کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش

آیا فکر می‌کنید آمریکا دشمن جهان است یا کشورهای دیگر که با سیاست‌های ایالات متحده همسو نیستند، دشمن او هستند؟ نوام چامسکی، ادوارد سعید و رمزی کلارک، سه نظریه‌پرداز مشهور سیاسی در کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش، با تحلیل زمینه‌های کشمکش‌ دولت آمریکا با حکومت‌های دیگر از جمله کشورهای عربی، به این پرسش شما پاسخ می‌دهند.

درباره‌ی کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش:

این کتاب تحلیل عمیقی از تناقضات و پیامدهای سیاست خارجی آمریکا با دولت‌های سرکش می‌کند. ادوارد سعید در این اثر از پدید آمدن فاجعه‌ای هولناک خبر می‌دهد: فقدان اتحاد در میان دولت‌های خاورمیانه و چیرگی آمریکا بر کشورهای ناهمسو با او! نوآم چامسکی به دولت‌های خاورمیانه تذکر می‌دهد که باید آگاهانه و با اتحاد به دور هم جمع شوند و تغییرات اساسی در شیوه‌های خود به وجود آورند تا از بروز جنگ و نزاع جلوگیری شود.

در کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش (Acts of aggression: policing rogue states) سه نظریه‌پرداز سیاسی جهان، زمینه‌ها و عواقب اختلافات دولت آمریکا را با کشورهای ناهمسو که اصطلاحاً به آن‌ها «دولت‌هاى سرکش» می‌گویند، مورد بررسی قرار می‌دهند. در مواجهه با سیاست‌هاى خارجى آمریکا، دست‌ کم یک نکته براى دولت‌هاى «غیرهمسو»، یا به تعبیر دستگاه سیاست خارجى آمریکا «سرکش»، روشن است: در صورتیکه آمریکا منافعش به خطر بیفتد، ناقض پیمان‌ها و معاهده‌هاى بین‌المللى‌ خواهد شد!

محور اصلى بحث این سه نویسنده بحران عراق و آمریکاست اگرچه شیوه‌ى تحلیل مى‌تواند قابل بسط و انطباق با برخى کشورها از جمله ایران، کوبا، ونزوئلا و... باشد. این کتاب از سه مقاله تشکیل شده است که علاوه بر تحلیل روابط آمریکا و کشورهای عربی، سیاست‌هاى خارجى ایالات متحده در قبال کشورهاى «سرکش» را وارسی می‌کند. به نظر شما چرا آمریکا با زیر پا گذاشتن قوانین جهانی و اعمال تحریم‌های گوناگون، به کشورهای دیگر ظلم می‌کند و آسیب می‌رساند؟

اگر به تحولات جهانی مانند واقعه‌ى 11 سپتامبر، جنگ آمریکا با افغانستان و... نگاهی بیندازیم به پاسخ این سوال می‌رسیم. نویسندگان در این کتاب با دوراندیشی به دولت‌های غیرهمسو با آمریکا هشدار می‌دهند که مراقب ملت خود در برابر جبر باشند.

کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب را به افرادی پیشنهاد می‌کنیم که به موضوعات سیاسی و روابط خارجی - بین‌المللی علاقه‌مند هستند.

با نویسندگان این کتاب بیشتر آشنا شویم:

ادوارد سعید (Edward W Said)، اندیشمند فلسطینى‌تبار آمریکایى است. نوآم چامسکی (Noam Chomsky) زبان شناس، فیلسوف، فعال سیاسی و یکی از اعضای برجسته‌ی آکادمی علوم آمریکا محسوب می‌شود. همچنین با نظریه دستور زبان مولدش، یکی از مهم‌ترین سهم‌ها را در زمینه زبان‌شناسی دارد.

رمزى کلارک (Ramsey Clark)، نویسنده، حقوقدان و دادستان کل آمریکا در دوره‌ى ریاست‌ جمهورى جانسون، «پنجاهمین سالگرد اعلامیه‌ى جهانى حقوق بشر» را بهانه قرار داده و از فقدان «آزادى» در جهان سخن گفته است. او مردم جهان را به تلاش براى دفاع از «انسانیت انسان‌ها» فرامى‌خواند.

در بخشی از کتاب روز بازپسین دولت‌های سرکش می‌خوانیم:

مفهوم «دولت سرکش» امروزه نقش مهمى در برنامه‌ریزى‌ها و تحلیل‌هاى سیاسى ایفا مى‌کند که البته، بحران کنونى عراق فقط جدیدترین نمونه‌ى آن است. واشنگتن و لندن، عراق را «دولت سرکش» خوانده‌اند، یعنى حکومتى که براى همسایگانش و نیز تمامى جهان، تهدید به شمار مى‌آید. «ملتى قانون‌شکن» که رهبرى آن را هیتلرى دیگر در دست دارد. رهبرى که نگاهبان‌هاى نظم جهانى یعنى ایالات متحده و «خرده‌شریک» بریتانیائى‌اش باید آن را مهار کنند (اصطلاح «خرده‌شریک» را نیم قرن پیش وزارت خارجه‌ى انگلستان در نهایت اندوه خطاب به کشورش به‌ کار برد).

مفهوم دولت سرکش نیازمند بررسى و مطالعه‌ى بیشتر است. اما پیش از هر چیز بایستى به کاربرد آن در بحران جارى پرداخت.

جالب توجه‌ترین ویژگى بحث در مورد بحران عراق این است که در واقع این بحران عملا هرگز روى نداد. درست است که واژگان و جمله‌هاى زیادى ردوبدل شد و بر سر چگونگى آغاز کار بحث و اختلاف درگرفت، اما مباحثه‌ها درون مرزهاى متصلبى باقى ماند که راه را بر دریافت این پاسخ آشکار گرفته بودند: ایالات متحده و بریتانیا باید بر مبناى قوانین و تعهدها، به پیمان‌هاى خود عمل کنند.

چهارچوب قانونى مرتبط با این امر در منشور سازمان ملل متحد آورده شده است «پیمان‌نامه‌اى رسمى» که به‌عنوان اساس و پایه‌ى قانون بین‌المللى و نظم جهانى به رسمت شناخته شده و طبق قانون اساسى آمریکا، «قانون برتر زمین» به شمار مى‌آید.

منشور سازمان] ملل متحد [بیان مى‌دارد که «شوراى امنیت باید وجود هرگونه تهدید براى صلح، نقض و یا عمل تجاوزکارانه را تعیین کند و توصیه کند یا تصمیم بگیرد که چه اقدام‌هایى باید مطابق مواد 41 و 42 صورت گیرد که جزئیات اقدام‌هاى ترجیحى غیر از توسل به زور را منعکس کرده، به شوراى امنیت این اجازه را بدهد تا در صورت ناکافى تشخیص دادن چنین اقدام‌هایى دست به اقدام‌هاى بیشتر بزند.» تنها مورد استثنا در این باره، ماده‌ى 51 است که «حق دفاع از خود به صورت انفرادى یا گروهى» را در مقابل «حمله‌ى مسلحانه» مجاز مى‌داند، آن هم «... تا هنگامى که شوراى امنیت به اقدام‌هاى لازم براى حفظ صلح و آرامش جهانى مبادرت نورزیده باشد.» به‌جز این استثناها، دولت‌هاى عضو سازمان ملل متحد «باید در روابط بین‌المللى خود از هرگونه تهدید و یا توسل به زور بپرهیزند.»