسی‌هایش بوده است. این رفتار نژادپرستانه تا بزرگسالی نویسنده ادامه پیدا می‌کند؛ تا جایی که اجازه‌ی حضور در کافه را به او نمی‌دادند و حتی والدین دختر مورد علاقه‌اش او را «تیره‌پوست» خطاب می‌کردند.

حنیف قریشی همان‌طور که در مقدمه‌ی کتاب بدان اشاره کرده است، در کتاب وطن من کجاست؟ هرگز به دنبال این نبوده که ستاره‌ی داستان خود باشد، بلکه کوشیده است تا تصویری واقع‌گرایانه از تجربیات زیسته‌ی خود به خواننده عرضه کند. او که می‌دانست در دنیای ادبیات معاصر انگلستان، کتابی نیست که صدای او باشد، تصمیم گرفت تا در کتاب وطن من کجاست؟ صدای میلیون‌ها مهاجری باشد که برای رسیدن به زندگی بهتر، از وطن خود به سرزمین دیگری مهاجرت می‌کنند، اما به جای آغوش باز، با نژادپرستی و تحقیر و تمسخر روبه‌رو می‌شوند.

احساس غربتی که حنیف قریشی در زادگاهش داشت سرانجام او را وامی‌دارد تا در پی گمشده‌اش و وطنی که به او اصالت می‌بخشد، راهی دیار شرق و سرزمین پاکستان شود. کتاب حاضر با ترجمه‌ی پژمان طهرانیان و از سوی انتشارات خوب به چاپ رسیده است.

کتاب وطن من کجاست برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب وطن من کجاست؟ برای تمامی علاقه‌مندان و مخاطبان ادبیات مهاجرت مناسب است. اگر در جست‌و‌جوی یک تصویر واقعی از زندگی مهاجران در اروپا، به‌ویژه بریتانیا هستید، مطالعه‌ی این کتاب برای شما بسیار مفید خواهد بود.

با حنیف قریشی بیشتر آشنا شویم

حنیف قریشی داستان‌نویس، فیلمنامه‌نویس و نمایشنامه‌نویس پاکستانی و بریتانیایی است که در سال 1954 در لندن متولد شده است. او که در کینگز کالج لندن در رشته‌ی فلسفه تحصیل کرده، همواره بزرگ‌ترین مشکل خود را اختلاف فرهنگی میان انسان‌ها می‌داند. نشان شوالیه‌ی هنر و ادبیات فرانسه، مدال امپراتوری بریتانیا و جایزه‌ی پِن پینتر از جوایز و افتخاراتی است که این نویسنده به پاس آثار ادبی خود دریافت کرده است. مهاجرت، نژادپرستی و مهاجرستیزی از موضوعاتی است که حنیف قریشی در آثار خود بدان‌ها می‌پردازد. از دیگر آثار این نویسنده می‌توان به کتاب‌ «کلاهبردار من: گزارشی از مواجهه با مال‌باختگی» و «نزدیکی» اشاره کرد.

در بخشی از کتاب وطن من کجاست می‌خوانیم

من نژادپرستی را متحجرانه، جاهلانه و دور از عقل و منطق می‌دانستم. نژادپرستی در نظرم همان «ناتوانی از درک» بود که فرانتس فانون می‌گوید. اینکه مردانی که من در پی تحسینشان بودم، خودشان را به نگرش نامعقولی وانهادند و به سرپیچی از عقل و منطق رو آوردند، برایم تکان‌دهنده بود. جدایی‌طلبی هم به همان اندازه در نظرم غیرقابل‌قبول بود؛ آن انزجار تمام‌وکمال از سفیدپوستان: موجوداتی فطرتاً فاسد؛ و این نگاه که «سفیدها همه شرورند». من مجبور بودم در انگلستان زندگی کنم، در حومه‌ی لندن، با سفیدپوستان. مادرم سفیدپوست بود. من آمادگی جدایی‌طلبی نداشتم. بیش از این تاب تحمل نداشتم.

خوشبختانه جیمز بالدوین هم چندان مشتاق این وضعیت نبود. او در دفعه‌ی بعد، آتش از دیدارش با الایجا محمد می‌گوید. می‌گوید چقدر با الایجا احساس نزدیکی می‌کند و آرزو می‌کند بتواند دوستش بدارد. ولی وقتی به الایجا می‌گوید که دوستان سفیدپوست زیادی دارد، با ابراز تأسف الایجا روبه‌رو می‌شود. از نظر الایجا، دور‌ه‌ی سفیدها سر آمده. فایده‌ای هم ندارد که بالدوین به او بگوید دوستان سفیدپوستِ زیادی دارد که زندگی‌اش را به دستانشان سپرده است.

در ادامه‌ی دیدارشان در آن شب، بالدوین از تملق‌ها و مجیزگویی‌هایی که اطرافیان نثار الایجا می‌کنند خسته می‌شود. او و الایجا از آن پس همیشه باهم غریبه می‌مانند و «احتمالاً دشمن». بالدوین از توجه بیش ‌از حد مسلمانان سیاه‌پوست به آفریقا و اسلام و غفلت آن‌ها از واقعیتِ آمریکا و «اختراع» گذشته ابراز نگرانی می‌کند.