کتاب جهاد اسلامی و آزادی عقیده

کتاب جهاد اسلامى و آزادى عقیده، سه جلسه بحث و انتقاد درباره جهاد اسلامى توسط استاد شهید آیت‌اللّه‌ مطهرى در انجمن اسلامى پزشکان در بهار و تابستان 1350 هجرى شمسى است.

آن متفکر شهید همزمان همین بحث را به مناسبت تفسیر سوره توبه در مسجد الجواد تهران ایراد کرده‌اند که آن مباحث به صورت کتاب جهاد در سال 1366 منتشر شده است. طبیعى است که این دو سلسله سخنرانى به دلیل وحدت موضوع، مطالب مشترک نیز دارند. اصولاً این، روش و دأب آن اسلام‌شناس عظیم‌الشأن بود که درباره یک موضوع، خصوصا موضوعاتى که نیاز به غور و تعمق بیشترى داشت در دو یا چند محفل سخن مى‌گفت تا زیر و بم مطلب به دست آید و سؤالات مطرح پاسخ داده شود. طبعا پس از شهادت آن بزرگمرد تلفیق این گونه مباحث با یکدیگر، از آنجا که احتمال تغییر ساختار بحث و تغییر معنى متصور است، صواب نیست، لذا هرکدام به صورت مجزا منتشر مى‌گردد.

در کتاب جهاد اسلامى و آزادى عقیده به مسائلى ممتاز از مسائل کتاب جهاد نیز پرداخته شده است، مانند کتب ضلال، تفتیش عقاید و آزادى منتقد و مخالف در اظهارنظر، که شامل نکات بدیعى است.

مسئله جهاد اسلامى از جمله مسائل قابل توجه و مناقشه‌برانگیزى است که همواره کانون بحث و بررسى موافقان و مخالفان آن بوده است. استاد شهید مطهرى در ابتداى این کتاب، علاقه شخصى خود را نسبت به این موضوع ابراز داشته و در ادامه تلاش مى‌کنند تا با استشهاد به آیات قرآنى، ماهیت و هدف و حدود و شرایط این حکم اسلامى را به طور مستدل و قابل فهم به زبان شیوا و روان توضیح دهند و به نقدهایى که از گذشته تاکنون از طرف مخالفان به این دستور الهى وارد شده پاسخى مناسب بدهند. در بخش پایانى کتاب تحت عنوان «کتب ضلال و آزادى بیان»، استاد مطهرى با تعریف و بیان نمونه‌هایى از کتاب ضلال، در باب خدمت ناخواسته افرادى مانند کسروى که باعث تقویت انگیزه علماى اسلامى جهت پاسخگویى به شبهات آنان شدند و از این راه به پیشرفت و شکوفایى مباحث اسلامى کمک نمودند، به تفصیل سخن مى‌گویند.