کتاب فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های موضوعی

در کتاب فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های موضوعی، تالیف محمدتقی باقری، سعی شده که از منظر موضوعی و مفهومی به ضرب‌المثل‌ها پرداخته شود و در حد توان و امکان، موضوعات مناسبی انتخاب و ضرب‌المثل‌های ایران و سایر ملل و کشورها مرتبط با این مباحث و موضوعات جمع‌آوری و تدوین گردد. 

ضرب‌المثل‌ها سخنان کوتاه و مشهوری هستند که به قصه‌ای عبرت‌آموز یا گفتاری نکته آموز اشاره می‌کنند، که ثمره و حاصل یک عمر تجربه و دانش‌اندوزی هستند و زینت و زیور زبان محسوب می‌شوند. 

ضرب‌المثل‌ها زیر مجموعه فرهنگ مردم و یکی از عناصر مهم هویت‌ساز به شمار می‌روند و به دلیل اهمیتی که در انعکاس فرهنگ مردم وجود دارد، مقوله‌ای بسیار مهم در هویت فردی و اجتماعی تلقی می‌شود. 

هر ملت از ضرب‌المثل‌هایی که مربوط به آداب و رسوم، وقایع تاریخی و اجتماعی است برخوردار است و البته این ضرب‌المثل‌ها به شکل بارز، ویژگی ملی را ابراز می‌کنند و مختص این مردم است. ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات رایج در میان هر ملت یکی از عناصر مهم زبان و ادبیات آن مردم به شمار می‌رود. 

ضرب‌المثل‌ها یکی از ریشه‌دارترین و کهن‌ترین محصول زندگی انسانی، اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، حکمتی، تجربی و دینی انسان‌ها است. بخشی از این ضرب‌المثل‌ها ریشه در حکایت‌های تاریخی دارد. مردم این ضرب‌المثل‌ها را بدون آنکه با پیشینه یا حکایت آن‌ها آشنایی داشته باشند، در جای مناسب آن، بدون اشتباه و کاستی به کار می‌برند و مرتکب هیچ خطایی هم نمی‌شوند و این خود نشان می‌دهد که ضرب‌المثل‌ها در ناخودآگاه جمعی مردم ما ریشه و پیشینه استوار، محکم، تاریخی و فرهنگی دارد. 

شاید کمتر اتفاق افتاده باشد که در صحبت‌های خود، چندین بار در یک روز به طور اتفاقی و ناخودآگاه از این ضرب‌المثل‌ها استفاده نکرده باشیم. ما بدون آن که متوجه اهمیت این گنجینه‌ گران‌بها شده باشیم، برای اثبات سخنان خود و به کرسی نشاندن آن، از این جمله‌های بسیار کوتاه و فشرده کار می‌گیریم. 

در سال‌های اخیر فعالیت‌های زیادی در رابطه با جمع‌آوری ضرب‌المثل‌های ایران و سایر ملل انجام گرفته و کتاب‌های زیادی به چاپ رسیده ولی با اطمینان می‌توان گفت که در کتاب فرهنگ جامع ضرب‌المثل‌های موضوعی یکی از کامل‌ترین و تخصصی‌ترین کتاب‌های منتشر شده است و امید است مورد توجه و استفاده فرهیختگان، علاقمندان، دانشجویان و پژوهشگران در این حوزه قرار گیرد. 

در بخشی از کتاب فرهنگ جامع ضرب المثل‌های موضوعی می‌خوانیم:

ابر اگر از قبله خیزد، سخت باران می‌شود***شاه اگر عادل نباشد، ملک ویران می‌شود. تاجیکستان
ابر پر سر و صدا بارش ندارد. انگلیسی
ابر پرصدا بی باران است. فارسی
ابر سیاه فقط تهدید می‌کند، اما ابر سفید باران می‌بارد. ژاپنی
ابری که با رعد همراه باشد، نمی‌بارد. هندی
احتیاط کن که آسمون ابر داره! افغانی
از ابر سیاه بترس و از ریش دراز!  افغانی
اگر ابر نبود قدر آفتاب معلوم نبود. انگلیسی
اگر شاه دادگر نباشد، همانند ابری است که باران ندارد. چینی
بی‌ابر باران نیست، بی‌مهر صلح نیست. اتیوپی
خورشید پشت ابر نمی‌ماند. ارمنی
در پی برقی که در آسمان شانس زده می‌شود، ابر تیره را هم انتظار داشته باش. مجارستان
مانند ابر بالا نرو تا مانند مه ناپدید نگردی. ماداگاسکار
ماه همیشه زیر ابر پنهان نمی‌مونه. فارسی
هر ابری باران ندارد. انگلیسی
هر ابری می‌تواند، نوید بخش باشد. انگلیسی
هر ابری یک لایه نقره‌ای دارد. انگلیسی
همه ابرها باران ندارند. هلند
همه ابری هم بارون نداره. فارسی