کتاب دوازده راز حیات وحش اثر حسین ظهوری از نشر گونیا

کتاب دوازده راز حیات وحش اثر حسین ظهوری سفری به دنیای بوم شناسی و رفتارشناسی حیوانات است که در دل داستان‌های واقعی حیات وحش، درس‌هایی درباره‌ی بقا، تعادل، همکاری و سازوکارهای پنهان طبیعت بیرون می‌کشد. این کتاب با زبانی ساده و دور از پیچیدگی‌های تخصصی، توضیح می‌دهد حیوانات در حیات وحش رفتارهایی دارند که در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد ولی در منطق اکوسیستم کاملا معنادار هستند.

درباره‌ی کتاب دوازده راز حیات وحش

حسین ظهوری در کتاب دوازده راز حیات وحش هر درس را با یک مشاهده یا داستان واقعی آغاز می‌کند و سپس با تکیه بر علم بوم شناسی، سازوکار پشت آن را توضیح می‌دهد. ماجرای گرگ‌های یلواستون و بازگشت آن‌ها به زیست بوم، رفتار یوزپلنگ در برابر شیرها و کفتارها در ساوانا و سیستم همکاری میرکت‌های کالاهاری، تنها چند نمونه از داستان‌هایی هستند که کتاب از طریق آن‌ها مفاهیمی مانند چشم‌انداز ترس، آبشار غذایی و نوع‌دوستی متقابل را قابل فهم می‌کند.

کتاب دوازده راز حیات وحش حاصل بیست و پنج سال تجربه‌ی پژوهشی و میدانی حسین ظهوری، بوم شناس حیات وحش، مدرس و فعال محیط زیست است. نویسنده در چهار قاره با گونه‌ها و زیستگاه‌های مختلف کار کرده و در حوزه‌هایی مانند تنوع زیستی، پایش خفاش‌ها و مطالعه رفتار جانوران تجربه دارد.

از قوانین بقا تا بزرگ‌ترین درس‌ها

کتاب دوازده راز حیات وحش در چهار بخش پیش می‌رود. بخش قوانین بقا به محدودیت‌های طبیعت و راهبردهایی می‌پردازد که بقای گونه‌ها را ممکن می‌کند؛ از این ایده که بیشتر همیشه بهتر نیست تا اینکه ضعیف بودن لزوما به معنای بازنده بودن نیست. بخش سیستم پنهان نشان می‌دهد حذف یک گونه یا تغییر رفتار یک جانور چگونه می‌تواند کل اکوسیستم را تحت تاثیر قرار دهد.

بخش سوم کتاب دوازده راز حیات وحش به راهبردهای حیوانی که انسان نادیده می‌گیرد تعلق دارد که در آن رفتارهایی مانند قلمروطلبی، غذایابی و کار گروهی بررسی می‌شود. در بخش پایانی، با عنوان بزرگ‌ترین درس‌ها، حسین ظهوری رابطه‌ی انسان با قوانین طبیعت و جایگاه او در این سیستم را بررسی می‌کند.

علم بوم شناسی با زبانی ساده برای همه

یکی از ویژگی‌های کتاب دوازده راز حیات وحش این است که حسین ظهوری تلاش می‌کند علم را از زبان پیچیده‌ی دانشگاهی جدا کند، بدون آنکه محتوای علمی آن را کنار بگذارد. هر درس کتاب از دل رفتارهای واقعی حیوانات بیرون می‌آید و سپس به مسائل انسانی و مدیریتی پیوند می‌خورند؛ از شناخت محدودیت‌ها و مدیریت منابع گرفته تا اهمیت مرزها، همکاری و توجه به پیامدهای تصمیم‌ها.

برای آشنایی با منطق پنهان اکوسیستم‌ها و درس‌هایی که حیوانات بدون سخن گفتن به ما می‌آموزند، خرید کتاب دوازده راز حیات وحش از انتشارات گونیا می‌تواند شروعی شگفت‌انگیز برای ورود به جهان حیات وحش و بوم شناسی باشد. حسین ظهوری تلاش کرده است کتاب فقط درباره‌ی حیات وحش نباشد؛ بلکه راهی برای بهتر دیدن سیستم‌هایی باشد که انسان نیز بخشی از آن است.

کتاب دوازده راز حیات وحش برای شما مناسب است اگر

• به بوم شناسی، تنوع زیستی و حفاظت از حیات وحش علاقه دارید.
• از خواندن رفتارشناسی حیوانات و داستان‌های واقعی طبیعت لذت می‌برید.
• می‌خواهید مفاهیم علمی راجع به بوم شناسی و حیات وحش را با زبانی ساده و روایت‌محور یاد بگیرید.
• به ارتباط میان علم طبیعت، تصمیم‌گیری، مدیریت و زندگی انسانی علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب دوازده راز حیات وحش: درس‌های ناگفته حیوانات می‌خوانیم

تا سال 1926، هیچ گرگی در یلوستون باقی نمانده بود. دامدارانی که نگران دام‌هایشان بودند و مدیرانی که باور داشتند پارکی بدون جانوران شکارچی، امن‌تر و پربازده‌تر خواهد بود این جانور را به‌طور نظام‌مند شکار و نابودکرده برده بودند. نزدیک به هفتاد سال، یلوستون بدون گرگ‌ها به حیاتش ادامه داد.

اتفاقی که پس از آن رخ داد، یکی از آموزنده‌ترین آزمایش‌های بوم‌شناختی در تاریخ معاصر بود ‌هرچند هیچ‌کس آن را عمداً طراحی نکرده بود.

بدون گرگ‌ها، جمعیت گوزن‌های شمالی رشد کرد. جز این انتظار نمی‌رفت و در ابتدا، روندی مثبت هم به نظر می‌رسید. گوزن بیشتر یعنی حیات‌وحش بیشتر برای بازدیدکنندگان. حیات‌وحش بیشتر یعنی پارکی موفق‌تر. چیزی که مدیران پیش‌بینی نکرده بودند، آن بود که گوزن‌ها با این رهایی از ترس، چه خواهند کرد.

آن‌ها دیگر حرکت نکردند.

به‌طور مشخص، کنار رودخانه‌ها و در دره‌های باز ‌پربارترین مناطق برای چرا‌ ساکن شدند و بی‌وقفه چرا کردند. بدون وجود جانوری شکارچی که سبب شود در مکانی احساس خطرکنند، دلیلی برای ترک آن مکان وجود نداشت. پوشش گیاهی در کنار رودخانه‌های یلوستون تا برهنه‌شدن کامل خاک خورده شد. بیدها و درختان سپیدار، که باید به ارتفاع معینی می‌رسیدند تا برای گیاه‌خواران غیرخوراکی شوند، به همان سرعتی که جوانه می‌زدند، خوراک گوزن‌ها می‌شدند. خود رودخانه‌ها هم شروع به تغییر کردند: بدون ریشه‌های عمیق برای نگه‌داشتن کناره‌ها، فرسایش شدت گرفت. کانال‌های آب پهن‌تر و کم‌عمق‌تر شد. زیستگاه‌های آبزیان تخریب شد. گونه‌هایی که به آن زیستگاه‌ها وابسته بودند، کاهش یافتند.

در سال 1995، گرگ‌ها را دوباره به منطقه بازگرداندند. اتفاقی که بعد از آن رخ داد، یکی از معروف‌ترین نمونه‌های بازسازی بوم‌شناختی در جهان شد.