سوگند عیاران فقط با مرگ آنها خواهد شکست. کتاب یعقوب لیث، اثری تاریخی از مسعود جعفری جوزانی است که ما را به دوران استیلای خلافت عباسیان بر ایران و اتحاد یعقوب لیث صفاری و عیاران علیه خلفا میبرد. جعفری جوزانی در این اثر، جزئیاتی همچون نور، مکان و صحنههای گوناگون را بهخوبی توصیف کرده و به ما کمک میکند تا صحنههای نبردها و جوانمردی یعقوب لیث و عیاران در مواجهه با ستمدیدگان و مظلومان را نظاره کنیم.
دربارهی کتاب یعقوب لیث
لیث در حال احتضار است. او در خواب دیده که همسر مرحومش با لباس عروس به سویش میآید و گویی وقت بدرود گفتن با جهان فانی فرارسیده است. هنوز سپیده کامل سر نزده و خورشید به درون باغ نفوذ نکرده که لیثِ عیار ناگهان از خواب بیدار میشود. پسرش طاهر که سیرت و سیمایش به مادرش شباهت دارد، در کنار تخت پدر نشسته است. لیث میخواهد پسرانش را ببیند. میداند که فرصتی برایش باقی نمانده و دوران پهلوانیاش سرآمده است. کتاب یعقوب لیث از بهترین فیلمنامههای تاریخی مسعود جعفری جوزانی است که ما را به دوران ظلم و جور خلفای عباسی علیه ایرانیان میبرد.
فیلمنامه یعقوب لیث مسعود جعفری جوزانی، مخاطبان خود را با فرهنگ عیاری، نقش عیاران در تاریخ ایران و تأثیر آنها در رهبری قیامهای مردمی آشنا میکند. یعقوب لیث صفار یک عیار بود که توانست با تشکیل ارتش و گردآوردن عیاران، نخستین حکومت ایرانی را پایهگذاری کند که هیچ وابستگی، تعلق یا تعهدی به دستگاه خلافت نداشت و حتی علیه آن شورید. در این فیلمنامه ایرانی با شخصیتهایی آشنا خواهید شد که در این اثر نقش کوتاهی دارند، اما در تاریخ ایران ردپایی عمیق و اثرگذار از خود بر جای گذاشتهاند.

عیاران در فیلمنامه تاریخی مسعود جعفری جوزانی
روز خاکسپاری است. اینجا همان مکانی است که پسران لیث گرد هم آمدهاند تا پدر عیار و پهلوان خود را به خاک بسپارند. کسانی که پارچههای سرخ و زرد و نارنجی بر گردن دارند، عیار هستند. پدر لحظاتی قبل از مرگ، کلید دکان رویگری خود را به پسر بزرگش، یعقوب، داد تا کار پدر را ادامه دهد و در عین حال، حق مظلومان و یتیمان را از ظالمان و مأموران حکومت بستاند.
البته او مردی عادل بود و دکان را سهم همهی فرزندان خود دانست، اما با این حال قرار بر این شد که از این پس، یعقوب بزرگ و تصمیمگیرنده باشد. کتاب یعقوب لیث نشر آناپنا بر اساس مستندات و مدارک تاریخی روایت شده است و مسعود جعفری جوزانی از ورود تخیل و ماجراهای جعلی برای افزایش جذابیت اثر خود پرهیز کرده است.
در یکی از مهمترین و باشکوهترین سکانسهای فیلمنامهی یعقوب لیث، یعقوب برای عیاران سخنرانیای گویا و اثرگذار ایراد میکند و از هر کس که پیوندهای خانوادگی و تعلقات دنیوی، او را از قدم گذاشتن در راه خطر و رویارویی با ظالمان بازمیدارد، میخواهد که مراسم چهلم لیث را ترک کند؛ زیرا این مراسم حالا به فرصتی برای همپیمان و متحد شدن عیاران علیه خلیفه تبدیل شده است و خطر مرگ و اسیر شدن در سیاهچالهای حکومت، بسیار بیشتر از احتمال آزادی و موفقیت است.
