کتاب هایدگر در افق تاریخی ما اثر بیژن عبدالکریمی از نشر نقد فرهنگ

ورود، حضور و اثرگذاری اندیشه‌های مارتین هایدگر در افق معنایی و تاریخی ایران در کتاب هایدگر در افق تاریخی ما اثر بیژن عبدالکریمی بررسی شده است. در این کتاب، وضعیت هایدگرشناسی در ایران و روند ترجمه‌ی آثار این فیلسوف آلمانی و پژوهش‌های مرتبط با اندیشه‌های او به‌دقت بررسی می‌شود. همچنین، ترجمه‌ی مقاله‌ی «ذات آزادی» از هایدگر در فصل پایانی کتاب ضمیمه شده است.

درباره‌ی کتاب هایدگر در افق تاریخی ما

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات و مصاحبه‌های بیژن عبدالکریمی درباره‌ی فلسفه هایدگر و تاثیر خود او بر وضعیت فکری و تاریخی ایرانیان است. بحث درباره‌ی هایدگر تنها حاصل یک کنجکاوی نظری نیست، بلکه برخاسته از ضرورتی بنیادی‌تر است که از تامل بر این پرسش‌ها برمی‌آید: ما چگونه جهان کنونی‌مان را درک می‌کنیم؟ ما، در مقام ایرانیان، چگونه می‌توانیم در جهان معاصر به درک شایسته‌ای از هستی دست پیدا کنیم؟ باید دید اندیشه‌های هایدگر می‌تواند در این میان به یاری ما بشتابد یا وضع را برایمان آشفته‌تر می‌کند. شاید هم نتوان به‌راحتی به این پرسش پاسخ داد.

با نگاهی به کتاب‌های بیژن عبدالکریمی متوجه می‌شویم که فلسفه‌ی هایدگر از حوزه‌های تخصصی اوست. اما نکته‌ی قابل‌توجه در کتاب هایدگر در افق تاریخی ما این است که بحث در خصوص هایدگر را فراتر از محدوده‌ی نظریات او می‌برد و به تاریخ و اندیشه‌ی ایران و ایرانی متصلش می‌کند؛ بنابراین نه برای یادگیری فلسفه‌ی هایدگر، که برای تحلیلی موضوعی در خصوص اثرگذاری او باید به سراغ این کتاب بیایید.

رابطه‌ی جریان‌های روشنفکری با فلسفه‌ی هایدگر

هایدگر و جریان‌های فکری ایران بخش مهمی از کتاب است که طی مصاحبه‌ای که نویسنده در سال 1392 انجام داده است نقش چهره‌هایی مثل احمد فردید و جلال آل‌احمد را در مباحث مربوط به هایدگر و مفهوم غرب‌زدگی بررسی می‌کند. فصل دیگری از کتاب به نقد هایدگر از عقلانیت و نیز بنیادگرایی اختصاص دارد و آن هم در قالب مصاحبه است.

فصل‌های دیگری از کتاب هایدگر در افق تاریخی ما با عنوان‌های «طنز تلخ هایدگر در ایران» و «موانع فهم هایدگر در ایران» به دلایل توجه به هایدگر در ایران می‌پردازد و البته جریاناتی که نمی‌توانند با تفکر هایدگر ارتباط برقرار کنند را هم بررسی می‌کند.

فصل دیگری از کتاب بیژن عبدالکریمی «به بهانه‌ی انتشار دفترچه‌های سیاه هایدگر» نام دارد. این فصل درواقع مقاله‌ای است که بیژن عبدالکریمی درباره‌ی رابطه‌ی هایدگر و فاشیسم نوشته است. نویسنده در جای دیگری درباره‌ی رابطه‌ی هنر با اندیشه و نقش هنر در فلسفه‌ی هایدگر هم تامل می‌کند و به بررسی نسبت انسان امروز با تکنولوژی و جهان جدید نیز می‌پردازد.

