بله
فرانسوا سولاژ در کتاب زیباشناسی عکاسی، فرایند عکاسی را صرفا یک فن یا ابزاری به منظور ثبت لحظه نمی‌داند، بلکه موضوعی فلسفی و زیباشناختی می‌داند. مسئله‌ی اصلی این نوع فلسفه‌ی عکاسی این است که عکس، به چه شکل معنا می‌یابد و چه چیزی یک تصویر را به یک اثر عکاسانه تبدیل می‌کند. عکس، برخلاف تصور رایج، نسخه‌ای بی‌واسطه از واقعیت نیست؛ بلکه نتیجه‌ی تعامل میان امر واقعی، امکانات فنی، شرایط ثبت تصویر و دریافت مخاطب است.
درباره‌ی کتاب زیباشناسی عکاسی
عکاسی از زمان پیدایش خود همواره با یک پرسش بنیادی روبه‌رو بوده است؛ آیا عکس صرفا ثبت‌کننده‌ی واقعیت است یا خود به‌عنوان شکلی مستقل از آفرینش و فعالیت خلاقه عمل می‌کند؟ کتاب زیباشناسی عکاسی نوشته‌ی فرانسوا سولاژ، تلاشی برای پاسخ به این پرسش و بررسی جایگاه عکاسی در میان هنرهاست.
این کتاب با فاصله گرفتن از نگاه ساده‌ای که عکس را تنها بازتابی مستقیم از جهان می‌داند، به بررسی رابطه‌ی پیچیده‌ی میان تصویر، واقعیت، نگاه انسان و فرایند هنری می‌پردازد. فرانسوا سولاژ با نقد دیدگاه واقع‌گرایانه‌ی سنتی درباره‌ی عکاسی، نشان می‌دهد که عکس هرگز نمی‌تواند خود واقعیت باشد. هر تصویر عکاسانه بخشی از واقعیت را انتخاب می‌کند و آن را در قالبی تازه بازنمایی می‌کند. از این منظر، عکاسی نه یک ثبت مکانیکی، بلکه فرایندی است که در آن جهان بیرونی از میان دید خلاقه‌ی انسانی، عبور می‌کند.
تاملی فلسفی درباره‌ی ماهیت عکاسی
از موضوعات مهمی که فرانسوا سولاژ در کتاب زیباشناسی عکاسی به آن می‌پردازد، مفهوم عکسیت است؛ یعنی مجموعه‌ی ویژگی‌هایی که یک تصویر را به عنوان عکس، تعریف می‌کند و آن را از دیگر شیوه‌های تصویرسازی مثل نقاشی، متمایز می‌سازد. بدین منظور، کتاب به هستی‌شناسی تصویر می‌پردازد و تلاش می‌کند جایگاه عکس را به‌عنوان پدیده‌ای مخصوص به خود، مورد بررسی قرار دهد.
از دیگر موضوعات مورد بحث فرانسوا سولاژ، بررسی عکاسی به‌مثابه‌ی هنر است. نویسنده این پرسش را مطرح می‌کند که چه زمانی یک عکس از یک تصویر صرف فراتر می‌رود و به یک اثر هنری تبدیل می‌شود. او مسیر تاریخی و نظری تبدیل عکاسی از ابزاری برای ثبت جهان به هنری مستقل را بررسی می‌کند و به رابطه‌ی عکاسی با دیگر هنرها مانند نقاشی، ادبیات و هنر معاصر می‌پردازد.
خرید کتاب زیباشناسی عکاسی گزینه‌ای عالی برای تمامی علاقه‌مندانی است که می‌خواهند عکاسی را فراتر از تکنیک و ثبت ساده‌ی تصاویر، درک کنند. فرانسوا سولاژ با نگاهی دقیق و موشکافانه نشان می‌دهد که عکس صرفا وسیله‌ای برای تصویرسازی دنیای پیرامون نیست، بلکه خود موضوعی برای اندیشیدن درباره‌ی واقعیت، هستی و زمان است. این اثر توسط محمدرضا ابوالقاسمی به فارسی ترجمه شده و انتشارات گیلگمش آن را منتشر کرده است.
