کتاب آیلین

کتاب آیلین، متشکل از ده داستان کوتاه از فرخنده حق‌شنو است که همگی فضایی زنانه و رئالیستی دارند و می‌کوشند دغدغه‌ها و احساسات زنان را بازتاب دهند. نویسنده در این مجموعه داستان، به سراغ زنان طبقه‌ی متوسط و شهرنشین رفته و تلاش کرده زندگی واقعی و روزمره‌ی آنان را روایت کند و از ترس‌ها، شادی‌ها، اوهام و امیدهای آنان بگوید.

درباره‌ی کتاب آیلین

به اعتقاد برخی از منتقدین، داستان‌های کوتاه ریشه‌هایی بسیار قدیمی دارند. این عده بر این نظرند که این فرم الزاماً مکتوب نبوده و می‌توانسته روایی هم باشد. برای مثال، صحبت‌های روزمره‌ی انسان‌ها با هم و تعریف کردن یک اتفاق هم می‌تواند حالتی از داستان کوتاه باشد و آن را تداعی کند. بنابراین نتیجه می‌گیرند احتمالاً قدمت این ژانر باید به هزاران سال پیش بازگردد. از سوی دیگر، شیوه‌ی روایی برخی از داستان‌های کهن مثل هزارویک شب یا دِکامرون نیز نشان‌دهنده‌ی آشنایی مؤلف و مخاطب قرون پیش با فرم قصه‌ی کوتاه است. این کتاب‌ها از چند داستان کوتاه و ظاهراً مستقل تشکیل‌ شده‌اند که در کنار هم یک کل یکپارچه را شکل می‌دهند. به همین خاطر بود که بلافاصله پس از شکل‌گیری رمان مدرن، داستان کوتاه هم به‌عنوان یکی از ژانرهای اصلی آن ظهور کرد. این فرم داستانی به‌سرعت در تمام دنیا فراگیر شد و به یک ژانر محبوب تبدیل گشت. در ایران نیز همین اتفاق رقم خورد و بسیاری از نویسندگان، از جمله زنان به این قالب گرایش پیدا کردند. فرخنده حق‌شنو ازجمله نویسندگان زن موفق ایرانی است که به خاطر داستان‌هایش توانسته جوایز متعددی هم کسب کند. کتاب آیلین، از آخرین آثار او، متشکل از چندین داستان کوتاه است که همگی فضایی زنانه دارند و به دغدغه‌های این قشر از جامعه می‌پردازند. حق‌شنو در کتاب پیش رو به سراغ زنان معمولی و طبقه‌ی متوسط رفته و تلاش کرده در قالب داستان‌های رئالیستی، احساسات و حالات آن‌ها را منعکس کند.

پس‌ از اینکه رمان مدرن به ایران وارد شد، نویسندگان زیادی در کشور ظهور کردند. گرچه در ابتدا بیشترِ مؤلفین مرد بودند، ولی کم‌کم زنان نیز وارد این عرصه شدند. مخصوصاً پس از شکل‌گیری جنبش ترجمه و آشنایی مخاطبین فارسی‌زبان با ادبیات داستانی روز دنیا، تعداد زنان نویسنده هم به‌مراتب افزایش یافت. این گروه قالب داستان را زمینه‌ی مناسبی برای بیان ایده‌ها و دغدغه‌های منحصربه‌فرد خود می‌دیدند و تلاش می‌کردند به جنبه‌هایی از زندگی زنان بپردازند که مغفول مانده بود یا عمداً نادیده گرفته می‌شد. در طول این چند دهه ما شاهد ظهور نویسندگان زن مهمی بوده‌ایم که آثار درخشانی خلق کرده‌اند و ادبیات داستانی فارسی را ارتقا داده‌اند؛ از میان آن‌ها می‌توان به غزاله علیزاده، زویا پیرزاد، فریبا وفی یا به نویسندگان جوان‌تری مثل نسیم مرعشی اشاره کرد. فرخنده حق‌شنو از نویسندگان نسل میانی محسوب می‌شود که در دهه‌ی 1380 توانست وارد ادبیات داستانی شود.

حق‌شنو گرچه مثل دیگران نویسندگان زن، دغدغه‌های جنس خود را پی می‌گیرد ولی کوشیده به‌جای سانتی‌مانتالیزه کردن آن‌ها، به واقعیت‌های زندگی آنان اشاره کند. کتاب آیلینِ این نویسنده دربردارنده‌ی ده داستان کوتاه است که در همه‌ی آن‌ها همین ایده را پیش گرفته. برای مثال یکی از قصه‌ها در مورد زنی باردار است که پیش از زایمانش دچار واهمه شده و کابوس‌هایی هولناک می‌بیند. یا داستان دیگر کتاب در مورد زن جوانی است که دچار فروپاشی عصبی می‌شود. این داستان‌ها در عین سادگی، مضامین مهمی دارند که معمولاً در ادبیات مردانه به آن‌ها پرداخته نمی‌شود.

کتاب آیلین را انتشارات نیستان چاپ کرده است.

کتاب آیلین برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به داستان‌های کوتاه فارسی علاقه دارید، این کتاب به شما پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب آیلین می‌خوانیم

با گام‌های بلند قدم برمی‌داشت. نمی‌دانستم کجا می‌رویم. گفتم خودش می‌گوید. نگفت. گذرگاه باریک بود و تنگ. لیلی جلو می‌رفت و من به دنبالش. بوی عطر گران‌قیمتش با عطر رازقی‌ها درهم می‌آمیخت و با هر نسیمی که می‌وزید، فضا را عطرآگین‌تر می‌کرد. نارنج درشتی به پیشانی‌اش خورد. برگشت و نگاهی به من انداخت. در نگاهش نگرانی موج می‌زد. چیزی نگفت. رفتارش مثل همیشه نبود. اطرافمان پوشیده از شاخ و برگ درختان نارنج و پرتقال، و بوته‌های یاس رازقی و گیاهان خودرو بود. باید سرمان را خم می‌کردیم تا شاخ و برگ و میوه‌ی درخت‌ها به سر و صورتمان نخورد.گفتم: «نمی‌شد از خیابون اصلی بیاییم؟»

برگشت و نگاهی دیگر به من انداخت. توی نگاهش این‌بار چیز دیگری مانند خواهش، یا التماس، و یا شاید حتی چیزی مثل ساکت شو، و حرف نزن، بود. هرچه بود نگرانی و ترس هم چاشنی‌اش بود. بدون اینکه جوابی بدهد، رو برگرداند و به راهش ادامه داد. هرچه جلوتر می‌رفتیم، فاصله‌مان از دریا بیشتر، و به ویلاهای ساحلی نزدیک‌تر می‌شد. نسیم ملایمی از سمت دریا می‌وزید و با صدای پرندگان که درهم می‌آمیخت، زیبایی راه را بیشتر می‌کرد.کمی جلوتر به فضای باز و مسطحی رسیدیم که زمینش یک دست چمن سبز بود و اطرافش پر از درخت کاج مطبق و نارنگی که در انتهایش ساختمان بزرگ یک ویلا دیده می‌شد. نزدیک به ساختمان ناگهان لیلی ایستاد. پرسیدم: «چی شده؟»

برگشت و با حالتی غریب گفت: «برو جلو.»

«چرا؟»