کتاب اخلاق حرفه‌ای

کتاب اخلاق حرفه‌ای نوشته‌ی هادی ملک، به مفهوم اخلاق حرفه‌ای، نقش اخلاق و ضرورت آن در موفقیت سازمان‌ها، عوامل مؤثر بر رفتار اخلاقی و غیر اخلاقی در سازمان‌ها، راهکارهای توسعه اخلاق حرفه‌ای و ... می‌پردازد.

یکی از مسائل مهم جوامع بشری اخلاق حرفه‌ای (Ethics) است. متأسفانه در کشور ما در محیط کار به اخلاق حرفه‌ای توجهی نمی‌شود. در غرب سکولار، در دانش‌های مربوط به مدیریت و سازمان، بخشی به نام اخلاق حرفه‌ای ایجاد شده، اما در کشور دینی ما در مدیریت، به اخلاق حرفه‌ای توجه ویژه‌ای نشده است.

در جامعه‌ی ما نیاز است تا خصوصیات اخلاق حرفه‌ای مانند دلبستگی به کار، مشارکت و اعتماد، ایجاد همکاری و ارتباط با یکدیگر و ... تعریف شود و برای رسیدن به آن فرهنگ‌سازی کنند. امروزه بیشتر کشورها در جهان صنعتی به این درک رسیده‌اند که بی‌توجهی به ویژگی‌های اخلاقی و نادیده گرفتن مسئولیت و تعهدات اجتماعی، باعث از بین رفتن سازمان‌ها و شرکت‌ها می‌شوند.

به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های موفق برای تدوین اصول اخلاقی به این باور رسیده‌اند که باید در سازمان‌ها فرهنگ اخلاقی شکل بگیرد و کارکنان آن را رعایت کنند؛ از این رو تصمیم گرفتند تا تحقیقات درباره‌ی اخلاق حرفه‌ای را جدی بگیرند.

در بخشی از کتاب اخلاق حرفه‌ای می‌خوانیم:

نگرش: یعنی افراد تا چه اندازه درگیر شدن در یک رفتار خاص را خوب یا بد می‌دانند. هر چه فرد رفتار را مطلوب ارزیابی کند بیشتر نسبت به اجرای آن رفتار از خود تمایل نشان می‌دهد.

قصد: اگر تصمیم گیرندگان توانایی رفتار کردن به شیوه اخلاقی را داشته باشند، هیچ تضمینی وجود ندارد که آن گونه عمل کنند، مگر این که آن‌ها قصد اخلاقی عمل کردن داشته باشند.

قدرت اعتماد بنفس: افرادی که از درجه بالای قدرت اعتماد بنفس برخوردارند، نسبت به افرادی که قدرت اعتماد بنفس پایین‌تری دارند بیشتر در مقابل انگیزه‌ها مقاومت می‌کنند و بیشتر از عقیده خود پیروی می‌کنند. افرادی که قدرت اعتماد بنفس بالاتری دارند، معمولاً در ارتباطات اخلاقی و ادارکی از خود سازگاری بیشتری نشان می‌دهند و معمولاً آنچه را که فکر می‌کنند درست است، انجام می‌دهند.

مرکز کنترل: افراد با کنترل بیرونی کمتر مسؤولیت پیامدهای کارهای خود را می‌پذیرند و بر کنترل کننده‌های درونی رفتار خوب و بد تکیه دارند. افرادی که مرکز کنترل درونی دارند، بیشتر به برهان اخلاقی پایبندند.

وابستگی درونی: افراد با وابستگی میدانی، بیشتر از مراجع اجتماعی خارجی به عنوان راهنمای رفتارشان استفاده می‌کنند. افرادی که استقلال میدانی دارند، برای رفتارشان به مراجع اجتماعی توجه چندانی ندارند و کارهایشان را با اختیارات بیشتر انجام می‌دهند.

دموگرافی: افراد مسن‌تر تمایل دارند نمره کمتری به برهان اخلاقی بدهند، هر چه سطح تحصیلاتشان افزایش می‌یابد تمایل به دادن نمره بالاتر به برهان اخلاقی بیشتر می‌شود. تفاوت نقش جنسیتی، عقاید مذهبی، سن، تجارت کاری و ملیت عواملی هستند که تصمیمات اخلاقی افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

تأثیر والدین: توسعه اخلاقی و رفتار فرد تحت تأثیر بزرگسالان و خصوصاً والدین قرار می‌گیرد.

سطح توسعه اخلاقی: میزان توسعه اخلاقی فرد، تصمیم فرد در مورد کارهای درست و نادرست را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ارزش ها: ارزش‌های فردی تصمیم گیرنده بر تصمیم گیری وی تأثیر می‌گذارند. در زندگی حرفه‌ای ارزش‌های فردی توسط نیروهای دیگری که در درون ساختارهای سازمان وجود دارند. تعدیل می‌شوند. این فشارها می‌تواند موجب تغییر نقش ارزش‌های فردی در تصمیم‌گیری شود.