کتاب راهنمای تور محلات نوشتۀ مژگان دستفال و صادق نیک پور، به عنوان اطلاعات عمومی لازم برای دوره آموزش تور محلات جمعآوری و تدوین شده است.
در این کتاب سعی شده است از آوردن اطلاعات تخصصی در هر جاذبه گردشگری پرهیز گردد اما آنچه در این مجموعه وجود دارد به عنوان حداقل اطلاعات لازم جهت یک راهنمای تور به هر کدام از مناطق و جاذبههای محلات میباشد. در شیوه ارائه مطالب و دستهبندی آنها سعی شده است جا برای تحقیق و تفحص فراگیران اطلاعات عمومی جاذبههای گردشگری محلات و راهنمای تور باز باشد. تا بتواند با مطالعه کتابها بر سطح دانش و آگاهیهای خود جهت انتقال به گردشگران را فراهم نماید.
به هیچ وجه شایسته نیست یک راهنمای تور از تاریخچه مکانهایی که گردشگران برای بازدید به آنجا میروند بیاطلاع باشد یا معنی نامهای مکانها و وجه تسمیه آنها را نداند یا قادر به تلفظ صحیح اصطلاحات تخصصی جاذبهها که بسیار گردشگران به آنها مسلط هستند و مفاهیمشان را نیک میدانند قادر نباشد، چون تسلط و آگاهی به این اطلاعات اولیه با صرف کمی وقت و مطالعه به راحتی امکانپذیر است که خوشبختانه در هر زمینهای کتاب و مفاله به وفور وجود دارد و محققان فراوانی نتایج تحقیقات خود را مکتوب در اختیار مطالعه کنندگان قرار دادند.
در بخشی از کتاب راهنمای تور محلات (Mahallat Tour Guide) میخوانیم:
قلعه آقاخان نه فقط مرتبط با تاریخ محلات که مرتبط با نیمه اول قرن نوزدهم در تاریخ ایران است دورانی که دوران محنتزا برای ایران همراه با چند جنگ خارجی سخت و سنگین و نیز انواع شورشهای متعدد داخلی بود ضمن اینکه انواع فرقههای سیاسی و انواع انشعابات مذهبی، اعتقادی، دینی را در همین دوران در تاریخ میخوانیم. شورش خونین آقاخان در آن زمان قسمتهای شرقی و مرکزی کشور را در خود فرو برد و حتی حامیانی از شمال ایران و رودبار گیلان و دیگر نقاط جذب نمود. یکی از بزرگترین تاثیرگذاران و عاملین دخیل در امور در کشور در آن زمان آقاخان محلاتی بود که تا هندوستان تحت سیطره و استعمار انگلستان پیروان فراوانی داشت و لذا نقش او در سیاست و تاریخ ایران نه فقط منطقهای و یا در سطح ملی که باید در سطح بینالمللی تحقیق و ارزیابی گردد و این قلعه متعلق به او و همانگونه که خود او در هندوستان بعدها نوشت مرکز فعالیتش بود.
شهرت قلعه آقاخان جدای از شیوه ساخت و قدمت بنای معماری آن به دلیل شهرت آقاخان و نقش و تاثیر او در بافت تاریخی و نیز فرهنگی منطقه در قدیم میباشد.
محبوبیت و نفوذ آقاخان محلاتی در دستگاه قاجار و نیز پس از ادواج او با دختر شاه و انتقال دختر شاه برای سکونت در این قلعه و انتساب او به عنوان حاکم منطقه از یکطرف و از طرف دیگر ریاست آقاخان بر فرقه اسماعیله در منطقه محلات تا کرمان و در نهایت شورش آقاخان بر حکومت و درگیری نظامی او با قوای وقت دولتی و فرارش تا یزد و سپس هندوستان منجر شد که این قلعه را به عنوان هم خانه عمال سیاسی و حکومتی قاجاری و هم خانه لیدر و رهبر سیاسی اپوزیسیون مخالف قاجار و هم خانه مذهبی اعتقادی از نظر طرفدارانش و هم خانه شبه نظامی و سپس نظامی و مقر شورش در تاریخ معرفی نماید و این تجمیع اضداد با هم در ساختار بافت تنها دیوار باقیمانده و مخروبه از این قلعه را گردشگران میبینند و راهنمای تور باید تاریخ دیرینه آنها را برایشان مرور کند.
بله



























