کتاب عروسکخانه: نمایشنامه در سه پرده

کتاب عروسکخانه: نمایشنامه در سه پرده نوشته‌ی نمایشنامه‌نویس نروژی هنریک ایبسن از ساده ترین، مشهورترین و تاثیرگذارترین آثار اوست. این نمایشنامه درباره زنی است که پس از مدت‌ها زندگی با همسر و فرزندانش درمی‌یابد که زندگی او بر پایه‌ی دروغ و تزویر بنا شده و تصمیم می‌گیرد در پی یافتن خوشبختی حقیقی همه چیز را رها کند.

درباره کتاب عروسک‌خانه: نمایشنامه در سه پرده:

نمایشنامه خانه عروسک یا عروسک‌خانه (A Dollhouse) یکی از آثار حسی هنریک ایبسن است که برای نخستین بار در سال 1879 در سه پرده نوشته شد. این اثر به دلیل موضوع خاص و نوع نگاه ساده و واقع گرایانه‌ی ایبسن به جامعه‌ی آن روزگار یعنی عصر ویکتوریایی و بیان مفاهیم عمیق زندگی انسانی و پرداختن به تبعیض جنسیتی و جنبه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی آن در بسیاری از دبیرستان‌ها و دانشگاه‌های سراسر جهان تدریس می‌شود و مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد.

این نمایشنامه یکی از مشهورترین آثار ایبسن به شمار می‌آید درباره زن جوانی به نام نوراست که پس از مدت‌ها زندگی با همسر و فرزندانش و نثار عشق و علاقه‌اش به آن‌ها مشکلی میانشان به وجود می‌آید. نورا بعد از مدت‌ها متوجه می‌شود چقدر اعضای خانواده‌اش از او دور هستند و حمایتی از او نمی‌کنند. انگار که او سال‌ها مانند یک عروسک و جزیی از اموال آن‌ها بوده و در دنیایی دروغین زندگی کرده است. نورا تصمیم می‌گیرد برای جست و جوی حقیقت و یافتن ارزش‌های درونی‌اش همه چیز را رها کند و به دنیای واقعی قدم بگذارد.

عروسک‌خانه نسخه مدرن و تابناک آنتیگونه اثر سوفوکل است. همخوانی‌های نورا با آنتیگونه، توروالد با کرئون خیره کننده است. مهم‌ترین بخش این همخوانی، صحنه پایانی آنتیگونه است. اگر این نمایشنامه را از هر نظر با آثار قبلی ایبسن، مثل پِر گِنت (1867) یا حتی با یک اثر رئالیستی او، مثل مرغابی وحشی (1884)، مقایسه کنیم، در نگاه اول، و حتی بعدها که بخواهیم منصفانه‌تر قضاوت کنیم، آن را هم‌تراز این آثار نخواهیم یافت. در واقع می‌توان عروسک‌خانه را اثری مستند خواند، زیرا رخدادی همانند آنچه در این نمایشنامه می‌بینیم، برای زوجی که دوست ایبسن بودند اتفاق افتاد: لورا شی‌لیر بی‌اطلاع شوهرش از کسی پول قرض می‌گیرد و این سبب می‌شود که همسرش، ویکتور شی‌لیر، نه‌تنها او را طلاق دهد، بلکه روانۀ دیوانه‌خانه کند؛ هرچند سال‌ها بعد، و بر اساس حکم دادگاه، لورا برای نگهداری فرزندانش به ازدواج مجدد با همسرش درمی‌آید. در سینمای ایران فیلم «سارا» اثر داریوش مهرجویی بر اساس نمایشنامه عروسکخانه ساخته شده است.

درباره‌ی مجموعه نمایشنامه‌های بیدگل:

هدف اصلی این مجموعه معرفی جهان‌های گوناگون نمایشی است؛ جهان‌هایی که به دلیل سیاست‌های فرهنگی خاص هیچ‌وقت گشوده نشدند و مردم چیزی از آن‌ها تا به حال نشنیده‌اند. آثار این مجموعه به دلیل اینکه بتواند موضوعات مختلفی را پوشش دهد به بخش‌هایی از جمله آمریکای لاتین، کلاسیک‌ها، کلاسیک‌های مدرن، تک‌پرده‌ای‌ها، چشم‌انداز شرق، بعد از هزاره، نمایشنامه‌های ایرانی، نمایشنامه‌های امریکایی و اروپایی تقسیم شده‌اند.

