بله
کتاب تاریخ فشرده فرانسه نوشته‌ی جرمی بلک، تاریخ کشوری را روایت می‌کند که بارها شکل حکومت، مرزها و حتی تعریفش از هویت ملی تغییر کرده است. فرانسه‌ی امروز حاصل مسیری هموار و ازپیش‌تعیین‌شده نیست؛ جنگ‌های مذهبی، انقلاب‌ها، بازگشت سلطنت، جمهوری‌های متعدد و دو جنگ جهانی هر بار این کشور را از نو ساخته‌اند. جرمی بلک همین مسیر پرپیچ‌وخم را از دوران پیشاتاریخ تا سال‌های معاصر دنبال می‌کند.
درباره‌ی کتاب تاریخ فشرده فرانسه
روایت این کتاب از نقاشی‌های غار لاسکو و سرزمین گل آغاز می‌شود و تا فرانسه‌ی معاصر، اعتراضات جلیقه‌زردها و آتش‌سوزی کلیسای نوتردام پیش می‌رود. نویسنده در این فاصله‌ی طولانی، شکل‌گیری حکومت مرکزی و تحولات سیاسی، نظامی و فرهنگی این کشور را بررسی می‌کند.
کتاب تاریخ فشرده فرانسه جرمی بلک فقط تاریخ پادشاهان، جنگ‌ها و قراردادها نیست. معماری گوتیک، نقاشی‌های مونه و دگا و اختراع سینما به دست برادران لومیر نیز در این روایت جای دارند. فرهنگ در کتاب بخشی جداافتاده و تزئینی نیست؛ نویسنده نشان می‌دهد که هنر و اندیشه چگونه در دل تغییرات اجتماعی و سیاسی شکل گرفته‌اند و تصویر فرانسه را در جهان ساخته‌اند.
فرانسه چگونه به یک کشور واحد تبدیل شد؟
فرانسه از ابتدا سرزمینی یکپارچه با مرزهای امروزی نبود. اقوام مختلف در آن زندگی می‌کردند و قدرت میان اشراف، کلیسا، شهرها و فرمانروایان محلی تقسیم شده بود. گسترش نفوذ پادشاهان و تمرکز قدرت نیز فرایندی طولانی و پرتنش بود؛ فرایندی که با جنگ، ازدواج‌های سیاسی، اختلافات مذهبی و رقابت با قدرت‌های اروپایی پیش رفت.
جرمی بلک در توضیح این دوره‌ها گرفتار جزئیات خسته‌کننده نمی‌شود. او رویدادهای اصلی را انتخاب می‌کند و نشان می‌دهد هرکدام چه تغییری در ساختار سیاسی یا هویت کشور به وجود آوردند. به همین دلیل، کتاب برای خواننده‌ای که شناخت پراکنده‌ای از تاریخ فرانسه دارد، نقشه‌ای روشن می‌سازد و جای هر دوره را در مسیر کلی تاریخ مشخص می‌کند.
انقلاب فرانسه پایان ماجرا نبود
انقلاب 1789 مشهورترین نقطه‌ی تاریخ فرانسه است، اما جرمی بلک آن را نتیجه‌ای حتمی و ناگزیر معرفی نمی‌کند. بحران مالی، نابرابری اجتماعی، ضعف حکومت و افکار روشنگری در کنار یکدیگر زمینه‌ی انفجار را فراهم کردند؛ بااین‌حال، مسیر انقلاب و پیامدهای آن بارها تغییر کرد.
سقوط سلطنت به ثبات فوری نرسید. دوران وحشت، قدرت گرفتن ناپلئون، بازگشت خاندان سلطنتی و شکل‌گیری جمهوری‌ها و امپراتوری‌های بعدی نشان داد که مسئله‌ی قدرت همچنان حل‌نشده باقی مانده است. یکی از امتیازهای کتاب تاریخ فشرده فرانسه همین توجه به نتایج پیش‌بینی‌ناپذیر رویدادهاست. تاریخ از نگاه جرمی بلک مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و بحران‌هایی است که می‌توانستند به مسیر دیگری بروند.
