معرفی و دانلود کتاب صوتی تجدد آمرانه: جامعه و دولت در عصر رضاشاه

معرفی کتاب صوتی تجدد آمرانه: جامعه و دولت در عصر رضاشاه

کتاب صوتی تجدد آمرانه: جامعه و دولت در عصر رضاشاه نوشته‌ی تورج اتابکی، به تاریخ پهلوی اول و ارتباط رضاخان و آتاتورک می‌پردازد و تغییر و تحولاتی را که در دوره پهلوی در ایران و ترکیه رخ داد، مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد.

کتاب پیش رو برای نخستین بار به بررسی برخورد سنت و مدرنیته از زاویه دید جدید می‌پردازد و ریشه‌های تجدد آمرانه یا مدرنیت از بالا را موشکافی می‌کند.

بعد از به قدرت رسیدن رضاشاه، او برخلاف پادشاهان گذشته تصمیم گرفت در سراسر کشور تغییرات و اصلاحاتی را اعمال کند. وی بعد از سفری که به ترکیه داشت، به شدت تحت تأثیر آتاتورک رهبر این کشور قرار گرفت که تلاش کرده بود کشور و مردمش را متجدد کند. از این رو بعد از بازگشت به ایران، شروع به ایجاد اصلاحاتی در کشور کرد که برخی از آن‌ها خشم و نفرت مردم را برانگیخت.

رضاخان نه فقط در حوزه‌ی اقتصاد بلکه در عرصه فرهنگ و آیین و باور مردم، با متوسل شدن به زور دست به اعمال تغییراتی زد. او درست مثل ترکیه، الگوی خود را اروپا قرار داد و سعی کرد تحولات اساسی را با تهدید و زور بر مردم خود اعمال کند.

این کتاب مجموعه مقالاتی است که در سمینار تجدد آمرانه در ترکیه و ایران در بهار سال 1399 در پژوهشکده‌ی بین‌المللی تاریخ اجتماعی و با تلاش تورج اتابکی جمع‌آوری شده است. موضوع این سمینار، مطالعه‌ی تاریخ تطبیقی، سنجشی و جامع در مورد مدرن‌سازی در ترکیه و ایران بعد از جنگ جهانی اول بود.

در این مجموعه مقالات که با قصد ارزیابی و تحلیل الگوی راهبرد توسعه‌ی آمرانه آتاتورک و رضاخان گردآوری شده‌اند، برای شما این امکان فراهم شده است که تغییرات و تحولات ترکیه و ایران را بعد از جنگ جهانی اول با یکدیگر مقایسه کرده و بسنجید.

در مقاله‌ی اول با عنوان «دولت و جامعه در دوره‌ی رضاشاه» به بررسی تغییرات آهسته در روش فرمانروایی رضاخان از دیکتاتوری به حکومت استبدادی پرداخته می‌شود. در مقاله‌ی «خلافت، روحانیت و جمهوریت در ترکیه و ایران» موانعی که دو فرمانروای دیکتاتور در ایران و ترکیه برای تحکیم حکومتشان با آن مواجه شدند را بررسی می‌کند.

در مقاله‌ی «اصلاح زبان در ترکیه و ایران» تلاش‌های مصطفی کمال و رضاخان در عرصه تغییر خط و اصلاح زبان مورد مقایسه قرار گرفته است. در مقاله‌ی «ایران نو و زوال سیاست‌های حزبی در دوره‌ی رضاشاه»، احزاب سیاسی و سیاست‌های حزبی ایران با تأکید بر حزب ایران نو مورد مطالعه قرار می‌گیرد. مقاله‌ی «مقررات لباس پوشیدن برای مردان در ترکیه و ایران» به مقایسه نگرش حکومت ترکیه و ایران در پذیرفتن سنن و قوانین اروپایی می‌پردازد.

فراهم کردن نهادهای اجتماعی نو مانند ارتش و سازگار کردن آن در ترکیه و ایران در مقاله‌ی «ارتش، جامعه‌ی مدنی و دولت در ایران» مورد بررسی قرار گرفته است. در مقاله‌ی پایانی با عنوان «رفع ابهام: سیاست خارجی وثوق‌الدوله در 98 - 1297» نیز به گذشته و سابقه‌ی سیاست خارجی ایران در دوران بعد از جنگ جهانی اول پرداخته می‌شود.

شنیدن کتاب صوتی تجدد آمرانه به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب به علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران به‌خصوص تاریخ پهلوی توصیه می‌شود.

در بخشی از کتاب صوتی تجدد آمرانه می‌شنویم:

باید همواره به یاد داشت که نباید از کلاه با بی‌قیدی سخن گفت. غالباً به همانندی‌های سیاست‌های مدرن‌سازی فرهنگی مصطفی کمال آتاتورک و رضاشاه اشاره شده اما به ندرت تحلیل تطبیقی صورت گفته است. این فصل به بررسی یکی از آشکارترین جنبه‌های تلاش‌های مدرن‌سازی دو دولت در دهه‌های 1300 و 1310 یعنی غربی‌سازی لباس مردانه می‌پردازد که بین سال‌های 1304 و 1314 در یک رشته مقررات لباس پوشیدن متجلی شد.

مقررات لباس پوشیدن یک ویژگی خاص جامعه‌های در حال مدرن شدن نیست، در واقع بیشتر مشخصه‌ جامعه‌های سنتی است. اما هدف از آن در جامعه‌های سنتی حفظ تمایزها میان گروه‌هاست و به مثابه نشانه‌های ظاهری هویت قومی، ایلاتی، طبقاتی یا مذهبی به کار می‌رود. در حالی که سیاست‌هایی که در خصوص لباس پوشیدن در ترکیه و ایران در فاصله دو جنگ جهانی در پیش گرفته شد در پی همانندسازی ظاهر مردم و هماهنگ کردن آن با روال معمول اروپا بود، تا حدودی شبیه اصلاحات پتر کبیر در ظاهر مردم در روسیه.

پس از معرفی سیاست‌های لباس پوشیدن به ترتیب توالی زمانی به جای از یک کشور به کشور دیگر که به برجسته کردن تأثیرات متقابل کمک می‌کند، در این باره بحث خواهد شد که سبب سیاست‌های مشابه لباس پوشیدن در ترکیه و ایران دل‌مشغولی‌های مشابه در خصوص ملت‌سازی و جایگاه دو کشور در جامعه بین‌المللی بود.

فهرست مطالب کتاب صوتی