کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب اثر لوئیس کارول؛ با ترجمه زویا پیرزاد، نشر مرکز

کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب اثر لوئیس کارول بیش از آنکه یک رمان فانتزی کودک و نوجوان باشد، دعوتی به دنیایی هیجان‌انگیز است که در آن از منطق و قواعد دنیای واقعی خبری نیست و هیچ چیز ثابت نمی‌ماند. این شاهکار دنیای ادبیات فانتزی شما را با آلیس همراه می‌کند تا از دیدن شخصیت‌های عجیب و ماجراهای باورنکردنی سر ذوق بیایید و با طنز پرمعنا و بازی‌های کلامی آن به فکر فرو روید.

درباره‌ی کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب

شاید برای پیدا کردن یک دنیای تازه و شگفت‌انگیز نیازی نباشد که راهی سفر شوید، گاهی فقط کافی‌ست یک خرگوش را دنبال کنید و همراهش به درون حفره‌ای به دل زمین سر بخورید. درست همان کاری که آلیس در اثر ماندگار لوئیس کارول (Lewis Carroll) انجام می‌دهد. این است که کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب (Alice's Adventures in Wonderland) تبدیل به یک ماجراجویی غافلگیرکننده، خنده‌دار و گاهی ترسناک می‌شود.

این اثر اولین بار در سال 1865 منتشر شد و خیلی زود به جایگاه ویژه‌ای در ادبیات کودک و نوجوان پیدا کرد. در این رمان فانتزی نوجوان خبری از نصیحت و آموزش مستقیم نیست، بلکه به‌جای آن می‌توانید خود را در شگفتی بی‌اندازه‌ای غرق کنید که نظیرش را جای دیگری نخواهید دید و در دل این شگفتی و ماجراجویی از کشف معناهای نهفته در هر ماجرا لذت ببرید.

نقطه‌ی آغاز یک اثر کلاسیک درخشان در ادبیات فانتزی

در یک روز تابستانی کسالت‌بار، آلیس کنار خواهرش نشسته و از سر بی‌حوصلگی خمیازه می‌کشد اما ناگهان خرگوش سفیدی را می‌بیند که با همه‌ی خرگوش‌ها فرق دارد. چون یک جلیقه پوشیده، ساعت جیبی دارد و مدام می‌گوید دیر شده است. دخترک کنجکاو می‌شود و به دنبال خرگوش می‌رود اما ناگهان به درون سوراخی عمیق می‌افتد. این سقوط طولانی آغاز شگفتی‌های رمان ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب است.

در متن داستان آلیس در سرزمین عجایب هیچ چیز ثابت و پیرو منطق نیست. آلیس با خوردن و نوشیدن چیزهای مختلف، گاهی از یک بند انگشت کوچک‌تر می‌شود و گاهی به اندازه‌ی یک غول قد می‌کشد. اما عجیب بودن ماجرا به همین چیزها ختم نمی‌شد!

آلیس نه تنها برای عبور از درهای کوچک و بزرگ با مشکل مواجه می‌شود بلکه باید از کار و حرف‌های موجودات عجیب و آدم‌های غیر قابل درک بسیاری هم سر در بیاورد. از گربه‌ی چشایری با آن لبخند مرموزش گرفته تا ملکه‌ی قلب‌ها که دنیایش را با قوانین عجیبی اداره می‌کند.

طنز کلامی و بازی با معنا در اثر لوئیس کارول

آنچه که مطالعه‌ی کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب را به تجربه‌ای فراموش‌نشدنی بدل می‌کند، توانایی منحصربه‌فرد و خلاقیت لوئیس کارول در بازی با زبان، منطق و قواعد دنیای بزرگسالان است. او گفتگوهایی را شکل می‌دهد که گاهی معنا ندارند، معماهایی که به جواب نمی‌رسند و شعرهای خنده‌داری که معنای خاصی ندارند و به این شکل مرز میان معنا و بی‌معنایی را به بازی می‌گیرد.

بنابراین عجیب نیست که این رمان فانتزی کلاسیک نه‌تنها کودکان را سرگرم می‌کند و نوجوانان را سر ذوق می‌آورد بلکه با ظرافت‌های ادبی و زبانی خود خوانندگان بزرگسال را نیز به وجد می‌آورد تا با دختری همراه شوند که فقط یک مسافر سرگردان نیست بلکه کودکی پرسشگر است که تن به هر قانونی نمی‌دهد.

قهرمان کوچک داستان آلیس در سرزمین عجایب، هرچه بیشتر در دنیای ناشناخته‌ی پیشِ رویش جلو می‌رود، جسارت بیشتری پیدا می‌کند و یاد می‌گیرد که در برابر زورگویی‌ها مقاومت کند. و شاید این مهم‌ترین ویژگی‌ای باشد که آلیس را به ماندگارترین قهرمان ادبیات کودک و نوجوان تبدیل کرده است.

یک رمان فانتزی نوجوان یا سفری ورای منطق؟

کتاب آلیس در سرزمین عجایب ترجمه‌ی زویا پیرزاد با زبان روان، ساختارشکنی‌های تأمل‌برانگیز، شخصیت‌های عجیب و روایت‌های فرامنطق خود می‌تواند شما را از تماشاگر صرف شگفتی‌ها به یک ماجراجوی پرسشگر تبدیل کند تا همراه با آلیس به جواب‌های مبهم گربه‌ی چشایری واکنش نشان دهید، در برابر ملکه‌ی مستبد بایستید و از چارچوب‌های سخت و محکم دنیای واقعی به درآیید.

