بله
کتاب عزیز نسفی پژوهشی آکادمیک از لوید ریجون، محقق بریتانیایی است که به مطالعات اسلامی، عرفان دینی و تاریخ و فرهنگ ایران علاقه‌مند است. او در این اثر زندگی، آثار و اندیشه‌های عزیزالدین نسفی، از عارفان ایرانی قرن هفتم هجری را بررسی می‌کند و در این مسیر به زوایای گوناگون تصوف در ایران و خاورمیانه می‌پردازد. تصویری که او از نسفی می‌دهد جایگاه این اندیشمند را در تاریخ اندیشه‌ی اسلامی و عرفان ایرانی روشن می‌کند.
درباره‌ی کتاب عزیز نسفی
دیدگاه‌های نسفی درباره‌ی سازوکار هستی، رابطه‌ی خدا و جهان و نسبت خیال و واقعیت از محورهای اصلی کتاب عزیز نسفی اثر لوید ریجون است. ایرانی که نسفی در آن زیسته در حال دگرگونی‌های گسترده‌ی سیاسی و فرهنگی ازجمله پیامدهای حمله‌ی مغول بوده است؛ شرایطی که نیاز به معنویت و عرفان را در اندیشمندانی چون نسفی تقویت کرده است.
همگرایی فیلسوفان ایرانی و یونانی
هستی‌شناسی نسفی را نمی‌توان به یک مکتب صوفیانه یا رویکرد فلسفی خاص محدود کرد؛ حتی او را نمی‌توان از پیروان مستقیم ابن عربی دانست. تمایل او به در نظر داشتن دیدگاه‌های مختلف دینی و فلسفی موجود در جهان اسلام جهان‌بینی او را وسیع‌تر و عمیق‌تر کرده است. لوید ریجون در موضوع معرفت‌شناسی به همگرایی زمینه‌ی فکری فیلسوفان یونانی و اسلامی اشاره می‌کند و رابطه‌ی میان معرفت فلسفی و معرفت صوفیانه را مورد بررسی قرار می‌دهد.
او از این مسیر به اندیشه‌های فلسفی نسفی پل می‌زند و مخاطب را با متفکری کمتر شناخته شده در این حوزه آشنا می‌کند. مسیر سلوک صوفیانه و تجربه‌ی عرفانی، مفهوم سعادت و مقصد تصوف، نقش تجربه‌های شهودی، وحدت با خدا و کمال انسان موضوعات دیگری است که نویسنده‌ی کتاب عزیز نسفی در اندیشه‌های این صوفی جست‌وجو کرده و در نهایت رویکرد او را تلفیقی و در عین حال مستقل یافته است.
تصوف در ایران
تصوف در ایران از مهم‌ترین جریان‌های فکری و معنوی تاریخ اسلام است. آغاز این نوع اندیشه به سده‌های نخست پس از ظهور اسلام بازمی‌گردد، اما گسترش و ساختارمندی آن و پیدایش خانقاه‌ها در قرن چهارم روی داد. از قرن پنجم تا هشتم اندیشمندانی چون سنایی، عطار، مولانا و عزیزالدین نسفی این عرصه را به یکی از جدی‌ترین حوزه‌های اندیشه، اخلاق و در پی آن ادبیات تبدیل کردند. مفاهیمی چون سیر و سلوک معنوی، معرفت، طریقت، ولایت، عشق الهی و کمال انسان در این دوره بسیار مورد بحث و اندیشه‌ورزی قرار گرفتند و پیوند خود را با شعر و ادبیات به اوج رساندند.
زندگینامه و بررسی تاثیر شرایط تاریخی بر نسفی، هستی‌شناسی او، ارتباطش با تفکرات نوافلاطونی، معرفت‌شناسی، عرفان و سلوک صوفیانه و در نهایت سعادت و کمال موضوعاتی است که با خرید کتاب عزیز نسفی اثر لوید ریجون مطالعه خواهید کرد. اگر به تاریخ فلسفه اسلامی، الهیات، معرفت‌شناسی عرفانی و تعامل عقل و شهود علاقه دارید، از آشنایی با یکی از عارفان کمتر شناخته شده‌ی قرن هفتم لذت خواهید برد. این اثر با ترجمه‌ی دکتر مجدالدین کیوانی و همکاری نشر مرکز منتشر شده است.
در نکوداشت کتاب عزیز نسفی
- ریجون آگاهانه از کلیشه‌ها و نگاه سطحی درباره‌ی تصوف فاصله می‌گیرد. او برای دیدگاه‌های دیگر فیلسوفان و اندیشمندان جایگاه ویژه‌ای قائل می‌شود. این کتاب هوشمندانه و عالمانه نوشته شده و علاقه‌مندان به تصوف نمی‌توانند از مطالعه‌ی آن چشم‌پوشی کنند. (اولیور لیمن، مجله‌ی مطالعات خاورمیانه بریتانیا)
کتاب عزیز نسفی برای شما مناسب است اگر
- به فلسفه و عرفان اسلامی علاقه‌مندید.
- در حوزه‌ی معرفت‌شناسی عرفانی و تصوف پژوهش می‌کنید.
- به اندیشه‌های عالمانه‌ی عارفانی چون عطار، مولانا، سنایی و ابوسعید ابوالخیر علاقه دارید.
- کتاب انسان کامل عزیزالدین نسفی را خوانده‌اید و می‌خواهید با این عارف ایرانی بیشتر آشنا شوید.
در بخشی از کتاب عزیز نسفی می‌خوانیم
شش وجه هستى‌شناسى نسفى
به هر کجا روى آورید وجه خدا آنجاست.
این حادثه که ابوحامد غزالى تصوف را به عنوان شیوه اصیلى از اعتقاد اسلامى پذیرفت و رسالاتى در حوزه عرفان نظرى به زبان قرآن و فیلسوفان تصنیف کرد مى‌تواند به مثابه نقطه عطفى در تاریخ تصوف به شمار آید. پس از غزالى، کتاب‌هاى صوفیانه بى‌شمارى به سبکى مشابه آثار وى به توسط اعضاى طریقت‌هایى که در جهان اسلام از اندلس گرفته تا آسیاى مرکزى پاى گرفته بود، تالیف گردید. جنبش شرح و توضیح تصوف به زبان مشترک «روشنفکران» زمان شاید در عرفان عمیق و پر حجم ابن عربى، که نوشته‌هایش مستلزم و شایسته مطالعه و اِمعان نظر محققان دانشمند بود، به نقطه اوج خود رسید. پیام او را شارحانى چند به شکلى ساده‌تر و خلاصه‌تر براى اکثریت توده‌هاى مسلمان ارائه کردند. بعضى از محققان رسالات عزیز نسفى را عامل «همگانى شدن تعالیم ابن عربى» دانسته‌اند و بنابراین پیام شیخ اکبر به سرزمین‌هایى چون ایران و آسیاى مرکزى راه یافت. این بخش از کتاب ما تلاشى است براى تلخیص تعالیم هستى‌شناختىِ نسفى و، از این رهگذر، نشان دادن شباهتهاى میان نظرات وى و مجموعه عظیم تعالیم ابن عربى. مخاطبان نسفى فارسى‌زبانانى بودند که احتمالا مبتدیان طریقت صوفى بودند؛ بنابراین رسالات او مطالب فراوانى در اختیار درویشانِ پیرو او مى‌گذاشت و به مثابه اساسى بود که این درویشان مى‌توانستند از آن به متن مصنّفات خود شیخ اکبر (ابن عربى) روى کنند.
