کتاب مرجع شناسی عمومی و تخصصی

کتاب مرجع شناسی عمومی و تخصصی نوشته‌ی ویلیام ا. کتس درس‌نامه‌ی مرجع‌شناسی عمومی و تخصصی فارسی و غیرفارسی است.

بی‌تردید کتاب ارزشمند مرجع شناسی کتس بهترین اثر در زمینه منابع مرجع و اصول کار مرجع است که تاکنون در میلیون‌ها نسخه منتشر و بارها ویرایش شده است هم‌چنین الگوی دسته‌بندی کتس تبدیل به یک الگوی جهانی شده است که بیشتر نویسندگان ایرانی و خارجی از آن اقتباس می‌کنند و در ایران ابتدا بخش‌های مرتبط این کتاب ترجمه و پس از افزودن منابع فارسی در 7 جلد منتشر شد و با استقبال زیادی روبه‌رو شد.

این اثر به دلیل محتوای روزآمد و نگاه یکپارچه به منابع مرجع و انعکاس جدیدترین نظریات و تحولات در زمینه مرجع شناسی در همین مدت نسبتا کوتاه به عنوان منبع درسی در دوره‌های آموزشی مختلف کتابداری و اطلاع رسانی و حتی برخی از دوره‌های نشر انتخاب شده است.

ویلیام ا. کتس (William A. Katz) پروفسور و مدرس مدرسه علوم و سیاست‌های اطلاع‌رسانی در دانشگاه ایالتی نیویورک است. وی هم اکنون ویراستار چندین مجله و مجموعه معتبر در حوزه‌های مختلف کتابداری به خصوص خدمات مرجع است و چندین سال به عنوان کتابدار در یکی از دانشگاه‌ها و در بخش ویراستاری انجمن کتابداران آمریکا شاغل بوده است.

در بخشی از کتاب مرجع شناسی عمومی و تخصصی می‌خوانیم:

فعالیت‌هاى روزانۀ کتابدار مرجع از زمانِ اولین کتابدارِ مرجع در سومر با پرسش‌هاى گوناگون شکل گرفته است. از یک کتابدار که در تاریخِ تحولِ خود با اهدافى گوناگون (از نگهبان لوح‌هاى گلین تا دانشمندِ اطلاع‌رسانىِ نوین) رشد کرده است انتظار می‌رود که براى پرسش‌هاى گاه سطحى نیز پاسخ‌هاى دقیقى پیدا کند. در ابتدا، پاسخ‌ها از حافظۀ فرد فراخوانی می‌شد. همچنین اطلاعات زیادى وجود نداشت تا یادآورى آن دشوار باشد. یک فردِ خردمند مى‌توانست ادعا کند که تمام دانستنى‌ها را می‌داند. در جامعه‌های کوچک براى سالمندان احترام قائل می‌شدند (و به آن‌ها نیازمند بودند) چرا که حافظۀ آن‌ها تاریخ و اطلاعات روزمرۀ مورد نیاز براى بقا را در خود ذخیره داشت. چه اطلاعاتی دربارۀ گریز از غارتگران و یا گریزگاه‌های احتمالی به هنگام کمبود غذا و قحطی؛ تا اینکه در قرن شانزدهم با نظام‌مند شدن دفاتر ثبت کلیساها و گسترش بیشتر صنعت چاپ، سالمندان به تدریج نقش خود را به عنوان حافظه جامعه از دست دادند.

یک کتابخانه معمولى در قرون تاریک (410 -800 م) و قرون وسطى و ابتداى رنسانس (800 -1500 م.) در حدود چند جلد کتاب داشت. یک کتابخانۀ بزرگ می‌توانست افتخار کند که 100 تا 500 جلد کتاب دارد. این تعداد محدود منابع، تصویر یک خوانندۀ تحصیل کرده را به خوبى نشان مى‌دهد. زیرا آنچه وی می‌بایست بداند در حد همین منابع و کتابخانه‌ها بود.