کتاب قرمز

هوفیک آفیان در کتاب قرمز، جنگ را دستمایه‌ی روایت خود قرار داده است، اما نه از آن زاویه‌ای که پیش‌تر دیده‌ایم. او جنگ را از دریچه‌ی زندگی روزمره‌ی مردم عادی به تصویر می‌کشد. این رمان که در فهرست نهایی بهترین رمان داستانی جایزه‌ی کتاب اتحادیه‌ی اروپا در سال 2020 بوده؛ نشان می‌دهد چگونه جنگ می‌تواند به جزئی‌ترین لایه‌های زندگی انسان‌ها رسوخ کند.

درباره‌ی کتاب قرمز

جنگ رنگ دارد؛ قرمزی که هم‌زمان یادآور خون، خطر و هشداری همیشگی است. هوفیک آفیان (Hovik Afyan) در کتاب قرمز (Red) با نگاهی دقیق، آنچه را جنگ بر سر آدم‌های درگیرش می‌آورد به تصویر کشیده است. او به ما یادآوری می‌کند که جنگ فقط یک درگیری نظامی میان دو کشور نیست؛ بلکه آرام‌آرام به تاروپود زندگی و روحِ مردم عادی رسوخ می‌کند. شاید میدان نبرد روزی خاموش شود و به پایان برسد، اما تبعات آن، سایه‌ای است که تا مدت‌ها دامن‌گیرِ مردمان جنگ‌زده باقی خواهد ماند.

کتاب قرمز شما را به سفری در جغرافیای روایت‌های گوناگون می‌برد. هوفیک آفیان با مهارت، خواننده را میان زمان‌های مختلف جابه‌جا می‌کند؛ لحظاتی که گاه به دوران آرام پیش از جنگ اشاره دارند و گاه در ویرانه‌های پس از جنگ پرسه می‌زنند. در این میان، شخصیت‌هایی که در مکان‌های متفاوت حضور دارند، ناخواسته در گرداب این وقایع گرفتار شده‌اند و سرنوشتشان دستخوش تغییراتی بنیادین شده است.

این ساختار غیرخطی رمان قرمز باعث می‌شود تا خواننده هم‌زمان با شخصیت‌ها، ابعاد مختلف یک زندگی گسسته را کشف کند و بفهمد که جنگ، چگونه زمان را برای آدم‌ها به دو بخش قبل و بعد تقسیم کرده است.

قرمز، جنگ و پیوند با مفاهیم عمیق انسانی

آنچه کتاب قرمز هوفیک آفیان را از یک روایت جنگی صِرف متمایز می‌کند، پیوند عمیق آن با مفاهیم انسانی است. نویسنده در هر فصل، جنگ را به تجربه‌های زیسته‌ی بشر مانند فقدان، گذر عمر، پیری، مهاجرت‌های ناخواسته و شکست‌های عاطفی گره می‌زند. در این اثر، جنگ تنها یک رویداد تاریخی نیست؛ بلکه کاتالیزوری است که رنج‌های پنهان آدم‌ها را عیان می‌کند.

نویسنده می‌خواهد بگوید که ویرانی یک شهر، تنها آغاز ماجراست و دردهای واقعی، پس از فروکش کردن آتش جنگ در قلب انسان‌ها جوانه می‌زند و تا سال‌ها باقی می‌ماند. در لایه‌های عمیق‌تر، این اثر به تقابل خیر و شر در جهان زیسته‌ی کاراکترها می‌پردازد. این تقابل در رمان قرمز در دو سطح جریان دارد؛ جنگ بیرونی که شهرهایی را ویران می‌کند، در برابر جنگی قرار می‌گیرد که درونی است و هر شخصیت را در مواجهه با وجدان، خاطرات و تصمیمات گذشته‌اش تنها می‌گذارد.

