کتاب آخرین زنبور عسل اثر برن مک دیبل (برنده جایزه شورای کتاب کودک استرالیا)

کتاب آخرین زنبور عسل نوشته‌ی برن مک دیبل، رمانی علمی‌تخیلی برای کودکان و نوجوانان است که با به تصویر کشیدن آینده‌ای دیستوپیایی، پیامدهای نابودی زنبورهای عسل و آسیب‌های محیط‌زیستی را نشان می‌دهد. در دنیای این داستان، زنبورها از بین رفته‌اند و کودکان باید نقش آن‌ها را بر عهده بگیرند و با گرده‌افشانی دستی از درختان میوه مراقبت کنند. این داستان فانتزی برنده‌ی جایزه‌ی شورای کتاب کودک استرالیا در سال 2018 شده است.

درباره‌ی کتاب آخرین زنبور عسل

کتاب آخرین زنبور عسل (How to Bee) نوشته‌ی برن مک دیبل (Bren MacDibble)، داستانی علمی‌تخیلی است که آینده‌ای خیالی را به تصویر می‌کشد؛ آینده‌ای که در آن زنبورهای عسل منقرض شده‌اند و کودکان برای گرده‌افشانی درختان میوه آموزش می‌بینند. سریع‌ترین و شجاع‌ترین کودکان از درختان بالا می‌روند و با دست گرده‌افشانی می‌کنند. نویسنده پیامدهای تغییرات اقلیمی و آسیب‌های محیط‌زیستی را از زاویه‌ی دید یک کودک روایت می‌کند.

آخرین زنبور عسل؛ داستانی درباره‌ی یک آرزوی بزرگ

پِئونی زندگی در مزرعه و طبیعت را دوست دارد و آرزو می‌کند مانند دیگر کودکان، یک زنبور باشد. او برای رسیدن به این هدف سخت تلاش می‌کند؛ بااین‌حال مادرش خیلی ناگهانی به مزرعه می‌آید و پئونی را با خود از مزرعه به شهر می‌برد. پئونی بدون آنکه آمادگی داشته باشد، با محیط و شرایط جدید و آدم‌های غریبه مواجه می‌شود. او در مسیر تازه‌ای که پیش رویش قرار گرفته، باید توانایی‌ها و شجاعت خود را برای حفظ چیزهایی که برایش ارزشمند هستند، به کار بگیرد. این تغییر مسیر، داستان را از روایت ساده‌ی یک آرزوی بزرگ، به داستانی ماجراجویانه درمورد اهمیت خانواده و ایستادگی تبدیل می‌کند.

تغییرات محیط‌زیستی و اهمیت امید

کتاب آخرین زنبور عسل حول موضوع تأثیر تغییرات محیط‌زیستی بر زندگی انسان‌ها می‌گردد. برن مک دیبل جهانی را تصور می‌کند که در آن نابودی زنبورها فقط به از بین رفتن یک گونه محدود نشده، بلکه شیوه‌ی زندگی مردم و حتی نقش کودکان در تولید غذا را تغییر داده است. این تصویر نشان می‌دهد که آسیب به طبیعت می‌تواند پیامدهایی گسترده و مستقیم برای زندگی انسان‌ها داشته باشد.

در کنار این هشدار محیط‌زیستی، داستان بر اهمیت امید، تلاش، مهربانی و شجاعت تأکید می‌کند. پئونی در مسیر زندگی با مشکلاتی روبه‌رو می‌شود که برای یک کودک بسیار دشوار به نظر می‌رسند، اما تسلیم شرایط نمی‌شود. مک‌دیبل با قرار دادن او در مرکز داستان، روایتی ماجراجویانه از آینده‌ای آسیب‌دیده خلق می‌کند که در عین هشدار درباره‌ی بحران‌های محیط‌زیستی، امکان تغییر و امید به آینده را نیز زنده نگه می‌دارد.

اگر داستانی متفاوت و ماجراجویانه درباره‌ی محیط‌زیست، شجاعت، خانواده و امید برایتان جذاب است، می‌توانید با خرید کتاب آخرین زنبور عسل اثر برن مک دیبل همراه پِئونی وارد دنیایی شوید که در آن کودکان برای حفظ درختان و ادامه‌ی زندگی، نقش زنبورها را بر عهده گرفته‌اند. این کتاب با ترجمه‌ی حشمت‌ سادات میرعابدینی و چاپ انتشارات کتاب چ به بازار کتاب عرضه شده است.

