کتاب عالی‌جنابان مفلس

ماجرای کتاب عالی‌جنابان مفلس اثر هاکوپ بارونیان، در صد سال پیش رخ می‌دهد، درباره آدم پولداری است که به قصد ازدواج از شهرستانی به استانبول (ترکیه) می‌آید ولی دست بر قضا مورد سوء استفاده اقشار مختلف قرار می‌گیرد و از آمدن خود پشیمان می‌شود. این اثر اگرچه در ظاهر تراژیک است اما از رگه‌های طنز بهره برده است.

هاکوپ بارونیان طنزنویس برجسته‌ی ارمنی است که 19 نوامبر 1843 در ارمنستان غربی و در شهر آدریانوپول به دنیا آمد. بارونیان با نگاهی موشکافانه به جامعه‌ی خویش نگریسته و پلشتی‌های آن را با زبان گزنده‌ی طنز به تصویر کشیده است. او و یرواند اُتیان از برجسته‌ترین طنزنویسان ارمنی هستند. نمایش‌نامه‌های بارونیان، از جمله دندان‌پزشک شرقی، بارها و بارها بر صحنه رفته است و هنوز هم تماشاچی خود را دارد. داستان عالی‌جنابان مفلس، که با نام گدایان بزرگوار نیز ترجمه شده است، بارها در تماشاخانه‌های گوناگون ارمنستان به نمایش‌نامه تبدیل و اجرا شده است و هنوز هم می‌شود. بارونیان چنان در ارمنستان محبوب است که تماشاخانه‌ی تئاتر کمدی موزیکال دولتی ایروان به نام هاکوپ بارونیان نام‌گذاری شده است. می‌توان گفت که عالی‌جنابان مفلس (Mezapativ Mooraskanner) مشهورترین اثر بارونیان است.

در بخشی از کتاب عالی‌جنابان مفلس می‌خوانیم:

من خودم، خودم رو آدمی به این بزرگی که این سردبیر تصور می‌کرد تصور نمی‌کردم. ولی البته اون بهتر از من می‌دونه که من چقدر بزرگم، چون سردبیره و باسواد... فردا اون‌هایی که اسم من رو تو روزنامه بخونند دستپاچه شده و کنجکاو می‌شن که من رو ببینند. فردا باید لباس‌های روز یکشنبه رو بپوشم و ساعت طلا و زنجیر رو هم با خودم بردارم، خدمتکارهام رو هم باید می‌آوردم، کسی چه می‌دونست؟... فردا همه باید بدونند که آدم بزرگی به قسطنطنیه اومده. آدمی والاتبار، خوش‌قلب، زبان‌دان، تحصیل‌کرده، تربیت‌شده و اهل علم و چیزهای دیگه و هر زنی به شوهرش می‌گه دخترمون رو به آبیسوقُم‌آقا بدیم.