نکوداشت‌های کتاب زیباشناسی عکاسی
- کتابی برای خواندن و دوباره خواندن. بدون تردید یکی از بهترین کتاب‌هایی است که درباره‌ی زیباشناسی در عکاسی نوشته شده است. آن را به تمام علاقه‌مندان عکاسی که می‌خواهند این هنر را عمیق‌تر درک کنند و از آن لذت بیشتری ببرند، به‌شدت توصیه می‌کنم. (کاربر آمازون)
- عنوان کتاب به‌خوبی محتوای آن را بیان می‌کند و محتوا نیز کاملا شایسته‌ی این عنوان است. مطالعه‌ای عمیقا فلسفی، اما در عین حال جذاب و خواندنی درباره‌ی عکاسی. (کاربر آمازون)
کتاب زیباشناسی عکاسی برای شما مناسب است اگر
- به دنبال درک عمیق‌تر از ماهیت و زیبایی شناسی عکاسی و جایگاه آن به‌عنوان یک هنر هستید.
- می‌خواهید بدانید عکس چگونه در پیوند میان جهان بیرونی و نگاه انسانی معنا پیدا می‌کند و چرا یک تصویر عکاسانه چیزی فراتر از ثبت ساده‌ی لحظه است.
- به فلسفه‌ی عکاسی، هستی‌شناسی تصویر و پرسش‌هایی درباره‌ی رابطه‌ی عکس و واقعیت و بازنمایی در عکاسی علاقه دارید.
در بخشی از کتاب زیباشناسی عکاسی می‌خوانیم
هنرِ مفهومی در این‌جا مثال خوبی است. این جنبش هنری هرگونه حساسیت و احساسات و زیباپرستی را نفی می‌کند و فقط به مفهومی بها می‌دهد که به عینی‌ترین شکل ممکن عرضه شده باشد. اثر باید صریح باشد و هنر را نه در ابژه بلکه در دلالت‌ها و تأملات پیامد آن جست‌وجو باید کرد، تا بدان‌جا که ایده بر اجرای اثر برتری می‌یابد. برای همین جوزف کاسوت از عکاسی استفاده می‌کند. مثلاً در نقاشی از لغت «نقاشی» در واژه‌نامه عکس گرفته است. برای صندلی هم عکس تعریف لغت «صندلی» در واژه‌نامه را نشان می‌دهد و هم عکسی به ابعاد واقعی از یک صندلی در کنار یک صندلی واقعی را. پس عکاسی در این آفرینش‌های هنری نقش بسیار پُررنگی دارد و حتی شرط تحقق آن‌هاست. داگلاس هیوبلِر در قطعات استمرار یا در قطعات متغیر از عکس‌های متسلسل استفاده می‌کند. سرانجام، ویکتور برگین که به‌خوبی تاریخ عکاسی را می‌شناسد از مفهوم کنش گفتاری آستین استفاده می‌کند و متنی مرتبط با یک تصویر را با کنش درک این تصویر کنار هم قرار می‌دهد. عکاسی بیش از پیش به رکن آثار او مبدل می‌شود به نحوی که تأملات و آثارش عکاسی معاصر را عمیقاً به پرسش می‌گیرند. بنابراین، عکاسی برای هنر مفهومی غالباً شرطی است که در برخی موارد می‌تواند به شکل‌گیری اثری بینجامد که متقابلاً به غنای عکاسی می‌افزاید.
ثبت عکاسانه نقش کاملاً متفاوتی در ناهنر و نااثر ایفا می‌کند. فعالیت‌های هنری مختلفی ذیل مفهوم ناهنر قرار می‌گیرند از هنر مفهومی گرفته تا پرفورمنس و لند آرت و آرته پووِرا و غیره. این مفهوم غالباً معادل طغیانگری در برابر نظام هنری است و همچنین به مجادله بر سر طبقه‌بندی هنرها پایان می‌دهد مثل این‌که فلان کار را باید هپنینگ بدانیم یا هنر مفهومی. به‌علاوه، همان‌گونه که ژیلبر لاسکو می‌نویسد، این مفهوم «نمی‌خواهد توهم عرضه‌ی تعریفی دقیق» را ایجاد کند.