کتاب عروسک‌خانه: نمایشنامه در سه پرده مناسب چه کسانی است؟

کسانی که به آثار کلاسیک اروپایی و ادبیات نمایشی علاقه دارند و از طرفدارن هنریک ایبسن هستند، از خواندن این کتاب لذت خواهند برد.

با هنریک ایبسن بیشتر آشنا شویم:

شاعر و نمایشنامه نویس توانای نروژی، هنریک ایبسن (Henrik Ibsen) در بیستم مارس 1828 میلادی چشم به جهان گشود. او از نمایشنامه‌نویسان مدرن و تحول‌گرایی محسوب می‌شود که جان تازه‌ای به کالبد ادبیات دراماتیک بخشیده و در آثارش، نگرش تازه‌ای به انسان را مطرح کرده است. در حقیق ایبسن و آثارش را مرز بین تئاتر مردن و کلاسیک می‌دانند که از این نظر بسیار مهم است. درام‌های او حول محور انسان طراحی شده‌اند و دیدگاه‌ها، آرمان‌ها، غم، شادی، ناکامی‌های فردی و اجتماعی را در روند پرتلاطم حوادث اجتماعی به نمایش می‌گذارند.

پس از شکسپیر و چخوف، ایبسن بیش از سایر نمایشنامه‌نویسان در ایران شناخته شده و آثارش به روی صحنه رفته است. هنریک ایبسن در طول فعالیت هنری و ادبی خود 26 نمایشنامه ماندگار از جمله "عروسک‌خانه"، "استاد معمار"، "مرغابی وحشی" و.. خلق کرد. سبک آثار ایبسن رئالیسم است که هم زمان از قوانین کلاسیک نمایشنامه‌نویسی هم پیروی می‌کند، هم چنین، نوعی سمبولییسم و نمادگرایی نیز در داستان‌های او دیده می‌شود.

داستان‌های او دارای بخش‌های مشخصی چون معرفی شخصیت‌ها، طرح مشکلات، گره افکنی، اوج‌گیری و گشایش گره‌ها همراه با پایانی غافلگیر کننده است. قواعدی که قهرمانان آثار او زیر پا می‌گذارند در واقع دغدغه‌های ذهنی خود اوست که سعی می‌کند آن‌ها را در موقعیت‌های مختلف بسنجد و در بوته آزمایش قرار دهد.

در بخشی از کتاب عروسک‌خانه: نمایشنامه در سه پرده می‌خوانیم:

نورا: (به‌سوی میزِ راست می‌رود.) چیزی رو که تو نخوای حتی فکرشم نمی‌کنم.

هلمر: آره، از این بابت مطمئنم، تازه بهم قول داده‌ی. (به‌سوی او می‌رود.) خب دیگه، اون رازای کوچولوی کریسمست هم پیش خودت خاموش بمونه، فرشتۀ من. گمونم کاج کریسمس که چراغونی بشه، راز اونام روشن می‌شه.

نورا: دکتر رَنکم که حتماً یادت نرفته دعوتش کنی.

هلمر: نه. ولی نیازی به دعوت نیست؛ خودش همین‌جوری می‌آد، که شام پیشمون باشه. تازه امروز که به ما سر بزنه، دعوتش می‌کنم. یه نوشیدنی خوب هم سفارش داده‌م. نورا، باورت نمی‌شه چقدر انتظار امشب رو می‌کشم.

نورا: منم. حالا ببین به بچه‌ها چقدر خوش بگذره، توروالد!

هلمر: آخ، خیلی محشره آدم فکر کنه شغل مطمئنی داره و پشتش به درآمدش گرمه. با همین فکرشم آدم حال می‌کنه، مگه نه؟
نورا: وای آره، محشره!

هلمر: کریسمس پارسال یادته؟ سه هفته قبلش هر شب تا دیروقت درو روی خودت می‌بستی که برای درخت کریسمس گل و، چه می‌دونم، یه مشت چیزای عجیب‌وغریب بسازی که ما رو غافل‌گیر کنی. اوف، هیچ‌وقت توی زندگیم اون‌قدر حوصله‌م سر نرفته بود.