کتاب صوتی ستاره‌ی دنباله‌دار: کتاب دهم مجموعه ماجراهای تن تن

سقوط شهاب‌سنگی مرموز، تن تن، میلو و کاپیتان هادوک را راهی سفری با معماها و ماجراهای تازه می‌کند. هرژه در کتاب صوتی ستاره‌ی دنباله‌دار برای اولین بار عنصری فانتزی خلق می‌کند که از طرفی نمادین و بازتاب‌دهنده‌ی شرایط اجتماعی و سیاسی است و از طرف دیگر، پای عناصر داستان‌های علمی - تخیلی را به ماجراهای تن تن باز می‎‌کند. این کتاب جلد دهم از ماجراهای تن تن است.

درباره‌ی کتاب صوتی ستاره‌‌ی دنباله‌دار

تن‌تن که از ظاهر شدن یک ستاره‌ی جدید شگفت‌زده شده، به رصدخانه می‌رود. آنجا با پروفسور کالیس ملاقات می‌کند و پروفسور حقیقت این جِرم آسمانی را برایش فاش می‌کند: «یک شهاب‌سنگ عظیم به سمت زمین در حرکت است و این ممکن است پایان دنیا باشد.» خوشبختانه، شهاب‌سنگ از کنار زمین عبور می‌کند و تنها تکه‌ای از آن در اقیانوس شمالگان سقوط می‌کند. پروفسور کالیس در آن تکه، عنصری ناشناخته را کشف می‌کند و تصمیم می‌گیرد با همراهی تن‌تن و کاپیتان هادوک یک سفر اکتشافی به آنجا ترتیب دهد؛ اما آن‌ها تنها کسانی نیستند که به این عنصر جدید علاقه‌مند شده‌اند؛ به‌زودی با خرابکاری‌ها و حملاتی از سوی یک گروه اکتشافی رقیب مواجه می‌شوند که آن‌ها نیز در جستجوی این ستاره‌ی اسرارآمیز و دنباله‌دار هستند. هرژه (Hergé) در کتاب صوتی ستاره‌‌ی دنباله‌دار (L'Etoile mystérieuse)، تن تن را به سفری اکتشافی می‌برد تا عنصری ناشناخته را کشف کند.

کتاب صوتی ستاره‌‌ی دنباله‌دار در سال 1942، یعنی در بحبوحه‌ی جنگ جهانی دوم منتشر شد. در زمان نگارش و انتشار این داستان، بلژیک تحت اشغال آلمان نازی بود و روزنامه‌ی لو سوآر که داستان برای نخستین‌بار در آن چاپ شد، تحت کنترل نازی‌ها قرار داشت. هرژه ناگزیر بود با قوانین سانسور همکاری کند تا بتواند آثارش را منتشر کند. وی در طراحی شخصیت‌های منفی، آگاهانه یا ناخودآگاه، با تبلیغات ضدیهودی آن زمان همراهی کرده و یکی از شخصیت‌هایش با نام بول وینکل که یک تاجر آمریکایی طمّاع و خرابکار است، با ظاهری یهودی و کلیشه‌های یهودی‌ستیزانه توصیف ‌شود. این شخصیت‌پردازی انتقادات بسیاری را در پی داشت و باعث شد تا در نسخه‌های بعدی کتاب و اقتباس‌ها، اشارات یهودی‌ستیزانه از کتاب حذف شود.

موضوعاتی که در کتاب صوتی ستاره‌ی دنباله‌دار وجود دارد، مانند ترس از نابودی و پایان دنیا، بازتاب‌دهنده‌ی شرایط آن زمان هستند و فضای پیشاآخرالزمانی که در داستان حاکم است، نشان‌دهنده‌ی نگرانی‌های اجتماعی و جهانی در دوران جنگ است. برخی از تحلیل‌ها بر این نکته تأکید دارند که شهاب سنگ در این جلد از ماجراهای تن تن، استعاره‌ای از جنگی است که همه‌ی جهان را تهدید می‌کند.

جستجوی علمی و کشف یک عنصر ناشناخته در شهاب‌سنگ یکی از ارکان مهم کتاب صوتی ستاره‌ی دنباله‌دار است که می‌تواند علاقه‌مندان به علم و فضا را به خود جذب کند و ارزش پژوهش و کاوش‌های علمی را ترویج دهد. از طرف دیگر، وارد کردن عنصر فانتزی به جهان داستانی ماجراهای تن تن، به‌خوبی زمینه‌ساز داستان‌های تخیلی و علمی - تخیلی شده و در کتاب‌های بعدی هرژه، مانند سرزمین طلای سیاه و کوه‌های ماه، بیشتر به آن پرداخته می‌شود.

در مجموع، کتاب صوتی ستاره دنباله‌دار علاوه‌بر آنکه داستانی معمایی و ماجراجویانه است، نگرانی‌ها و تهدیدات جهانی در دوران جنگ جهانی دوم را بازتاب می‌دهد و تأثیر زیادی در ترویج ارزش‌های اخلاقی و علمی دارد؛ به همین سبب در دنیای کمیک و ادبیات جهان جایگاهی ویژه دارد.

