کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی: اقتصاد سیاسی نجات زمین

کره‌ی زمین در حال مرگ است و قاتل آن ثروتمندان هستند. کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی اثر نوآم چامسکی و رابرت پولین ما را با عامل اصلی ویرانی کوه‌ها، سوزاندن جنگل‌ها، آلودگی هوا و گرمایش زمین آشنا می‌کند: سرمایه‌داری. شاید این واژه برای شما تکراری، بی‌معنا و کلیشه‌ای به‌نظر برسد، اما حقیقت است و در این کتاب با تأثیر سودطلبی دولت‌ها بر ویرانی محیط‌زیست و نابودی زمین، آشنا می‌شوید.

درباره‌ی کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی

ما در جهان مبتنی بر سرمایه‌داری زندگی می‌کنیم. هر چیزی که ثروت خلق کند، مجاز است. اینکه در فرایند خلق ثروت بشر چقدر آسیب می‌بیند، برای دولت‌ها اهمیتی ندارد. اقلیم و طبیعت به بازیچه‌ی سرمایه‌داری تبدیل شده‌اند و گویا این ویرانی پایانی ندارد. کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی (Climate Crisis and the Global Green New Deal) اثر نوام چامسکی (Noam Chomsky) و رابرت پولین (Robert Pollin) به ما نشان می‌دهد با خلق ثروت‌های موقت و توسعه‌ی غیراصولی، چگونه تمام زندگی و آینده‌ی خود و تمام نسل‌های بعدی را نابود می‌کنیم.

کره‌ی زمین خانه‌ی ماست. این جمله آن‌قدر تکراری است که دیگر اثربخشی خود را از دست داده است؛ با این حال برای طبیعت و زمین مهم نیست که ما فجایع اقلیمی را باور می‌کنیم یا نه، نابودی اقلیم برای لحظه‌ای متوقف نمی‌شود. آخرین چیزی که برای دولت‌های سودجو مهم است، سلامت و جان انسان‌هاست. اینکه دیتاسنترهای چت‌جی‌تی‌پی برای خنک شدن چه میزان آب مصرف می‌کنند و تأمین برق آن‌ها به چند هزار تن سوخت فسیلی نیاز دارد، موضوعی نیست که ذهن ثروتمندانِ نافذ در سیاست را درگیر کند.

گرمایش زمینی بدیهی‌ترین آسیبی است که به زمین وارد می‌شود و هزینه‌ی این نابودی را کسی پرداخت نخواهد کرد به‌جز خود ما. بشر در رنج زاده شده و همیشه با معضلاتی چون قحطی و وبا و... دست‌وپنجه نرم کرده اما فاجعه‌ی اقلیمی که امروزه با آن مواجه هستیم و در کتاب بحران آب‌وهوایی و طرح نوین سبز جهانی با آن بیشتر آشنا می شویم، به‌زودی بیش از پیش گریبانمان را می‌گیرد و این بدترین انتقام عادلانه‌ی زمین از ما انسان‌هاست.

اثرات تغییر اقلیم و طرح نوین سبز جهانی

حفاظت از محیط زیست نیز همچون صلح‌طلبی، تنها زمانی محقق می‌شود که جنگ را چشیده باشیم. وضعیت محیط‌زیست تا پیش از تولید بیش از حد گازهای گلخانه‌ای به اندازه‌ی حال حاضر فاجعه‌بار نبود و ما درکی از لزوم محافظت از طبیعت نداشتیم؛ حالا که بالا آمدن آب دریاها موجب محو شدن برخی از جزایر و مناطق شده، گرمای زمین قابل کنترل نیست، هوای جهان کثیف است و جنگل‌ها می‌سوزند، تازه به این پرسش اندیشیده‌ایم که باید برای نجات طبیعت چه کنیم؟

سیاستمداران ظاهرا برای عبور از این بحران چاره‌ای اندیشیده‌اند و آن عقد پیمان‌نامه است! نوام چامسکی و رابرت پولین در کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی نشر لگا، پیمان‌نامه‌ی طرح نوین سبز جهانی را با مفاد آن بازگو می‌کنند. در این پیمان‌نامه قرار است تا سال 2030، تولید گازهای گلخانه‌ای 45 درصد کاهش یابد و تا 2050 به صفر برسد و سیاست گذاری محیط زیست در کشورها تغییر کند. دولت‌ها نیز به‌جای سوخت فسیلی از انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده کنند و رشد اقتصادی نیز بر پایه ی عدالت باشد!

اکنون سال 2026 است. تا سال 2030 فقط چهار سال باقی‌مانده و محال است که در این چهار سال این رویاها به واقعیت بپیوندند. همچنان آلودگی هوا چهارمین دلیل مرگ انسان‌هاست و دمای زمین نیز هر سال از سال قبل گرم‌تر می‌شود.

بحران آب و هوا و سرمایه‌داری از نگاه نوآم چامسکی

جمله‌ی «وقتی مردم دیگر چیزی برای خوردن نداشته باشند، ثروتمندان را خواهند خورد.» متاسفانه نه تنها محقق نشده، بلکه دقیقا در شرایطی برخلاف آن به‌سر می‌بریم. منافع کمپانی‌های تجاری و خانواده‌های ثروتمند همچون «کوک» و «روتشلید» در این است که سوخت‌های فسیلی تجارت و استفاده شود؛ زیرا منافع ثروتمندان به تجارت‌های نفتی و تولید گازهای مخرب وابسته است.