از امپراتوری استعماری تا فرانسه‌ی امروز
کتاب تاریخ فشرده فرانسه نشر مرکز، جنگ‌های جهانی، اشغال شدن به دست آلمان نازی، حکومت ویشی، مقاومت و سپس فروپاشی امپراتوری استعماری را نیز مرور می‌کند. این بخش‌ها تصویری پیچیده‌تر از کشوری می‌سازند که هم مدافع آزادی و حقوق بشر بوده و هم سابقه‌ی استعمار و خشونت سیاسی را در کارنامه‌اش دارد.
سیما سلطانی کتاب را به فارسی ترجمه و نشر مرکز را آن را منتشر کرده است. حجم فشرده‌ی اثر اجازه نمی‌دهد هر دوره با جزئیات یک کتاب تخصصی بررسی شود، اما برای ساختن تصویری منسجم از تاریخ فرانسه کاملاً کارآمد است. خرید کتاب تاریخ فشرده فرانسه برای خواننده‌ای مناسب است که می‌خواهد پیش از رفتن سراغ منابع تخصصی، مسیر کلی تاریخ این کشور و ارتباط سیاست، جنگ و فرهنگ را بشناسد.
کتاب تاریخ فشرده فرانسه برای شما مناسب است اگر
- به تاریخ فرانسه و اروپا علاقه دارید.
- می‌خواهید زمینه‌های انقلاب فرانسه را بهتر بشناسید.
- دنبال روایتی فشرده از چند صد سال تاریخ هستید.
- به ارتباط میان سیاست، جنگ، هنر و هویت ملی توجه دارید.
در بخشی از کتاب تاریخ فشرده فرانسه می‌خوانیم
نتایج نظامی ناپلئون در نیمه و اواخر دهه 1800 بسیار متنوع بود. در کنار پیروزی چشمگیر بر اتریش و پروس، عملیات دریایی و جنگ اقتصادی علیه بریتانیا شکست خورد، و از آن مهم‌تر شکست ناوگان دریایی در جنگ ترافالگار در سال 1805 بود. ناپلئون در سال 1807 در نبرد اِلو روسیه را حریفی سرسخت یافت. این نبرد، که با پیروزی در فریدلاند و پیمان تیلسیت در 7 ژوئیه 1807 به پایان رسید، نبردی سخت بود، اگرچه کیفیت بالای ماشین نظامی فرانسه را باز هم بیشتر تأیید کرد. حمله ناپلئون به اسپانیا در سال 1808 که تا حدی به منظور به تخت نشاندن برادرش ژوزف بود، نشان داد که اسپانیا حریفی غیرقابل کنترل است؛ و این البته جنگی غیرضروری بود زیرا اسپانیا پیش از این با فرانسه مخالفتی نکرده بود. موفقیت‌های اولیه فرانسه با شورشی بزرگ دنبال شد و اگرچه تا سال 1813 مداخله بریتانیا به پیروزی قطعی منتهی نشد اما به مخالفان اسپانیایی کمک کرد تا در مقابل فرانسه تاب آورند. در این میان، جنگ با اتریش در سال 1809 به شکست ناپلئون در اسپان - اسلینگ و پیروزی او در واگرام منجر شد. با این حال، حمله به روسیه در سال 1812 که حاصل غرور بیش از پیش او بود، فاجعه‌ای تمام‌عیار محسوب شد، به‌طوری‌که ارتش مهاجم در نبرد، مقابله با بیماری و آب و هوای زمستانی شکست خورد. به دنبال این شکست، پروس و سپس اتریش فرانسه را تنها گذاشتند، در سال 1813، و نیروهای فرانسوی در اواخر همین سال بشدت در لایپزیگ در «نبرد ملل» شکست خوردند.
در بیشتر دوره سلطنت ناپلئون، قلمرو فرانسه، خود، درگیری و اشغال را تجربه نکرد و به کمک این موضوع تحولات گوناگون دیگری امکان بروز یافت. در سال 1810، آبراهام - لوئی بِرِگه متولد سوئیس و مقیم پاریس اولین ساعت مچی را - برای کارولین مورا، ملکه ناپْل - ساخت؛ در همان حال، سالنامه ریاضیات محض و کاربردی اولین مجله موفق تخصصی ریاضیات شد. این مجله با تمرکز بر آموزش ریاضی و با سردبیری ژوزف دیِز ژِرگُون، معلم اهل لانگدوک، از کار ریاضی‌دانان استانی بسیار استفاده کرد که منعکس‌کننده ماهیت گسترده فرهنگ ریاضیِ فرانسه است.
