کتاب اثر 56 روز تمرینات ترکیبی بر تعادل ایستا و پویا کودکان استثنایی نوشتهی روشنک نجفی، کتابی است در رابطه با برنامههای تربیت بدنی برای کودکانی که نقصهای ادراکی - حرکتی دارند.
به اعتقاد اغلب متخصصان، برنامههای تربیت بدنی برای کودکانی که نقصهای ادراکی - حرکتی دارند، باید ساختاری منسجم داشته و با نیازها و مشکلات آنها متناسب باشد. ویژگی کودکان دارای ناهنجاریهای حسی - حرکتی این است که اغلب آنها در اجرای مهارتهای حرکتی درشت، درک فضایی، زمانی، بدنی و جهت یابی و دیگر مهارتهای حرکتی مانند مهارتهای حرکتی ظریف مشکل دارند. این مشکلات موجب میشود این کودکان فقر حرکتی داشته باشند، در انجام اغلب حرکات ناشیانه عمل کنند و از نظر جسمانی ضعیف باشند.
سندروم عقب ماندگی (کم توانی ذهنی) یکی از ناهنجاریهای ادراکی - حرکتی دوران رشد است که قبل از نوجوانی بروز میکند و به طور مشخص به کودکانی اطلاق میشود که در سازوکارهای شناختی و برخی رفتارهای سازشی نقص دارند. به طور سنتی کودکانی با بهره هوشی کمتر از 70 جزء افراد کم توان ذهنی دستهبندی میشوند. انجمن عقب ماندگی ذهنی آمریکاین ناهنجاری را در پنج دسته کلی فهرست کردهاند. در این فهرست، کودکانی با بهره هوش 85-70 با عنوان کودکان کم توان ذهنی مرزی یا دیرآموز، و کودکانی با بهر هوش 50-69 به عنوان عقب مانده ذهنی خفیف دسته بندی میشوند.
به طور کلی کودکان عقب مانده ذهنی در یادگیری مهارتهای زبانی، مهارتهای حافظهای، یادگیری قوانین اجتماعی و مهارتهای حل مسئله، عقبتر از گروه همسالان خود هستند. این دسته از کودکان عقب مانده ذهنی در مهارتهای حرکتی پایه، نیز نسبت به افراد عادی نمرههای پایین تری کسب میکنند و این مهارتها را کندتر از افراد معمولی یاد میگیرند. به طور مشخص، کودکانی که دچار ناهنجاریها و مشکلات ذهنیاند در شروع و اجرای حرکات هدف گیری، زمان واکنش و زمان حرکت کندتر از همسالان خود عمل میکنند. وضعیت بدنی کودکان کم توان ذهنی به طور معمول ضعیف است و شادابی جسمانی زیادی ندارند. نحوه گام برداشتن آنان نامتعادل و نااستوار است و حکایت از آن دارد که هماهنگی کلی آنها ضعیف است. به علاوه مشکلات کم توجهی و دقت این افراد موجب اختلال در ادراک روابط فضایی، جهت یابی، تشخیص درست میشود.
از دیگر مشکلات این کودکان، ناهماهنگی در انجام اعمال ریتمیک است. این کودکان به دلیل اینکه قادر به درک زمان بندی حرکتهای متوالی نیستند و نیز در هماهنگ کردن حرکات اندامها (هماهنگی دست و پا، دست و چشم، و... ) حفظ تعادل مشکل دارند، اعمال ریتمیک را با دشواری اجرا میکنند و اغلب نمیتوانند الگوی حرکتی ویژه را که به تنظیم سرعت - دقت نیاز دارد با ضربات متوالی انگشتان خود اجرا کنند. براساس بررسی کار ملی و همکاران (2008) افراد کم توان ذهنی خفیف به دلیل اختلال در یکپارچگی اطلاعات حسی و حرکتی، در آزمونهای ادراکی - حرکتی نمرههای کمتری نسبت به افراد عادی دریافت میکنند و وضعیت تعادل آنها بیثباتتر از افراد سالم است.
در بخشی از کتاب اثر 56 روز تمرینات ترکیبی بر تعادل ایستا و پویا کودکان استثنایی میخوانیم:
طبق اظهارات متخصصان رفتار حرکتی، مهارتهای حرکتی کودکان پیش نیاز تجربه موفقیت آمیز و عامل لذت بردن از فعالیتهای حرکتی سازمان یافته و غیر سازمان یافته میباشد. در واقع تفاوت و برتری کودکان در اجرای مهارتهای حرکتی اهمیت زیادی در شرکت آنها در بازیها و فعالیتهای ورزشی و دیگر فعالیتهای جسمانی دارد.
تعادل، عبارت است از توانایی حفظ مرکز فشار (COP) بدن در محدوده سطح اتکا (BOS) و حفظ بازیافت آن طی فعالیت با کنترل پاسچر و راهبردهای واکنشی و پیش بینی کننده ارتباط دارد. تعادل، پدیدهای پویا شامل ترکیب ثبات و حرکت است و برای نگهداری یک وضعیت در فضا یا حرکت در وضعیت هماهنگ و کنترل شده ضروری است. عوامل مؤثر در حفظ تعادل شامل اطلاعات حسی است که از سیستمهای حسی پیکری، وستیبولر و بینایی به دست میآید و تحت تأثیر هماهنگی، دامنه حرکتی مفصل و قدرت عضلانی قرار دارند. نوع ورزش و شرایط تمرینی بر روی اهمیت سیستمهای بینایی، وستیبولر و حسی پیکری برای حفظ تعادل اثرگذار است و در هر شرایط سیستم حسی کارامد، سیستمی است که اطلاعات دقیق تری از شرایط موجود جهت حفظ تعادل فراهم آورد.
تغییرات سنى در زمینهی تعادل بدن به سیستمهاى مختلف بدن و تغییرات آنها وابسته است، بهویژه وابستگى به سیستم عصبى بیشتر از سایر دستگاههاى بدن است. بهطورى که در گیرندههاى حسِ حرکتى بعضى از افراد با سنهای بالا تغییراتى ایجاد مىشود که ممکن است این تغییرات در اندامهاى تحتانى بیشتر و دامنهی وسیعترى نسبت به اندامهاى فوقانى باشد. تغییرات بصرى همچنین تغییراتى که در گیرندههاى حلزونى گوش درونى و اعصاب افراد بالاى ۷۵ سال رخ مىدهد، ممکن است آنها را در یک وضعیت نامطلوب قرار دهد. کاهش تارهاى عضلانى تند انقباض یا تحلیل قدرت ممکن است مانع واکنش سریع در افراد مسن براى حفظ پایدارى آنها گردد. همینطور آرتروز مفصلها ممکن است این حالت را بهوجود آورد. این مطلب که آیا این تغییرات ناشى از کاهش آمادگى جسمى یا افزایش آستانهی ادراکى باشد یا حاصل از تغییرات در سیستم عصبى محیطی، سیستم عضلانى - اسکلتی، یا در سیستم عصبى مرکزی، هنوز روشن نشده است.
بله

