جوایز و افتخارات کتاب آخرین زنبور عسل

• برنده‌ی جایزه‌ی شورای کتاب کودک استرالیا در بخش خوانندگان جوان، 2018
• برنده‌ی جایزه‌ی نخست‌وزیر استرالیا (Patricia Wrightson Prize)، 2018
• نامزد جایزه‌ی دیتمار به‌عنوان بهترین کتاب سال، 2018
• برنده‌ی جایزه‌ی ادبی نیو ساوت ولز

نکوداشت‌های کتاب آخرین زنبور عسل

• داستانی برای گروه سنی متوسط درباره‌ی شجاعت، با خط داستانی منحصربه‌فردی که تهدیدی واقعی و قابل‌باور علیه یکی از سودمندترین حشرات طبیعت را برجسته می‌کند. (School Library Journal)
• مک‌دیبل صدایی متمایز، قابل‌تشخیص و فراموش‌نشدنی برای پِئونی خلق کرده است. (Booklist)
• آخرین زنبور عسل نگاهی ترسناک به آینده‌ای ازهم‌گسیخته است و در عین حال، داستانی زیبا درباره‌ی اینکه چگونه انسان‌هایی با پیشینه‌های کاملاً متفاوت می‌توانند یکدیگر را برای ایجاد تغییر الهام بخشند. (Shelf Awareness)

کتاب آخرین زنبور عسل برای شما مناسب است اگر

• به دنبال کتابی برای کودک یا نوجوان 9 تا 13 ساله‌ی علاقه‌مند به ادبیات علمی‌تخیلی و پادآرمان‌شهری هستید.
• معلم یا مربی مدرسه و کارگاه‌های کودک و نوجوان هستید و می‌خواهید داستانی کودکانه درباره‌ی شجاعت برای بچه‌ها بخوانید.
• به داستان‌هایی با موضوعات محیط‌زیستی و تأثیر تغییرات اقلیمی بر زندگی انسان‌ها علاقه دارید.

در بخشی از کتاب آخرین زنبور عسل می‌خوانیم

ناگهان صدایی شبیه قارقار و جیغ عجیبی به گوش می‌رسد که فقط می‌تواند صدای گله‌ای از پرندگان نر باشد. من و مگز می‌دویم. مرغ‌ها با پریشان‌حالی پراکنده می‌شوند و از ترس بال‌بال می‌زنند و به هم می‌خورند. ما هم ترسیده‌ایم. روی بعضی از درختان، میوه‌های کالی وجود دارد که هنوز با توری کیسه‌بندی و پوشیده نشده‌اند. هر چند اگر در توری هم باشند، پرندگان وحشی باهوش‌اند و کیسه‌ها را پاره می‌کنند. اگر همه‌ی تلاش خود را برای دور نگه‌داشتن پرندگان و حشرات به کار نبریم، تمام میوه‌ها از بین می‌رود.

صدای شلیک تفنگی به گوش می‌رسد و دسته‌ای از پرندگان سفید، هیاهوکنان و ناله‌کنان به هوا برمی‌خیزد. این بزرگ‌ترین گله‌ی پرندگانی‌ است که تاکنون دیده‌ام.

گالاه‌های سینه‌صورتی.

آن‌ها دوروبر شاخه‌ها می‌پریدند، در هوا چرخی می‌زدند، دوباره روی لبه‌ی شاخه‌ها می‌نشستند و چشم از میوه‌ها برنمی‌داشتند.

صدایی بلندتر از جیغ پرندگان شنیده می‌شود. سرکارگر با تفنگش آن‌جاست.

فرمان می‌دهد: «پئونی! چوب‌دستی‌ها را بیاور!»

با تمام قدرت به طرف کلبه‌ی زنبوری می‌دوم، یعنی جایی که ابزار زنبور شدن توی آن است. راه طولانی ا‌ست و هنگامی که به آن‌جا می‌رسم، آن‌قدر خسته‌ام که نفس‌نفس می‌زنم و به‌زور خودم را می‌کِشم.

پامز درِ کلبه را می‌بندد. دستش را به کمرش می‌زند و می‌گوید: «آفت‌ها نمی‌توانند این‌جا بیایند.»

می‌گویم: «چوب‌دستی‌ها را لازم داریم.»

بازویش را چنگ می‌زنم و هلش می‌دهم. تعادلش به هم می‌خورد و بین گروهی از زنبورهای قدیمی‌تر می‌افتد که همان‌موقع به کلبه رسیده‌اند. با شتاب به درون کلبه می‌دوم، دسته‌ای از چوب‌دستی‌ها را برمی‌دارم و با سرعت از مقابل همه‌ی آن‌ها رد می‌شوم.

چندتایی از زنبورهای قدیمی فریاد می‌زنند: «پئونی دارد چوب‌دستی‌ها را می‌دزدد.» و دنبالم می‌کنند.

اِی‌جی دارد جعبه‌ای گرده را می‌برد. خودم را از سر راهش کنار می‌کشم.می‌پرسد: «کجا... پی؟»

نفس‌نفس‌زنان می‌گویم: «گالاه‌ها به میوه‌ها حمله کرده‌اند.»

زنبورهای قدیمی فریاد می‌زنند: «جلویش را بگیر، اپل‌جویِ زنبور!»

اپل‌جوی دور خودش می‌چرخد، وانمود می‌کند که برای متوقف‌کردن من، دست‌و‌پا چلفتی است. ولی در واقع راه زنبورهایی را می‌بندد که در تعقیبم هستند.