کتاب هایدگر در افق تاریخی ما: به ضمیمه «ذات آزادی» اثر مارتین هایدگر اثر بیژن عبدالکریمی را انتشارات نقد فرهنگ چاپ کرده است و دربرگیرنده‌ی پانزده فصل و موضوع مختلف پیرامون تفکر و اندیشه‌ی هایدگر و تاثیر آن در تفکر ایرانی است و پایان‌بخش آن هم ترجمه‌ای است که نویسنده‌ی کتاب از مقاله‌ی «ذات آزادی» مارتین هایدگر ارائه می‌دهد.

برای همه‌ی کسانی که به تحلیل فلسفه علاقه‌مندند و البته به نظرات متفکران معاصر اهمیت می‌دهند، خرید کتاب هایدگر در افق تاریخی ما توصیه‌ی خوبی است.

کتاب هایدگر در افق تاریخی ما برای شما مناسب است اگر

• به اندیشه‌های هایدگر و فلسفه‌ی او علاقه‌مندید و دوست دارید بدانید او چطور بر تفکر معاصر ایران تاثیر گذاشته است.
• به حوزه‌ی مطالعاتی روشنفکری معاصر ایران و جریان‌های فکری حاکم بر آن علاقه دارید.
• پرسش همیشگی سنت یا تجدد ذهنتان را مشغول کرده است.

در بخشی از کتاب هایدگر در افق تاریخی ما: به ضمیمه «ذات آزادی» اثر مارتین هایدگر می‌خوانیم

ما در روزگار انحطاط تاریخی و تمدنی خویش بسر می‌‌بریم. نیچه در کتاب چنین گفت زرتشت، خطاب به جامعه و تمدن غربی فریاد زد: «کویر بزرگ و بزرگ‌‌تر می‌‌شود»، و «وای بر آن که کویر را پنهان می‌سازد». ما نیز می‌‌توانیم در جامعۀ خود این عبارات را فریاد زنیم. مطابق با تفسیر هایدگر، کویر انحطاط است. «انحطاط» در حال گسترش است و انحطاط چیزی بیش از ویرانی و هولنا‌‌ک‌‌تر از نابودی است؛ چرا که ویرانی تنها آنچه را تاکنون رشد کرده یا ساخته شده از بین می‌‌برد، اما انحطاط از رشد و بالندگی در آینده نیز باز می‌‌دارد و از هرگونه سازندگی ممانعت می‌‌کند. ویرانی از بین می‌‌برد، در حالی که انحطاط امور بازدارنده و ممانعت‌‌کننده را پیوسته گسترش می‌‌دهد.

جامعۀ ما بسیار دیر و در روزگار بسط انحطاط تاریخی‌‌اش با نیروی نقد و عقل نقاد آشنا شده است. آشنایی ما با عقل نقاد بسیار دیرهنگام است. به همین دلیل در دیار ما نقدهای سایکولوژیک (انتقاد بر اساس انگیزه‌‌های شخصی و روان‌‌شناختی)، نقدهای سیاسی و ایدئولوژیک، و نقدهای نیهیلیستیک (نقد به خاطر خود نقد و بدون تکیه زدن بر هیچ مبنایی) فضای ذهنی و احساسی ما ایرانیان را پر کرده است. در دیار ما نقد استعلایی، یعنی نقد در پرتو جست‌‌وجوی حقیقت و پرسش‌‌گری راستین بر اساس باور به وصف استعلایی حقیقت و مواجهه‌‌های صمیمانه، صادقانه و غیرخودبنیادانه با اندیشه‌‌ها بسیار کم دیده می‌‌شود. در دیار ما نقدها بیش از آن که سازنده باشند در جهت تخریب و ویرانی‌‌اند. لذا در کشور ما نیروی عقل نقاد به لحاظ متافیزیکی سویه‌‌های کاملاً نیهیلیستی و به لحاظ اجتماعی سویه‌‌های تخریبی، ویرانگر و آنارشیستی به خود گرفته است. لذا این نقدها غالباً هم به لحاظ متافیزیکی و هم به لحاظ اجتماعی بی‌‌افق‌‌اند و در سپهر و افق روشنی حرکت نمی‌‌کنند.