کتاب برزخ اثر توماس الوئی مارتینث، رمانی دربارهی عشق، فقدان و خاطراتی است که حتی گذشت زمان نیز نمیتواند آنها را از میان ببرد. زنی پس از نزدیک به سی سال، همسر ناپدیدشدهاش را دوباره میبیند؛ اما چگونه ممکن است کسی که در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین ناپدید شده، پس از سه دهه دوباره ظاهر شود؟ این رمان تاریخی با پیوند دادن سرگذشت دو انسان به یکی از تلخترین دورههای تاریخ معاصر آرژانتین، روایتی تامل برانگیز از حافظه، انتظار و مرز میان واقعیت و خیال میسازد.
دربارهی کتاب برزخ
داستان برزخ از زندگی امیلیا دوپوی و سیمون کاردوسو آغاز میشود؛ زوج جوانی که هر دو در رشتهی نقشهبرداری تحصیل کردهاند و در آرژانتین زندگی میکنند. سیمون مردی مخالف شکنجه و سرکوب سیاسی است و همین دیدگاه او را در تقابل با اورستس، پدر بانفوذ و قدرتمند امیلیا، قرار میدهد.
با آغاز حکومت نظامی، این اختلافها شکل جدیتری پیدا میکنند و زندگی مشترک آن دو تحت تاثیر فضای خشونتبار کشور قرار میگیرد. در جریان سفری به منطقهی توکومان، امیلیا و سیمون بازداشت میشوند؛ امیلیا سرانجام آزاد میشود اما سیمون دیگر بازنمیگردد.
ناپدید شدن سیمون زندگی امیلیا را برای همیشه تغییر میدهد. او حاضر نیست مرگ همسرش را بپذیرد و با وجود گذشت سالها و شنیدن روایتهای مختلف دربارهی سرنوشت او، همچنان به بازگشتش امیدوار میماند. جستوجوی سیمون، امیلیا را به شهرها و کشورهای مختلف میکشاند و زندگیاش را به انتظاری طولانی تبدیل میکند.
نزدیک به سی سال بعد، هنگامی که امیلیا در نیوجرسی زندگی میکند، اتفاقی عجیب رخ میدهد: سیمون دوباره ظاهر میشود، اما نه نشانی از گذر زمان در چهرهاش دیده میشود و نه به نظر میرسد سالهای طولانی جدایی را تجربه کرده باشد. توماس الوئی مارتینث در کتاب برزخ از همین اتفاق ناممکن، معمایی ادبی میسازد که خواننده را تا پایان میان حقیقت و خیال معلق نگه میدارد.

بازتاب تاریخ آرژانتین در رمان برزخ
برای درک جهان رمان برزخ، باید به تاریخ آرژانتین در دههی 1970 بازگردیم. کودتای نظامی سال 1976 آغاز دورهای از سرکوب گسترده، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و ناپدیدشدن مخالفان سیاسی بود.
در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین، هزاران نفر بدون آنکه خانوادههایشان از سرنوشت آنها اطلاعی پیدا نکنند، ناپدید شدند. بسیاری از بازماندگان نیز سالها در انتظار خبری از عزیزانشان ماندند؛ انتظاری که نه امکان سوگواری را برایشان فراهم میکرد و نه اجازه میداد زندگی عادی خود را از سر بگیرند.
کتاب برزخ نشر چشمه از خلال سرگذشت امیلیا و سیمون به همین تجربهی تاریخی میپردازد. ناپدیدشدگان آرژانتین فقط کسانی نیستند که از زندگی روزمره حذف شدهاند؛ خاطرهی آنها در ذهن خانوادهها و جامعه باقی مانده و غیبتشان به زخمی ماندگار تبدیل شده است.
توماس الوئی مارتینث به جای ارائهی روایتی مستند از وقایع سیاسی، پیامدهای انسانی دیکتاتوری نظامی آرژانتین را در زندگی شخصیتهایش نشان میدهد. او از یک رابطهی عاشقانه برای بازتاب تجربهی جمعی انسانهایی استفاده میکند که عزیزانشان را از دست دادهاند، بیآنکه پاسخی قطعی دربارهی سرنوشت آنها داشته باشند.
میان خاطره و واقعیت؛ معنای عنوان برزخ
یکی از ویژگیهای جذاب رمان تاریخی برزخ، بازی با مرزهای واقعیت و خیال است. بازگشت سیمون پس از سی سال، بدون آنکه پیر شده باشد، تنها یک اتفاق عجیب در مسیر داستان نیست؛ بلکه راهی برای پرداختن به مفهوم زمان، حافظه و فقدان است. درحالیکه زندگی امیلیا با گذشت سالها تغییر کرده، سیمون همچنان در همان لحظهای باقی مانده که ناپدید شده است. این تضاد نشان میدهد که چگونه یک فقدان حلنشده میتواند زمان را در زندگی بازماندگان متوقف کند.
عنوان کتاب برزخ نیز با همین وضعیت ارتباط دارد. برزخ در اینجا استعارهای از زندگی میان گذشته و حال، امید و ناامیدی و حضور و غیاب است. امیلیا نه میتواند گذشته را پشت سر بگذارد و نه میتواند به زندگی از دسترفتهاش بازگردد. توماس الوئی مارتینث با استفاده از روایت غیرخطی، خاطرات پراکنده و عناصر فراواقعگرایانه، فضایی میسازد که در آن تشخیص مرز میان آنچه واقعا اتفاق افتاده و آنچه در ذهن شخصیتها جریان دارد، همیشه آسان نیست. به این ترتیب، داستان از یک جستوجوی عاشقانه فراتر میرود و به تاملی دربارهی حافظهی فردی و تاریخی تبدیل میشود.
