کتاب چتری برای خویشتن: تسهیلگری مفاهیم پایه برای تربیت جنسی و عاطفی کودک

کتاب چتری برای خویشتن نوشته‌ی فاطمه بهروان، مرضیه حکمتی و طیبه اژه‌ای به تسهیلگری مفاهیم پایه برای تربیت جنسی و عاطفی کودکان می‌پردازد. این کتاب روانشناسی کودک با طرح درس‌های عملی و کاربردی مسیر خودشناسی و هویت‌یابی کودکان را هموار می‌سازد و آنان را نسبت به مهارت‌های زندگی آگاه می‌گرداند.

درباره‌ی کتاب چتری برای خویشتن

در سال‌های نه‌چندان دور، صحبت از تربیت جنسی به‌ویژه تربیت جنسی برای کودکان یک تابو به حساب می‌آمد. کمتر کسی می‌توانست درمورد این موضوع صحبت کند؛ چه برسد به آنکه برنامه‌ای مدون برای آن تنظیم شده باشد. از اواخر قرن نوزدهم میلادی و با تنظیم برنامه‌ی بهداشت جنسی در مدارس کشورهای مختلف، آموزش جنسی به کودکان مورد توجه قرار گرفت.

کتاب چتری برای خویشتن، اثری در حوزه‌ی روان‌شناسی کودک است که با زبانی ساده و قابل‌فهم، به مفاهیم پایه‌ای تربیت عاطفی و جنسی کودکان می‌پردازد. فاطمه بهروان، مرضیه حکمتی و طیبه اژه‌ای تلاش کرده‌اند موضوعاتی حساس و گاه نادیده ‌گرفته‌شده را به شکلی امن، مسئولانه و متناسب با فرهنگ خانواده‌های ایرانی مطرح کنند.

آموزش جنسی و عاطفی به کودکان به معنای انتقال اطلاعات زودهنگام یا پیچیده نیست، بلکه فرآیندی تدریجی و متناسب با سن کودک است که با هدف افزایش آگاهی بدنی، شناخت احساسات و شکل‌گیری حس امنیت درونی انجام می‌شود. آموزش عاطفی و جنسی زمانی اثربخش خواهد بود که در فضایی امن و بدون شرم، از طریق گفت‌وگو، بازی و تجربه‌های روزمره صورت بگیرد. چنین آموزشی نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌ها دارد و پایه‌ای محکم برای عزت‌نفس، خودمراقبتی و روابط سالم کودک در آینده ایجاد می‌کند.

فاطمه بهروان، مرضیه حکمتی و طیبه اژه‌ای با پرهیز از لحن آموزشی خشک و با طرح درس‌های عملی تلاش دارند مفاهیم را کاربردی و قابل اجرا ارائه دهند؛ به‌گونه‌ای که خواننده‌ی بزرگسال بتواند آن‌ها را در زندگی روزمره و در تعامل با کودک به کار بگیرد. کتاب چتری برای خویشتن نه‌تنها به پیشگیری از آسیب‌ها توجه دارد، بلکه بر توانمندسازی کودک برای شناخت بدن، احساسات و حقوق فردی خود نیز تمرکز می‌کند؛ همچنین به کودک کمک می‌کند مرزهای شخصی خود را بشناسد، احساساتش را درک کند و در موقعیت‌های حساس، توانایی مراقبت از خویش را داشته باشد.

کتاب چتری برای خویشتن والدین و مربیان را با شیوه‌هایی آشنا می‌کند که از طریق گفت‌وگو، آموزش تدریجی و ایجاد اعتماد، می‌توانند پایه‌های سلامت روان، سلامت جنسی و عاطفه را در کودکان تقویت کنند.

آموزش مهارت‌های زندگی در قالب بازی و تجربه

یکی از نقاط قوت کتاب چتری برای خویشتن تأکید بر تمرین‌های عملی و فعالیت‌هایی است که متناسب با دنیای کودک طراحی شده‌اند. فاطمه بهروان، مرضیه حکمتی و طیبه اژه‌ای با ارائه‌ی مثال‌ها و تمرین‌هایی ساده، نشان می‌دهند چگونه می‌توان مفاهیم مهمی را در قالب بازی، قصه‌گویی و فعالیت‌های روزمره به کودک آموزش داد؛ بدون آنکه آموزش حالتی دستوری، پیچیده یا اضطراب‌آور پیدا کند. این تمرین‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که کودک در حین بازی، مشارکت فعال داشته باشد و یادگیری برای او به تجربه‌ای لذت‌بخش تبدیل شود.

کتاب چتری برای خویشتن نشر لگا به والدین و مربیان کمک می‌کند تا آموزش مفاهیم عاطفی و جنسی را به بخشی طبیعی از تعامل با کودک تبدیل کنند؛ تعاملی که هم‌زمان حس امنیت، اعتماد و آگاهی را در کودک تقویت می‌کند.

کتاب چتری برای خویشتن برای شما مناسب است اگر

• نگران تربیت عاطفی و جنسی فرزندان خود هستید و می‌خواهید این موضوع را آگاهانه و بدون ایجاد ترس یا شرم مدیریت کنید.
• به دنبال تمرین‌های عملی و کاربردی هستید که به کمک آن‌ها بتوان تربیت عاطفی و جنسی کودکان را در بستر بازی و تعامل روزمره تسهیل کرد.
• مربی یا والدی هستید که می‌خواهید مهارت گفت‌وگو با کودک درباره‌ی بدن، احساسات و مرزهای شخصی را بیاموزید.

در بخشی از کتاب چتری برای خویشتن: تسهیلگری مفاهیم پایه برای تربیت جنسی و عاطفی کودک می‌خوانیم

فعالیت زشت یا زیبا:

برای این فعالیت، به صفحه‌های بزرگ کاغذ یا مقوا و لوازم طراحی و رنگ نیاز دارید. قبل از شروع کار آن‌ها را آماده کنید. کلاس خود را به گروه‌های کوچک سه یا چهارنفره تقسیم کنید. هر گروه کشیدن تصویر یک زرافۀ زیبا یا یک زرافۀ زشت را انتخاب کند (راه دیگر آن است که از هر گروه بخواهید به قید قرعه از ظرف حاوی کاغذهای تاخورده که روی آن‌ها عبارت زرافۀ زشت و زرافۀ زیبا نوشته شده است، برگه‌ای انتخاب کند.)

پیش از شروع نقاشی، از هر کودک بخواهید به‌تنهایی شکل زرافۀ خود را تصور کند و دانش‌آموزان را از طریق پرسش‌های زیر تشویق کنید تا زرافه‌های خود را توصیف کنند.

1. گردن زرافۀ خود را تصور کنید. زرافۀ شما چجور گردنی دارد؟

2. آیا می‌توانید دندان‌های زرافۀ خود را ببینید؟ آن‌ها چه شکلی دارند؟

3. زرافۀ شما چه شکل چشم‌هایی دارد؟ آن‌ها کجا قرار دارند؟

4. آیا صورت زرافۀ شما حالت خاصی دارد؟

5. زرافۀ شما چه‌قدر بلند است؟

6. خال‌های روی بدن زرافۀ شما چه شکلی دارند؟