هوفیک آفیان با ترسیم این جدال بی‌امان، نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین نبردها نه در میدان‌ها، بلکه در خلوت ذهن انسان‌ها رخ می‌دهد؛ جایی که مرز میان خیر و شر باریک‌تر از همیشه به نظر می‌رسد. برای خواندن یک اثر داستانی عمیق که به لایه‌های پنهان جنگ و اثرات آن می‌پردازد، خرید کتاب قرمز و مطالعه‌ی آن را در برنامه‌ی کتاب خوانی خود قرار دهید.

کتاب قرمز را انتشارات آناپل برای علاقه‌مندان به رمان‌های اجتماعی و تاریخی روانه‌ی بازار کتاب کرده و ترجمه‌ی آن بر عهده‌ی رضوان برزگر حسینی بوده است.

اقتباس از کتاب قرمز

• نسخه‌ی سینمایی این اثر توسط مرکز Tumo ایروان و با فیلمنامه‌ای اقتباسی به قلم هوفیک آفیان در حال ساخت است.

کتاب قرمز برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌هایی که به مفهوم مرز، وطن و غربت می‌پردازند، علاقه دارید.
• به دنبال یافتن شباهت‌های فرهنگی و دغدغه‌های مشترک در تجربه‌های زیسته‌ی مردم ارمنستان در زمان جنگ هستید.
• داستان‌های اجتماعی و سیاسی از ژانرهای موردعلاقه‌ی شما هستند.
• می‌خواهید یک داستان عاشقانه را در دل روایت تاریخی بخوانید.

در بخشی از کتاب قرمز می‌خوانیم

ریش خاکستری‌اش جای زخمش را پوشانده بود. چیزی که در این دنیا از همه بیشتر از آن نفرت داشت، عصایش بود، اما حالا حتی نمی‌توانست بدون آن‌ها به دستشویی برود. هرگز از فرانز نمی‌شنیدی که بگوید جوانی و زندگی‌اش را برای میهنش فدا کرده است. هنگام برافراشتن جام برای شهدای جنگ، روی یک پایش می‌ایستاد، چون فقط همان یک پا را داشت. همسرش، زنی که در سال‌های پیش از جنگ در بهار برایش گل یاس و در پاییز برایش گل رز هدیه می‌برد، تابِ انتظار نیاورد، انتظاری که در زمان جنگ می‌تواند خطرناک‌تر از گلوله باشد. آن‌ها همیشه به طالع‌بینی اعتقاد داشتند، اما هرگز نتوانستند بچه‌دار شوند. اگر قرار بود هر بار که سربازی شب‌هنگام به زنی فکر می‌کند، کودکی به دنیا بیاید، هر ثانیه تعداد تولدها در جهان به طرز نجومی‌ای افزایش می‌یافت. پیش از جنگ، فرانز مربی تیم فوتبال نوجوانان بود. یک روز تمام تیمش را در میدان نبرد دید. جنگ یا با کودکانی پیش می‌رود که مجبورند زود بزرگ شوند، یا با مردانی که می‌خواهند بزرگ شدن فرزندانشان را ببینند. آن نوجوان‌های پانزده، شانزده ساله برای جنگ آمده بودند و اسم گروهشان را هم همان اسم تیم فوتبالشان گذاشته بودند. اولین نفری که از دست دادند، دروازه‌بانشان بود. آن‌ها در دامِ دشمن گرفتار شده بودند و سعی داشتند فرار کنند. فرانز رهبری‌شان را به عهده داشت. ناگهان انفجار زمین را لرزاند. همه مردند، و فرانز دیگر پایی نداشت.

فقط فرانز از آن گروه به خانه بازگشت. دیگر هیچ بازی فوتبالی تماشا نمی‌کرد؛ تحمل هیچ ورزش تیمی‌ای را نداشت. یک روز که به خانه برمی‌گشت، بچه‌ها را دید که در حیاط مجتمع فوتبال بازی می‌کنند. وارد زمین شد و توپ را گرفت. آن را برداشت و پاره کرد. مردم محله فکر می‌کردند دیوانه شده است. خودش اهمیت نمی‌داد، به‌خصوص چون همیشه فکر می‌کرد آدم یا از جنگ مرده به خانه برمی‌گردد، یا دیوانه.