کتاب هنر و مالتیتود: نه نامه درباره هنر، به همراه دگردیسی؛ هنر و کار غیرمادی

معرفی کتاب هنر و مالتیتود: نه نامه درباره هنر، به همراه دگردیسی؛ هنر و کار غیرمادی

کتاب هنر و مالتیتود شامل نه نامه می‌شود که نگارنده‌ی آن‌ها آنتونیو نگری فیلسوف پست مدرن است. این فیلسوف برای تکوین ایده‌هایش در مورد ماهیت هنر در دوران پست مدرن شروع به نامه‌نگاری با دوستانش می‌کند و با چاپ آن‌ها اثری شکل می‌گیرد که یکی از آثار تأمل‌برانگیز در حوزه‌ی فلسفه‌ی هنر، سیاست و جامعه‌شناسی در عصر حاضر به حساب می‌آید.

درباره‌ی کتاب هنر و مالتیتود

کتاب هنر و مالتیتود (Art and Multitude) نوشته‌ی آنتونیو نگری (Antonio Negri) است که به واسطه‌ی همکاری‌هایش با مایکل هارت در نوشتن کتاب مشهور امپراتوری شناخته شده است. او در این اثر به بررسی پیوند میان آفرینش هنری و مفهوم مالتیتود (توده/جمع کثیر) می‌پردازد.

آنتونیو نگری میان مفهوم سنتی مردم و توده تفاوت قائل می‌شود. از نگاه این فیلسوف، مردم مفهومی است که معمولاً توسط دولت یا قدرت حاکم یکپارچه می‌شود، اما توده مجموعه‌ای از تکثرها، تفاوت‌ها و ظرفیت‌های خلاق است که هرگز تحت یک هویت واحد مانند ملت یا طبقه کارگر سنتی جمع نمی‌شود.

یکی از ایده‌های محوری نویسنده در کتاب هنر و مالتیتود این است که هنر را نباید فعالیتی جدا از زندگی یا صرفاً تزیینی دانست. او هنر را نوعی تولید می‌بیند؛ تولیدی که به ساختن واقعیت‌های جدید کمک می‌کند. هنر در نظر آنتونیو نگری فقط بازنمایی جهان نیست، بلکه نوعی قدرت آفرینشگر است که می‌تواند الگوهای زندگی و اجتماعی را تغییر دهد.

هنر و مالتیتود؛ دیدگاه آنتونیو نگری در قالب نامه‌نگاری

آنتونیو نگری برای تبیین دیدگاه‌های خود درباره ماهیت هنر در دوران پست‌مدرن، قالبی صمیمانه را برگزید و نگارش نامه‌هایی به دوستانش را از دسامبر 1988 آغاز کرد. کتاب هنر و مالتیتود در ابتدا شامل 7 نامه بود که در سال 1990 در ایتالیا به چاپ رسید، اما نگری برای نشان دادن رشد و تطور فکری خود، در سال‌های 1999 و 2001 دو نامه‌ی جدید نیز به این مجموعه اضافه کرد.

در نهایت، این مسیر اندیشه‌محور با سخنرانی معروفی تحت عنوان دگردیسی که در ژانویه 2008 ایراد شد، به پایان می‌رسد. این سخنرانی که اکنون به عنوان مؤخره در کتاب هنر و مالتیتود قرار دارد، خط تفکر آنتونیو نگری را گسترش داده و چارچوب نهایی نظریات او را درباره‌ی پیوند هنر و توده تکمیل می‌کند.

آنتونیو نگری در این نامه‌ها در کتاب هنر و مالتیتود طیف گسترده‌ای از مفاهیم بنیادین فلسفی و هنری را بازخوانی می‌کند. او با بررسی موضوعاتی نظیر امر انتزاعی و نسبت آن با دنیای پست‌مدرن آغاز کرده و در ادامه به واکاوی مفاهیمی همچون امر والا، زیبایی و ماهیت ساختن می‌پردازد. نگری در این مکاتبات تنها به مباحث نظری بسنده نمی‌کند، بلکه با پیوند دادن هنر به مفاهیمی مثل کار جمعی، بدن و سیاست زیستی، نشان می‌دهد که چگونه خلاقیت هنری در بطن رخدادهای اجتماعی شکل می‌گیرد.

در نهایت، این نامه‌ها مسیری را ترسیم می‌کنند که به درک دگردیسی هنر در عصر کار غیرمادی ختم می‌شود و بر نقش کنشگرانه هنر در بازتعریف قدرت توده تأکید می‌ورزد. خرید کتاب هنر و مالتیتود و مطالعه‌ی آن برای کسانی که به هم‌پوشانی زیبایی‌شناسی هنر و سیاست علاقه‌مندند توصیه می‌شود.

