کتاب آلاینده‌ها، تخریب و زوال عقل

کتاب آلاینده‌ها، تخریب و زوال عقل نوشته‌ی محمد کریمی، ارزش‌ها و اوضاع اخلاقی و اجتماعی انسان را از تمدن قدیم تا جدید مورد بررسی قرار می‌دهد.

انسان در عین حال که پیچیده‌ترین موجود ارگانیک است، شاید آسیب‌پذیرترین آن‌ها هم باشد؛ چونکه در نظام طبیعت موجودات هر‌چه پیچیده‌تر شوند آسیب‌پذیرتر خواهند شد.

انسان ذاتاً موجودی اجتماعی است؛ در عین حال زندگی او دارای خصلت اجتماعی هم هست. زندگی نوعی خدمت به خود و اجتماع می‌باشد. مرکز زندگی هر فرد با دیگری یکی نیست. مرکز زندگی جایی است که همۀ ابعاد زندگی به دور آن می‌چرخد. انسان هم شاد و هم خلاق است. برای زندگی شاد باید زیر ساخت‌های اجتماعی، همچون سلامت، رفاه آرامش، امنیت شغلی و... وجود داشته باشد.

درست است که انسان موجودی تأثیر گذار است. اما این تأثیر، یا مثبت یا منفی می‌تواند باشد. شوربختانه انسان قرن بیست و یکم تأثیرگذاری منفی‌اش بر تأثیرات مثبت او، بسیار فزونی گرفته چنان که به بیوگرافی‌اش نگاه کنید، چنین است، موجودی عصبی، حساس، راحت طلب، محافظه کار، فرصت طلب، بی‌تفاوت، خرافی و منافع طلب است. (البته با در نظر گرفتن استثناعات). با این چنین بیوگرافی می‌شود گفت: انسان قرن بیست و یکم، موجودی است غالبا مذهبی بی‌تفاوت به محیط زیست، حقوق بشر، مردم و جوامع. شاید اگر سواد، معرفت، اخلاق و انسانیت را برای منافع بخواهند این‌ها تا فلک هم بروند. اما برعکس آن دنیایی است که الان پیش رو دارید.

در بخشی از کتاب آلاینده‌ها، تخریب و زوال عقل می‌خوانیم:

حدود یک‌ سال قبل از این واقعه، دفتر فکاهی شارلی ابدو را در پاریس مورد حمله قرار داده بودند. بروز اینگونه پدیده‌ها، پدیده‌های جنگ و خشونت، رشد محافظه کاری و بی‌تفاوتی، نقض آزادی‌ها، خرافات و باورگرایی، اولویت دادن به ظواهر و مادیات در جهان امروز، قبل از هر چیز نشان‌گر افول تمدن لیبرالیسم و انحطاط فرهنگی آن خواهد بود. که راه را همچنان بر ترقی خواهان، پیچیده و ناهموار و طولانی‌تر گردانیده. هر تمدنی در یک سیکل زمانی با مجموعه شرایطی از شرایط‌های عینی و ذهنی (بافت‌های جامعه درونیش) شکل خواهد گرفت. چنانکه این تمدن در خلاف مسیر تکامل حرکت نکند پویا می‌شود و شکوفا خواهد شد. در غیر این صورت راه زوال را در پیش خواهد گرفت. سیکل طولانی، باورهای خرافی، غفلت، دنباله‌روی کورکورانه، تمامیت خواهی، وجود جنگ‌ها و خونریزی‌ها، قدرت طلبی و میل به جهان خواری قدرت‌های کوچک و بزرگ، از عوامل مهم افول تمدن‌ها در همۀ دوران‌ها می‌باشد. سیکل معیوبی که از آغاز تاریخ بشر تاکنون همچنان ادامه دارد.

در کمون‌های اولیه که انسان به‌ صورت گروه یا قبیله در غارها زندگی می‌کردند، به تدریج تکیه آن‌ها بر وهم و خرافات بیشتر شد. رهبر گروه یا همان قبیله، در جریان زمان شکل آئینی به خود گرفت؛ رشد عقلی بسیار کندتر پیش می‌رفت زیرا از ابزارهای بسیار ابتدایی از سنگ استفاده می‌کردند. این‌ها از 40000 سال به این‌طرف می‌زیستند (عصر دیرینه سنگی). در همین روند پس از هزاران سال، شکل آئینی رهبر گروه یا قبیله به پیشوای آئینی تبدیل شد؛ یا همان «شمن».