این کتاب را کارگاه فیلم و گرافیک سپاس با ترجمه‌ی شباهنگ دلشاد به صورت متنی منتشر کرده و نشر صوتی نیک نسخه‌ی صوتی آن را در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است. هوتن شاطری‌پور، فرهاد اتقیایی، شهره روحی، افشین اعتماد و کامبیز خلیلی صداپیشگان آن هستند.

جوایز و افتخارات کتاب ستاره‌‌ی دنباله‌دار

• یکی از صد کتاب برتر کودکان به انتخاب مجله‌ی تایم اوت در سال 2022؛
• ترجمه به بیش از هفتاد زبان دنیا؛
• فروش بیش از 200 میلیون نسخه؛
• اقتباس‌های متعدد تلویزیونی، سینمایی، رادیویی و نمایشی.

نکوداشت‌های‌ کتاب ستاره‌ی دنباله‌دار

• کتاب ستاره دنباله‌دار قدرت زیاد و ساختاری درخشان دارد. این کتاب به‌خاطر وارد شدن عنصر خیال‌انگیز به آثار هرژه قابل توجه است. (بونوآ پترز، ‌نویسنده و پژوهشگر ماجرهای تن تن)
• ستاره دنباله‌دار مهم‌ترین داستان هرژه در دوران جنگ است. این داستان بابت وجود عنصر خیال‌پردازی، با آثار پیشین نویسنده متفاوت است. (هری تامپسون، ‌نویسنده و پژوهشگر ماجرهای تن تن)
• فضای پیشاآخرالزمانی داستان، تأثیرگذار و باورپذیر است و قارچ‌های غول‌پیکری که روی شهاب‌سنگ رشد می‌کنند، نوعی پیش‌بینی عجیب از ابرهای قارچی ناشی از بمباران‌های اتمی سال 1945 هستند. (ژان-مارک لافیسیر و رندی لافیسیر، نویسندگان و پژوهشگران آثار کمیک)

اقتباس‌های فرهنگی و سینمایی از کتاب ستاره‌‌ی دنباله‌دار

• در سال 1991، مجموعه انیمیشن تلویزیونی ماجراهای تن تن توسط استودیوی فرانسوی الیپس و استودیوی کانادایی نلوانا ساخته شد. ستاره‌ی دنباله‌دار هشتمین داستانی بود که در قالب این مجموعه انیمیشنی اقتباس شد و استفان برناسکونی کارگردانی آن را بر عهده داشت. این قسمت، نسخه‌ای وفادار به متن است که از آن به دلیل وفاداری به کمیک‌های اصلی هرژه تقدیر شده است.
• در سال 1957، شرکت انیمیشن‌سازی بلویژن، مجموعه‌ای از اقتباس‌های رنگی بر اساس کمیک‌های اصلی هرژه تولید کرد. آن‌ها هشت قسمت از ماجراهای تن‌تن را به صورت مجموعه‌ای از اپیزودهای روزانه‌ی پنج‌دقیقه‌ای اقتباس کردند. ستاره‌ی دنباله‌دار ششمین داستانی بود که در قالب دومین مجموعه‌ی انیمیشنی اقتباس شد. این نسخه را ری گوسنز کارگردانی کرد و نویسندگی آن را گرِگ، کارتونیست مشهور و سردبیر آینده‌ی مجله تن‌تن، بر عهده داشت.
• شخصیت‌ها و صحنه‌های این داستان الهام‌بخش تولید فیگورهای کلکسیونی شده‌اند. برای مثال، فیگور تن‌تن و سگش میلو در کنار قارچ بزرگ قرمز و سفید از صحنه‌های معروف داستان است که بر اساس آن فیگوری ساخته شد.

کتاب صوتی ستاره‌‌ی دنباله‌دار برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای کودکان و نوجوانان علاقه‌مند به داستان‌های هیجان‌انگیز و ماجراجویانه و بزرگسالانی که به داستان‌های گرافیکی با زمینه‌ی فرهنگی و تاریخی علاقه‌مند هستند، مناسب خواهد بود.

در بخشی از کتاب صوتی ستاره‌ی دنباله‌دار: کتاب دهم مجموعه ماجراهای تن تن می‌شنویم

- چه شب قشنگی!
- قشنگه؛ اما هوا خیلی گرمه. انگاری چلّه‌ی تابستونه.
- ااا... یه شهاب‌سنگ! زود باش برفی، آرزو کن.
- اگه جای تو بودم، آرزوکردن و بی‌خیال می‌شدم و حواسم رو می‌دادم به اینکه کجا دارم می‌رم.
- و این هم دبّ اکبر یا خرس بزرگه. هی برفی به اون ستاره‌ی بزرگ نگاه کن.
- کدوم ستاره؟
چقدر عجیب! باید هفتا ستاره توی خرس بزرگ ببینم؛ اما الان یه ستاره‌ی اضافه هم هست. می‌بینی؟