بله
کتاب نقالی و روحوضی، پژوهشی جامع و مستند در حوزه‌ی نمایش سنتی ایرانی است. فریده رازی، با قلمی پژوهش‌محور و تکیه بر سندهای معتبر، به واکاوی هنر نقالی و روحوضی پرداخته است. پس از مطالعه با نقش این هنرهای نمایشی در انتقال ارزش‌های فرهنگی، حماسی و اخلاقی ایرانیان از نسلی به نسل دیگر، آشنا می‌شوید.
درباره‌ی کتاب نقالی و روحوضی
هنرهای نمایشی سنتی ایران، با قدمتی کهن، نقشی بی‌بدیل در حفظ فرهنگ و اسطوره‌های این سرزمین داشته‌اند. کتاب نقالی و روحوضی، این نقش را به‌خوبی تبیین کرده است. فریده رازی، با نگاهی دقیق و موشکافانه به کالبدشکافی این دو هنر نمایشی پرداخته است.
این کتاب، موسیقی و داستان‌سرایی پیش از اسلام را به‌عنوان ریشه‌های کهن هنرهای نمایشی ایران، مورد بررسی قرار داده است. این بررسی، نشان می‌دهد که چگونه این عناصر کهن در بستر زمان و با تاثیر از آیین‌ها و باورهای ایرانی، به تدریج، به قالب نقالی و روحوضی راه یافته‌اند.
آثار ادبی نوشتاری، سنت‌های شفاهی و آیین‌های قومی، هر یک به نوبه‌ی خود، نقش کلیدی در شکل‌گیری و تکامل هنر نقالی و روحوضی ایفا کرده‌اند. کتاب حاضر با کنار هم قرار دادن این منابع، تصویری جامع از ریشه‌ها و تحولات این هنرهای نمایشی مطرح کرده است. آگاهی از این تصویر جامع، به شما امکان می‌دهد تا پیوندهای عمیق میان هنرهای نمایشی، آیین‌های کهن و هویت فرهنگی ایرانیان باستان را به‌درستی درک نمایید.
سفری به دنیای نقالی و روحوضی با فریده رازی
فریده رازی، سیر تاریخی نقالی را از سده‌ی سوم هجری تا دوران معاصر واکاوی کرده است. این واکاوی با استناد به گفته‌ها و سندهای تاریخی انجام شده تا با سیر تحول نقالی از روایت‌های صرف به هنری پویا و تاثیرگذار در فرهنگ عامه آشنا شوید. این آشنایی در کتاب نقالی و روحوضی، درک شما از نقالی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین هنرهای روایی ایران را افزایش می‌دهد.
کتاب حاضر پس از بررسی تاریخچه‌ی این هنرها، به بررسی نقالان دوره‌ی قاجار و اوایل پهلوی پرداخته است. معرفی برخی از نقالان معاصر، تصویری ملموس از نقش این هنرمندان به توده‌ی مردم در اختیار شما قرار می‌دهد.
مراسم‌هایی که نقالی و روحوضی در آنها اجرا می‌شد، با توضیحات کاملی در این کتاب معرفی شده‌اند. در این زمینه می‌توان به مهرگان، آذرخش، چهارشنبه‌سوری و نقاره‌زنی اشاره کرد. این مراسم، به‌عنوان نمونه‌هایی از بسترهای اجتماعی نقالی و روحوضی معرفی شده‌اند.
مطالب کتاب با توضیحاتی کامل درباره‌ی چند بازی روحوضی و بازیگران معاصر این هنرهای سنتی، خاتمه پیدا می‌کند. این بخش‌های پایانی، شما را در جریان چگونگی تداوم این هنرها در دوران معاصر قرار می‌دهند.
با خرید کتاب نقالی و روحوضی، به پژوهشی جامع درباره‌ی هنرهای نمایش سنتی ایران دسترسی پیدا می‌کنید. نشر مرکز، با چاپ این کتاب، منبعی مستند و ارزشمند در حوزه‌ی نقالی و روحوضی را در اختیار مخاطبان قرار داده است.
کتاب نقالی و روحوضی برای شما مناسب است اگر
- به هنرهای نمایشی سنتی ایران، به‌ویژه نقالی و روحوضی، علاقه دارید و می‌خواهید با تاریخچه، کارکرد و نقش آنها در فرهنگ ایرانی، آشنا شوید.
- دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های تئاتر، هنرهای نمایشی، مردم‌شناسی یا مطالعات فرهنگ عامه هستید و به دنبال منبعی معتبر و مستند برای مطالعه‌ی هنرهای روایی سنتی ایران، می‌گردید.
- به آثاری علاقه دارید که با نگاهی پژوهشی و روایی، شما را به سفری در تاریخ فرهنگ شفاهی ایران و بازنمایی آن در آیین‌های نمایشی، دعوت می‌کنند.
در بخشی از کتاب نقالی و روحوضی می‌خوانیم
قهوه‌خانه‌ی کرامت که حبیب‌الله ایزدخواستی در آن برنامه اجرا می‌کرده، قهوه‌خانه‌ای مذهبی است. در ورودی آن پیدا نیست چون با گلیم پوشیده شده، گلیمی که مزین به سنگ‌های تزئینی است. اسم قهوه‌خانه را وقتی می‌بینی که داخل می‌شوی، در بیرون اسمی نیست. مردم به قهوه‌خانه می‌روند که با دوستان دور هم جمع شوند، داستان بشنوند و شبی خوش بگذرانند. اغلب رانندگان تاکسی، نقاشان ساختمان، کارگران، فروشندگان، هم‌پیشه‌ها، گاهی هم سربازان در قهوه‌خانه جمع می‌شوند، قلیان می‌کشند، شطرنج بازی می‌کنند، و در حال بازی به نقال هم گوش می‌سپارند و تفریح می‌کنند.
حتی در قهوه‌خانه‌های امروز هم عموماً زنی دیده نمی‌شود. فقط گاهی زنِ گدایی بچه به بغل پیدایش می‌شود. بچه‌ها گاهی همراه پدر خود به قهوه‌خانه برده می‌شوند، ولی در وسط برنامه خوابشان می‌گیرد و همان جا در بغل پدر می‌خوابند.
در گذشته، تماشاچیان قهوه‌خانه روی زمین می‌نشستند، ولی اکنون روی تخت چوبی که با فرش یا گلیم پوشیده می‌شود می‌نشینند. نقال هم روی سکو نقالی می‌کند. گاهی قهوه‌خانه ایوانی دارد و پشت آن اتاقی هست که مردها به آنجا می‌روند و قلیان می‌کشند. وقتی نقال مشغول اجرای برنامه است و تماشاچی نشسته و تخته و شطرنج بازی می‌کند، کفاش کفش‌های آنها را می‌برد و تعمیر می‌کند یا واکس می‌زند و بعد می‌آورد تا بپوشند. برخی اوقات هم کسانی لباس دست دوم برای فروش می‌آورند و درآمد نسبتاً خوبی هم به دست می‌آورند.
قهوه‌خانه هم محل سرگرمی است، هم تجارت، و گاهی این تجارت جنبه‌ی غیرقانونی به خود می‌گیرد. به همین دلیل مأموران دولتی به قهوه‌خانه‌ها سرکشی و در صورت مشاهده‌ی تخلف، آنها را تعطیل می‌کنند.