ناشر کتاب هنر و مالتیتود نشر چشمه است و فرهاد اکبرزاده کار ترجمه‌ی آن به فارسی را انجام داده است.

کتاب هنر و مالتیتود برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی فلسفه هنر، مطالعات سیاسی و نظریه‌پرداز اجتماعی هستید و می‌خواهید با تفکرات فیلسوف پست مدرنی مانند آنتونیو نگری آشنا شوید.
• به مفاهیم نوینی همچون کار غیرمادی، سیاستِ زیستی و نقش توده‌ها در تغییرات اجتماعی علاقه دارید و مایلید جایگاه هنر را در ساختار اقتصادی و سیاسی قرن بیست و یکم بازشناسی کنید.
• به دنبال درک پیوند عمیق میان خلاقیت هنری و قدرت سیاسی در دنیای معاصر هستید.

در بخشی از کتاب هنر و مالتیتود: نه نامه درباره هنر، به همراه دگردیسی؛ هنر و کار غیرمادی می‌خوانیم

و بدین‌ترتیب، ماسیمو، تفاوت میان ما که در ابتدا سطحی به‌نظر می‌رسید به‌تدریج منجر به جدا شدن راه‌هایمان شد. جداییِ منطق و اعتقاد، امید و نیکوکاری‌مان. چرا که اگر فراروی از هستی (وقتی خود را در زیبایی آشکار می‌کند) کیفیتی از امر غیرمنتظره دارد، این نه یک راز بلکه یک معجزه است. تعیین پرتو نوری نیست که در خلأ تابانده شده باشد، بلکه دگرگونی، تحقق و انباشت کار انتزاعی جهان‌شمول است. ماتریالیسم مفهوم تعیین را به مثابه فراروی از هستی به سوی هستی‌شناسی معرفی می‌کند: نه صرفاً به منزله‌ی چیستی، استثنابودگی یا تکینی، و نه حتا صرفاً به مثابه نمونه‌وارگی (کلیت بدل‌شده به فرد). این فراروی عامل خلاقی است که از کار می‌جوشد [و سر ریز می‌شود]. جمع انباشت‌شده‌ای از کار انسانی است که ارزش‌ ‌فراروی‌ها را تعیین می‌کند. هنر یکی از این ارزش‌هاست: ساخته‌شده‌ترین، جهان‌شمول‌ترین و همزمان تکین‌ترینِ آن، یکی که همه است، یعنی مالتیتودی در کنش، که می‌تواند از آن لذت ببرد. هنر نه محصول فرشته، بلکه تصدیق و هر‌بار بازیافتن این است که همه‌ی مردم فرشته‌اند.

بگذار این شکل فوق‌العاده‌ی تولید را با دقت بیشتری دنبال کنیم. ما دیده‌ایم که چگونه کارْ جهان را طبیعت و روح را سرمایه‌گذاری می‌کند و در شکل کاملاً تازه‌ای، همه‌چیز را، همچون [طبیعت] ثانوی، طبیعت انتزاعی، باز‌آفرینی می‌کند. این واقعیت منعطف، شکل‌پذیر و جدید است که مشاهده می‌کنیم. انباشت‌های مداوم در درون آن، با گستردگی و پیچیدگی فزاینده‌ای، تعین یافته‌اند. وجوه جدید، اشکال تازه و جهان‌های نو مدام در حال ساخته شدن‌اند. جهان مونادها نه یافته بلکه ساخته‌شده جهانی که ساختگی، اما با‌این‌حال واقعی‌ است.

فهرست مطالب کتاب

یادداشت دبیر مجموعه
یادداشت ویراستار انگلیسی
هنر و مالتیتود
مقدمه
نُه نامه درباره‌ی هنر
نامه به جیان‌مارکو درباره‌ی امر انتزاعی
نامه به کارلو درباره‌ی پست‌مدرن
نامه به جورجو درباره‌ی امر والا
نامه به مانفردو درباره‌ی کار جمعی
نامه به ماسیمو درباره‌ی زیبایی
نامه به نانی درباره‌ی ساختن
نامه به سیلوانو درباره‌ی رخداد
نامه به رائول درباره‌ی بدن
نامه به مری مگدلین درباره‌ی زیست‌سیاسی
دگردیسی، هنر و کار غیرمادی