کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی

میشل فوکو، فیلسوف فرانسوی در کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی به سراغ ادوار مانه، نقاش مدرنیست می‌رود تا مشخص کند که نقاشی مدرن، به چه شکل از دل شکستن قواعد بازنمایی کلاسیک پدید آمد. فوکو در این اثر قصد بازگویی زندگی مانه و مرور تاریخ هنر را ندارد، بلکه تلاش دارد تا رویکرد مانه را از حیث فضا، نورپردازی و مکان بیننده در چندی از آثارش، مورد تحلیل قرار دهد و درکی عمیق‌تر از آثار این هنرمند امپرسیونیست ارائه دهد.

درباره‌ی کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی

کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی (Manet and the Object of Painting /anglais) اثر میشل فوکو (Foucault Michel) بر پایه‌ی درسگفتاری شکل گرفته که فوکو در سال 1971 در تونس ارائه کرد. او در این سخنرانی به بررسی چند نمونه از نقاشی های ادوارد مانه، از جمله آثاری چون ناهار در چمنزار، المپیا، ایستگاه سن‌لازار و باری در فولی‌برژه و... می‌پردازد.

کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی اثر میشل فوکو با بررسی این آثار، بر این نکته می‌کند که مانه در طول دوران فعالیتش به چه شکل در راستای تغییر سنتی تلاش کرد که از دوران رنسانس فعالانه می‌کوشید تا سطح دوبعدی بوم را پنهان کند و به تماشاگر توهم عمق و فضای سه‌بعدی بدهد. او نه‌تنها مسیر را برای امپرسیونیسم هموار کرد، بلکه با شکستن قواعد نقاشی آکادمیک، زمینه‌ساز شکل‌گیری نقاشی مدرن در قرن بیستم شد.

فوکو و فلسفه‌ی نقاشی

کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی به‌ظاهر دور از فضای رایج حاکم بر کتاب‌های میشل فوکو است، ولی با مطالعه‌ی آن خیلی زود به مفاهیم موردعلاقه و آشنای این فیلسوف فرانسوی برمی‌خورید. فوکو نشان می‌دهد که مانه با نور، تختی بوم، محورهای عمودی و افقی و جایگاه ناپایدار بیننده بازی می‌کند؛ به‌گونه‌ای که تماشاگر دیگر در برابر تصویری مطمئن و رام قرار ندارد، بلکه باید جایگاه خود را در برابر تابلو دوباره کشف و تعریف کند.

خرید کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی انتخابی مناسب برای افرادی است که دوست دارند از آراء و اندیشه‌های میشل فوکو در خصوص یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ نقاشی، مطلع شوند و آثار ادوار مانه را با دیدی عمیق‌تر، مورد بررسی و کاوش قرار دهند. صالح نجفی این کتاب را به فارسی ترجمه کرده و نشر لگا آن را منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی

• فوکو در این اثر معتقد است که مانه، در مقام نقاش، گسستی تعیین‌کننده در تاریخ نقاشی پدید می‌آورد و راه را برای شکل‌گیری هنر مدرن باز می‌کند. او همچنین به شرایط بازنمایی، خودآگاهی نقاشی نسبت به امکانات و محدودیت‌های خود و رهایی فضای نقاشی از قواعد تثبیت‌شده‌ی سنت کلاسیک می‌پردازد. این متن در اصل سخنرانی‌ای است که فوکو در سال‌های پساساختارگرایانه‌ی فعالیت فکری خود ارائه کرده است؛ از همین رو، نشانه‌های روش فکری آن دوره در آن به‌خوبی دیده می‌شود، به‌ویژه در شیوه‌ای که او زمان، فضا، نگاه و جایگاه بیننده را در نسبت با نقاشی تحلیل می‌کند. (کاربر آمازون)
• سخنرانی‌ای بسیار دقیق درباره‌ی تکنیک‌های نامتعارف مانه برای دگرگون کردن نقاشی آکادمیک؛ نکاتی که میشل فوکو در کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی تشریح می‌کند، اگر با چنین دقتی توضیح داده نمی‌شدند، در رسیدن به فهمی عمیق نسبت به آن‌ها عاجز می‌ماندیم. (کاربر گودریدز)

کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی برای شما مناسب است اگر

• به پژوهش و نقد هنری، جستارها و مقاله‌های فلسفه‌ی هنر علاقه دارید.
• علاقه‌مند به آثار ادوار مانه هستید و دوست دارید نظر یکی از نظریه‌پردازان پساساختارگرای قرن بیستم را در خصوص آثارش بدانید.
• طرفدار آثار میشل فوکو و دیدگاه‌های او هستید.
• به سبک امپرسیونیسم در نقاشی علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب ادوار مانه و شیئیت نقاشی می‌خوانیم

البته اول باید توضیح دهیم منظور فوکو از این بازنمایی کلاسیک چیست و بازنمایی کلاسیک در صورت‌بندی او چگونه از دو میدان معرفتی دیگری که در الفاظ و اشیا بررسی شده‌اند، متمایز می‌گردد _ یعنی رنسانس و مدرنیته. معرفت در دورۀ رنسانس تابع اصل شباهت می‌ماند. در این تلقی، جهان کتابی است که دورتادور خود حصار کشیده است و اگر نبود شرح جامعی که حقیقت مطلق و اصیل _ یعنی کلام حکم‌فرمای خداوند یا همان وحی _ را بر کتاب جهان تحمیل کند نشانه‌ها و چیزها تا بی‌نهایت در آن می‌گردیدند.

برعکس، در دورۀ کلاسیک که قرن‌های هفدهم و هجدهم را در بر می‌گیرد، نشانه‌ها بدل به بازنمایی محض می‌شوند، یک نظام خودسرِ شفاف؛ و معرفت در کاربرد تفاوت‌های مربوط به طبقه‌بندی و رده‌بندی منعکس می‌شود، تفاوت‌هایی که بااین‌حال از بیرون تنظیم می‌شوند، به‌وسیلۀ امر همانِ مطلق (the Same)، به‌وسیلۀ ایدۀ مطلق یا ایدئولوژی.

ازآنجاکه بازنمایی چون رونوشت یا بازتاب تخیل عمل می‌کند، شباهت در اینجا هم نقش مهمی دارد. اپیستمۀ مدرن در آستانۀ قرن نوزدهم آغاز می‌شود. در این اپیستمه خودِ زبان برتری می‌یابد، زبانی که نشانه‌ها را با تمام غلظت مادی‌شان تولید می‌کند _ نشانه‌هایی که شباهتی به چیزی ندارند و هیچ بنیادی ندارند.

ندیمه‌های بلاسکس در این میان چه نقشی دارد؟ همچنان‌که پیش‌تر گفتیم، فوکو می‌گوید تابلوی ندیمه‌ها بازنمایی کامل بازنمایی کلاسیک است. نقاشی بلاسکس نامرئی‌بودن نقاش واقعی را به نمایش می‌گذارد که خود درگیر بازنمایی‌کردن است.

نامرئی‌بودن نقاش انضمامی که منبع اصلی کل بازنمایی است ازطریق ترفندی اعمال می‌شود که معرف سبک بلاسکس است: او در عمق پس‌زمینۀ آتلیه‌ای که در نقاشی می‌بینیم آینه‌ای قرار داده است که در آن تصویر شاه و ملکه را می‌بینیم، یعنی زوجی که تمام آدم‌های حاضر در قاب دارند به آن‌ها نگاه می‌کنند.