توماس الوئی مارتینث و روایت انسانهای فراموششده
توماس الوئی مارتینث، نویسنده و روزنامهنگار آرژانتینی، از چهرههای مهم ادبیات معاصر آمریکای لاتین است. تجربهی تبعید در دوران حکومت نظامی و فعالیت حرفهای در روزنامهنگاری، تاثیر چشمگیری بر جهان ادبی او گذاشتهاند. او در آثارش بارها به سراغ تاریخ سیاسی آرژانتین رفته و با ترکیب واقعیت تاریخی و تخیل داستانی، چهرههای مشهور و رویدادهای فراموشنشدنی کشورش را از زاویهای تازه روایت کرده است.
در کتاب برزخ نیز همان علاقه به پیوند ادبیات و تاریخ دیده میشود؛ با این تفاوت که این بار توماس الوئی مارتینث به جای تمرکز بر چهرههای سیاسی مشهور، سراغ زندگی انسانهایی میرود که زیر سایهی تصمیمهای سیاسی و خشونت حکومت، فرصت ادامهی زندگی عادی را از دست دادهاند.
خرید کتاب برزخ نوشتهی توماس الوئی مارتینث میتواند انتخابی جذاب برای کسانی باشد که میخواهند در کنار دنبال کردن داستانی رازآلود، با بخشی از تاریخ معاصر آرژانتین و پیامدهای ناپدیدشدن اجباری انسانها نیز آشنا شوند. این کتاب با ترجمهی رامین ناصرنصیر و از سوی نشر چشمه منتشر شده است و فرصتی برای مواجهه با روایتی متفاوت از عشق و فقدان فراهم میکند.
کتاب برزخ برای شما مناسب است اگر
- به ادبیات داستانی آمریکای لاتین و رمانهای تاریخی با درونمایههای انسانی و روانشناختی علاقه دارید.
- داستانهایی دربارهی عشق، انتظار، فقدان و حافظه را میپسندید.
- میخواهید با تاریخ دیکتاتوری نظامی آرژانتین و سرگذشت ناپدیدشدگان آرژانتین آشنا شوید.
- از روایتهای چندلایه و داستانهایی که مرز میان واقعیت و خیال را به چالش میکشند، لذت میبرید.
در بخشی از کتاب برزخ میخوانیم
هرازگاهی نامههای ناراحتکنندهای دریافت میکرد از افرادی که ادعا میکردند سیمون را قدمزنان در خیابانی در بوگوتا یا مکزیکوسیتی دیدهاند و برای دادن اطلاعاتِ بیشتر پول میخواستند، یا به او تلفن میکردند و داستان مرگ سیمون را تکرار میکردند. این اخبار ضدونقیض خواب را از چشمانش گرفته بود. هنوز هم دیوانهوار عاشق بود و بدتر اینکه میدانست عشقش نه هدفی دارد نه معنایی. تقریباً یک سال از ناپدید شدن سیمون میگذشت و دیگر بهندرت اسمی از او به میان میآمد که امیلیا تصمیم گرفت حواس خودش را از موضوع پرت کند و بعد از کلی شکوتردید، رفت به سینما ایگواثو تا فیلم یک روز بخصوص، ساختهی اِتوره اسکولا، را ببیند؛ فیلمی دربارهی مادری با شش فرزند و یک گویندهی رادیو که در ساختمانی مخروبه زندگی میکنند و وقتی همهی اهالی ساختمان در رژهی بزرگداشت بازدید هیتلر از رم در 1935 شرکت کردهاند، آن دو تا جایی که میتوانند هوای هم را دارند. نزدیک به یک ساعت از فیلم گذشته بود که سیستم تهویه از کار افتاد. آن بعدازظهر هوا چنان شرجی و مرطوب بود که هالهای از بخار تصاویر پروژکتور را فراگرفته بود و غیرواقعیشان میکرد. هوای خفهی سالن باعث شد صدای سوت و پا کوبیدن بلند شود. بعضی تماشاگرها از جایشان بلند شدند و رفتند. زنی که انگار تازه آمده بود توی سالن بیهوا نشست کنار امیلیا و زد و کیفدستیاش را انداخت زمین. امیلیا که خم شد کیف را بردارد زن پچپچکنان گفت: «شوهرت را همراه شوهر من در توکومان کشتند. شوهر من زیر شکنجه مرد. شوهر تو را با شلیک پنج گلوله توی سینه و یک تیر خلاص بین چشمانش کشتند. دیگر نمیتوانیم همینطوری ادامه بدهیم و به روی خودمان نیاوریم چه اتفاقی افتاده.» امیلیا گفت: «حرفت را باور نمیکنم. تو از آن براندازهای عوضی هستی.» زن تأکید کرد: «من آمدهام به تو لطفی بکنم، چیزی که ازت نخواستهام. توی این کشور همهمان پیشپیش مردهایم.» چراغهای سالن یکدفعه خاموش شدند، سیستم تهویه روشن شد و نمایش فیلم از سر گرفته شد. یک نفر توی ردیف پشتی سوت زد. زن از جایش بلند شد و توی تاریکی غیبش زد. امیلیا صندلیاش را عوض کرد و تا ته فیلم سیخ سر جایش نشست.
بله






