نخستین نبرد یعقوب لیث برای بازپسگیری هویت ملی
خراجگیران با پرچم سیاه بازگشتهاند. تا بن دندان مسلح هستند و به سوی مردم بیپناه و فقیر روستا میآیند؛ مردمی که حتی بدون پرداخت مالیات هم چیزی برای خوردن ندارند. این ظلم است. چرا مردمان یک کشور باید به مأموران حکومتی در سرزمینی دیگر باج و خراج بدهند، بیآنکه از این مالیات نفع و بهرهای ببرند، و صرفاً به دلیل ایرانی بودن تحقیر شوند؟
فیلمنامه یعقوب لیث، اثر مسعود جعفری جوزانی، سکانس نخستین نبرد یعقوب در برابر خراجگیران خلفا را با جزئیات صحنه و شخصیتپردازی دقیق توصیف میکند. فرماندهی مالیاتگیران شمشیر خود را از نیام بیرون میکشد تا با یعقوب، که حالا یکه و تنها در برابرش ایستاده است، بجنگد؛ اما جنگاوری یعقوب فراتر از تصور فرماندهی خراجگیران است.
او با تبرزین، فرمانده را به زیر اسب میکشد و دو محافظ او را نیز مصدوم میکند. این نخستین جنگ یعقوب لیث صفاری علیه خلافت عباسی است؛ جنگی که تازه آغاز شده و قرار است به بزرگترین مقاومت مردمی در برابر اشغالگران تبدیل شود.
با خرید کتاب یعقوب لیث، اثر مسعود جعفری جوزانی، فیلمی را که هرگز ساخته نشده است در ذهن خود کارگردانی خواهید کرد و با نخستین فرمانروای ایرانی که حکومتی مستقل از خلفای عباسی تشکیل داد، آشنا خواهید شد.
کتاب یعقوب لیث برای شما مناسب است اگر
- به فیلمها و کتابهای مسعود جعفری جوزانی که تاریخ ایران را روایت میکنند، علاقهمندید.
- میخواهید از طریق یک اثر ادبی و هنری با نخستین حکومت مستقل ایرانی آشنا شوید.
در بخشی از کتاب یعقوب لیث: فیلمنامه میخوانیم
13- زمان: شب (ادامه)
مکان: آسیاب بادی
مهدیپلنگ (به آسیاب رسیده): محمد بن رامش است، بیچاره نرسیده، ازهر کلاه تازه خریدش را سوراخ کرد.
یعقوب: و آن دیگری؟
مهدیپلنگ: نپرسیدم... مگر ازهر میگذارد؟
مهدیپلنگ، از روی سر محمدوصیف جست زده، خود را به کنار سفره میرساند و هنوز کاملاً به زمین ننشسته، درشتترین ماهی را برداشته، به نیش میکشد که ازهر و داود، وارد میشوند.
ازهر: محمد بن رامش، حامد سُرناوَک را با خود آورده!
یعقوب: سُرناوَک؟
ازهر: عیار دلاوری از کلاشیر است.
جلدک (میخندد): صدایش به سرنا میماند!
هنوز گزارش ازهر به پایان نرسیده، محمد رامش درحالیکه انگشت در سوراخ کلاهش دارد وارد شده، سلام میکند. با دیدن او، مهدیپلنگ خود را پشت سر گشتاسب پنهان میکند.
محمد رامش: هر جا هستی، بهای کلاه را آماده کن!
حامد سُرناوَک از راه میرسد. بلندقامت است و چهارشانه، دندانهای درشت و سفید و منظم و دستان بزرگی دارد.
حامد سُرناوَک: سلام بر سرهنگ عیاران.
به اشارۀ یعقوب، همه از جا برمیخیزند.
حامدسرناوک: خدا مرا نبخشد که سر سفره...
بله