پس اگر آماده‌اید قدم به جهان خیال‌انگیزی وارد شوید که در آن همه چیز غیرقابل‌پیش‌بینی و غافلگیرکننده است، با خرید کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب نشر مرکز می‌توانید به داخل سوراخ خرگوش سفید سُر بخورید و لذتی را تجربه کنید که هیچ وقت کهنه نمی‌شود. ترجمه‌ی زویا پیرزاد، این داستان کلاسیک فانتزی را خواندنی‌تر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب

• هیچ داستانی در ادبیات انگلیسی به اندازه‌ی ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب لوئیس کارول مرا مجذوب نکرده است. نخستین بار آن را در دوران مدرسه خواندم و شیفته‌اش شدم. (والت دیزنی)
• آلیس، ادبیات کودک و نوجوان را دگرگون کرد. این اثر باعث شد سبک خشک و پندآموز دوران ویکتوریایی با سبکی آزادتر، بازیگوشانه‌تر و مبتنی بر بی‌معنایی جایگزین شود؛ سبکی که بعدها در آثار نویسندگان متفاوتی مانند جیمز جویس، داگلاس آدامز و دکتر زوس نیز بازتاب یافت. (تایم)

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب

• تاکنون کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب، دست‌مایه‌ی الهام و اقتباس آثار ادبی، هنری و فرهنگی بسیاری بوده است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:
• سسیل هپوورت (Cecil Hepworth) و پرسی استو (Percy Stow) اولین اقتباس سینمایی را از این رمان فانتزی نوجوان رقم زدند و آن را در قالب فیلم صامت روی پرده بردند.
• یفریم پژوانسکی (Yefrem Pruzhanskyy) کارگردان روسی در سال 1981 با الهام از این رمان یک انیمیشن فانتزی - کمدی تولید کرد.
• فیلم آلیس در سرزمین عجایب به کارگردانی تیم برتون یکی از مشهورترین اقتباس‌های این رمان است که در سال 2010 و با بازی جانی دپ بسیار سر و صدا کرد.
• در سال 2025 یوری خملنیتسکی (Yury Khmelnitsky) یک فیلم کودکانه و موزیکال را با اقتباسی آزاد از کتاب لوئیس کارول ساخت.

کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب برای شما مناسب است اگر

• نوجوان هستید و دلتان می‌خواهد با یک رمان فانتزی جذاب به دنیایی قدم بگذارید که لبریز از شگفتی و خلاقیت است.
• به‌عنوان والد قصد دارید فرزند خود را با یکی از بهترین آثار ادبیات کلاسیک نوجوان آشنا کنید.
• بزرگسال هستید و از خواندن رمان فانتزی نوجوان که سرشار از استعاره‌های تأمل‌برانگیزند لذت می‌برید.
• می‌خواهید بهترین ترجمه‌ی کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب را بخوانید.

در بخشی از کتاب ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب می‌خوانیم

خرگوش گفت «پس تو هم خیلی بی‌تربیتی که بی‌تعارف نشستی سرِ میزِ ما.» آلیس گفت «فکر نکردم این میز، میز شماست. برای خیلی بیشتر از سه نفر چیده شده.» کلاه‌فروش که از اوّل با کنجکاوی و دقّت چشم دوخته بود به آلیس گفت «باید موهات را کوتاه کنی.»

«یاد بگیر درباره‌ی ظاهر آدم‌ها اظهار نظر نکنی.» لحن آلیس کاملاً جدّی بود. «این کار بی‌تربیتی‌ست.» با شنیدن این حرف چشم‌های کلاه‌فروش گرد و گنده شد و گفت: «اگر گفتی شباهت کلاغ و میزتحریر در چیست؟» آلیس فکر کرد «چه عالی! انگار وقتش شده تفریح کنیم. چه خوب که معمّا طرح کردند.» و با صدای بلند گفت «فکر کنم جوابش را می‌دانم.» خرگوش گفت «منظورت این‌ست که فکر می‌کنی جواب معما را بلدی؟» آلیس گفت «منظورم دقیقاً همین‌ست.»

خرگوش گفت «پس منظورت را توضیح بده.» آلیس گفت «دارم همین کار را می‌کنم. یعنی منظورم این‌ست که فکر می‌کنم یا فکر می‌کنم منظورم این‌ست که حالا چه فرقی می‌کند؟ معنیِ هر دو یکی‌ست.» کلاه‌فروش گفت: «معنیِ این دو اصلاً یکی نیست. مثل این که بگویی معنیِِ من هر چه می‌خورم می‌بینم با معنیِِ من هر چه می‌بینم می‌خورم یکی‌ست.» خرگوش فروردینی گفت: «یا بگویی معنیِِ چیزی را که پیدا می‌کنم دوست دارم با معنیِِ چیزی را که دوست دارم پیدا می‌کنم یکی‌ست.»

موش زمستان‌خواب که انگار توی خواب حرف می‌زد گفت «یا بگویی معنیِِ وقتی که خوابم نفس می‌کشم با معنیِِ وقتی که نفس می‌کشم خوابم یکی‌ست.» کلاه‌فروش رو به موش زمستان‌خواب گفت «در مورد تو یکی معنی‌اش یکی‌ست.» بعد همه ساکت شدند و آلیس هر چه درباره‌ی کلاغ و میزتحریر می‌دانست - که چیز زیادی هم نبود - در ذهن زیرورو کرد. سکوت را کلاه‌فروش شکست که رو کرد به آلیس و پرسید «روز چندم ماه هستیم؟» ساعتش را از جیب درآورده بود و ناراحت نگاهش می‌کرد و تکانش می‌داد و می‌برد دمِ گوش.