این تاجران، قدرتی فراتر از دولت و قانون دارند و اجازه نمی‌دهند قوانین محیط‌زیستی که استفاده از سوخت‌های مخرب را ممنوع می‌کند، تصویب و اجرا شوند. نوام چامسکی و رابرت پولین در کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی ترجمه‌ی بهزاد ملک‌پور اصل و مهسا غفوری‌نام با ارائه‌ی تنها بخشی از مداخله‌ی سرمایه‌داران در قوانین محیط‌زیستی، به ما نشان می‌دهند اگر منطق سودمحور سرمایه‌داری همانند وضعت فعلی ادامه پیدا کند، به‌زودی محیط‌زیست کاملا ویران و اقلیم‌ها دچار نقطه‌ی بی‌بازگشت می‌شوند.

بشر در سال‌های آینده به طور جدی با چالش کم‌آبی، نبودن هوای سالم و حتی عدم وجود غذای کافی مواجه خواهد شد. اکنون بحران اقلیمی، صرفا مسئله‌ای محیط زیستی نیست، بلکه به یک موضوع سیاسی و امنیتی تبدیل شده که اگر اجماع و همکاری جهانی برای برطرف کردن آن وجود نداشته باشد، باید با حداقل‌هایی همچون خاک سالم و هوای پاک خداحافظی کنیم.

با خرید کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی فاجعه‌ای زیست‌محیطی که چیزی نمانده تا بر سرمان آوار شود را بهتر درک می‌کنید.

کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی برای شما مناسب است اگر

• به خواندن کتاب‌های نوام چامسکی علاقه دارید.
• مطالعه‌ی کتاب‌های محیط زیست را یک ضرورت می‌دانید؛ زیرا شما هم معتقد هستید که اگر زمین و اقلیم‌ها نابود شوند، بشر باید نسل خود و زندگی عادی را فراموش کند.
• می‌خواهید با مقصران و عواملی که در تخریب محیط‌زیست نقش بسیاری دارند، آشنا شوید.
• به اقتصاد سیاسی علاقه‌مندید و می‌خواهید با کتاب‌های مرتبط با این موضوع آشنا شوید.

در بخشی از کتاب بحران آب و هوایی و طرح نوین سبز جهانی: اقتصاد سیاسی نجات زمین می‌خوانیم

سال‌ها جهانی‌سازیِ نئولیبرالی که به‌ نفع سرمایه‌گذاران و طبقۀ مالک به ‌قیمت تباه‌شدن زندگی کارگران آمریکایی، طراحی و به‌موازات آن اصلاحات نئولیبرالی که توسط همان الزامات بنیادین هدایت می‌شد، پی‌گیری شد. نتایج باید کاملاً واضح باشد. ثروت به‌شدت متمرکز‌شده، عواقب آشکاری در عملکرد دموکراسی داشت، درحالی‌که دستمزدهای حقیقی ثابت باقی مانده بودند.

کارگران کنونی تقریباً همان قدرت خرید چهل سال پیش را دارند. اتحادیه‌ها در دورۀ ضد‌کارگری افراطی دولت ریگان مورد حملات تندی قرار گرفتند؛ همان روندی که تحت لوای جانشینان وی پیش رفت. تضعیف جنبش کارگری مهم‌ترین دست‌آورد سیاست‌های نئولیبرالی است که در پی آموزه‌های مارگارت تاچر حاصل شد؛ ‌ آموزه‌هایی مبنی‌بر اینکه جامعه‌ای وجود ندارد و تنها افراد مستقل یعنی موجوداتی منزوی که به‌تنهایی و غیرمتشکل با نظام بازار مواجه می‌شوند، وجود دارد.

این اصلی اساسی در اندیشۀ نئولیبرالیسم بود که به ریشه‌های اتریشی خود در دهۀ 1920 بازمی‌گردد. به همین دلیل است که لودویگ فن میزس، رهبر راست‌گرای افراطی آزادی‌خواه، به‌منظور حفظ «اقتصاد عقلانی» از گزند مداخله، با شور و اشتیاق از تخریب جنبش پُرتحرک کارگری و سوسیال‌دموکرات اتریش از‌طریق خشونت دولتی در 1928 استقبال و زمینه را برای فاشیسم اتریشی فراهم کرد؛ همچنین او در مهم‌ترین اثر خود، با عنوان «لیبرالیسم»، به ستایش از فاشیسم به‌دلیل نجات تمدن اروپا پرداخت.

مطمئناً، اصل اتمیزه‌کردن فقط برای آنچه تورستن وبلن «جمعیت بنیادین» نامید، صادق است. افرادی که از اهمیّت خاصی برخوردارند، ثروت خصوصی و قدرت شرکتی را تا حد زیادی برای دست‌یابی به اهداف طبقاتی‌شان سازماندهی می‌کنند و قدرت دولت را بازیچۀ منافع خود قرار می‌دهند، درحالی‌که بقیه، با وام‌گیری از عبارت مارکس در باب نکوهش رژیم‌های خودکامۀ زمان خودش، تبدیل به «یک گونی سیب‌زمینی» می‌شوند. چنین افرادی - که سازمان‌نیافته هستند و به‌شکل فزاینده‌ای گرفتار در کار و زندگی‌ای متزلزل - بسیار راحت‌تر کنترل می‌شوند.