کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها نوشتهی ناصر کنعانی، روایتی پژوهشی از سفری چندصدساله در پیوند حافظ با ذهن و فرهنگ اروپایی است. در این کتاب، نام حافظ در کنار چهرههایی چون گوته و نیچه قرار میگیرد و خواننده با برداشتهایی روبهرو میشود که هرکدام بخشی از ظرفیت شعر او را آشکار میکنند. کنعانی با تکیه بر منابع تاریخی و ادبی، مسیر این آشنایی و دگرگونی نگاه به حافظ را مورد بررسی قرار میدهد.
دربارهی کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها
این کتاب پژوهشی گسترده دربارهی چگونگی شناخت حافظ در جهان غرب و شکلگیری برداشتهای گوناگون از شعر اوست. نویسنده با بررسی نوشتهها، سفرنامهها، ترجمهها و دیدگاههای پژوهشگران و شاعران اروپایی، روند آشنایی غرب با حافظ را از نخستین مواجههها تا دورهی معاصر دنبال میکند. کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها تصویری چندوجهی از جایگاه حافظ در ادبیات، مطالعات شرقشناسی و فرهنگ هنری اروپا ارائه میدهد.
ناصر کنعانی از موضوع ترجمهی اشعار حافظ آغاز میکند و دشواری انتقال ظرافتهای زبانی، موسیقی شعر، ایهام، نمادها و چندلایهبودن غزلهای او را بررسی میکند. تفاوت ساختار زبان فارسی با زبانهای اروپایی، جنسیت نامشخص ضمیرها، ظرفیت معنایی واژههایی مانند «دوست» و «ساقی» و ظرافتهای جناس و همآوایی از جمله مباحثی هستند که در این بخش بررسی شدهاند. نمونههای متعدد از ترجمههای انگلیسی و آلمانی نیز امکان مقایسهی متن اصلی با برداشت مترجمان را فراهم میکنند.

ترجمهی اشعار حافظ در زبانهای غربی
در بخشهای بعدی کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها، با چهرههایی آشنا میشویم که در شکلگیری تصویر حافظ در غرب نقش داشتهاند. نامهایی مانند سر ویلیام جونز، گوته، نیچه، امرسون، ادوارد براون، لورکا، نیکلسون، آربری، آنهماری شیمل و پیتر آوری در میان دهها پژوهشگر، شاعر، مترجم و نویسنده بررسی میشود. دیدگاه این افراد دربارهی جنبههای عرفانی، عاشقانه، زبانی و فلسفی شعر حافظ، همراه با نمونههایی از تاثیرپذیری آنان، بخش قابلتوجهی از پژوهش حاضر را تشکیل میدهد.
ناصر کنعانی در ادامه به موضوعاتی مانند نسبت حافظ با دربار، اتهام ارتداد، نسخههای خطی دیوان، فال حافظ، میراث فرهنگی او و جایگاهش در مغربزمین میپردازد. کتاب همچنین ترجمههای انگلیسی و آلمانی دیوان حافظ و بازتاب شعر او در موسیقی و نقاشی غربی را بررسی میکند. در این میان، خواننده با فهرستی گسترده از چهرههایی روبهرو میشود که در طول چند قرن شعر حافظ را ترجمه کرده، دربارهی آن نوشته یا از ساختار و جهان شعری او الهام گرفتهاند.
خرید کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها برای علاقهمندان به حافظپژوهی، ادبیات تطبیقی، تاریخ ترجمه و مطالعات شرقشناسی اثری کاربردی به شمار میآید. کتاب از طریق کنار هم قراردادن روایتها و خوانشهای متفاوت، امکان بررسی شیوهی شکلگیری تصویر حافظ در ذهن غربیان را فراهم میکند و رابطهی میان زبان، ترجمه، تفسیر و دریافت ادبی را نشان میدهد. ناصر کنعانی این پژوهش را بر پایهی سالها بررسی منابع غربی تدوین کرده و حاصل آن اثری مستند از انتشارات چشمه دربارهی حضور حافظ در فرهنگ ادبی و هنری غرب است.
کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها برای شما مناسب است اگر
- به حافظپژوهی و شناخت دیدگاه غربیها دربارهی حافظ علاقهمند هستید.
- دربارهی ترجمهی شعر حافظ و دشواری انتقال ایهام، موسیقی و ظرافتهای زبانی آن کنجکاوید.
- میخواهید با دیدگاههای گوته، نیچه، امرسون، ادوارد براون، لورکا و دیگر حافظپژوهان غربی آشنا شوید.
- به بررسی تأثیر حافظ بر ادبیات، موسیقی و نقاشی غرب میپردازید.
در بخشی از کتاب حافظ و دیوانش از منظر غربیها میخوانیم
الجر در مقدمهی یکی از آثار ادبی مهم خود با عنوان شعر مشرقزمین (تصویر 21) نوشت:
کل حوزهی ادبیات شرقی، تا آنجا که با ترجمههای انگلیسی، لاتین و آلمانی قابلدسترسی است، مدتهاست که حوزهی محبوب من برای مطالعه در اوقات فراغت بوده است. در طی آن مدت عادت داشتم بخشهای کوتاهی را که بهشدت مرا تحتتأثیر قرار میداد بررسی کنم. لذتی که این قطعههای مملو از مراقبه و تصویرسازی به من دادند، باور اینکه دیگران نیز از آنها لذت خواهند برد، دشواری یافتن آنها در جایی که اکنون قرار دارند، پراکنده و مدفون بودن در میان انبوهی از جزئیات خشک، و ابراز تمایل چند تن از دوستانم در من عزم راسخی برای انتشار این اثر به وجود آورد.801
وی در خصوص غزل پارسی نوشت:
وقتی به قلمرو غزلیات پارسی وارد میشویم، به سرمستکنندهترین دلنوشتهها و زیباترین نغمهها در ضیافت جهانی ادبیات نزدیک میشویم. چشم ما از دیدن جامهای یاقوتی مملو از عسل و جامهای کریستالی پر از شراب غلیظ ارغوانی و سبدهای طلایی پر از انارهای دانهدانهشده مدهوش میشود. طعم هلو، تمرهندی و انجیر دهانمان را پر میکند. اگر برای آرامیدن به تراس تکیه دهیم، نسیمی به مشام میرسد که بر فراز باغهای گلسرخ میپیچد و هوا پر از بوی میخک و صمغ درخت صندل و سرو، جنگلهای کندر و باغهای دارچین میشود.802
بله

















