کتاب صوتی ضیافت: سخن درباره عشق

معرفی کتاب صوتی ضیافت: سخن درباره عشق

شبی درخشان در آتن، در خانه‌ی آگاتونِ شاعر ضیافتی برپا شد... کتاب صوتی ضیافت اثر افلاطون که با ترجمه‌ی روان محمدعلی فروغی منتشر شده، شرح کاملی از این مهمانی فاخر است. در آن شب مهمانان تصمیم گرفتند به جای مستی و هیاهو، هر یک در ستایش اروس سخن بگویند؛ خدای عشق و میل. این پیشنهاد از سوی فایدروس مطرح شد و سپس آری‌کسیماخوس آن را به صورت رسمی اعلام کرد.

درباره‌ی کتاب صوتی ضیافت

عشق، این مفهوم پیچیده، در نگاه مردمان دنیای باستان چیزی فراتر از دلبستگی‌های روزمره بود. آن‌ها عشق را نیرویی کیهانی می‌دانستند؛ نیرویی که می‌تواند انسان را از سطح غرایز به قله‌ی خرد برساند. در کتاب صوتی ضیافت (The Symposium) اثر افلاطون (Plato) نیز این نگاه به زیبایی در چند لایه آشکار می‌شود. مهمانان جشنی که آگاتون شاعر برپا کرده، همه وزین و سنگین در جای خود نشسته‌اند و هر کدام نماینده‌ی بخشی از فلسفه یونان باستان هستند.

جمع بزرگان جمع است؛ سقراط دیر می‌رسد؛ چرا که همانند همیشه در اندیشه غرق بوده است. فایدروس نخستین کسی است که لب به سخن می‌گشاید؛ او عشق را سرچشمه‌ی شجاعت و فداکاری می‌داند و معتقد است هیچ نیرویی چون عشق نمی‌تواند انسان را به انجام کارهای بزرگ وادارد. پس از او پائوسانیاس سخن می‌گوید و میان عشق والا و پست تمایز می‌گذارد؛ عشقی که روح را تعالی می‌دهد در برابر عشقی که تنها جسم را نشانه می‌گیرد. این مباحثه در باب فلسفه عشق، به شدت گرم می‌شود.

در جستجوی نیمه‌ی گم‌شده؛ رساله افلاطون با ترجمه محمدعلی فروغی

نوبت به آریستوفانس می‌رسد و او از زئوس سخن می‌گوید؛ از روزگاری که انسان‌ها موجوداتی گرد و کامل بودند؛ با دو چهره، چهار دست، چهار پا و نیرویی چنان عظیم که خدایان را بیمناک می‌کرد. زئوس برای مهار این قدرت، آنان را به دو نیم تقسیم کرد. از آن زمان، هر نیمه در جستجوی نیمه‌ی دیگر سرگردان است؛ جستجویی که نامش را عشق گذاشته‌اند. کتاب صوتی ضیافت با صدای رامین سلیمی، در این بخش فضای اسطوره‌ای خیال‌انگیز روایت آریستوفانس را به اوج می‌رساند.

آری‌کسیماخوس که با دقت و حضورش، بیشتر به یک پزشک-فیلسوف می‌ماند تا صرفاً مهمان، رشته‌ی سخن را از آریستوفانس می‌گیرد و فضا را از اسطوره به سوی نظم و هارمونی طبیعت می‌برد. او نیروی عشق را از جهان اسطوره به قلمرو نظم، تعادل و هارمونی طبیعت می‌برد. فلسفه عشق در نگاه او فقط به انسان بودن مربوط نمی‌شود؛ بلکه در بدن، موسیقی، فصل‌ها، ستارگان و کل کیهان می‌توان آن را یافت.

بزرگان یونان باستان و سخن درباره‌ی عشق

آگاتون شاعر که میزبان این جشن باشکوه است، تعبیری زیبا از عشق ارائه می‌دهد. در نگاه او، عشق زیباترین و جوان‌ترین نیروی بشری است؛ نیرویی که همیشه هرجا قدم بگذارد، لطافت و ظرافت می‌آفریند. اما همین تعریفِ آراسته، زمینه‌ای می‌شود برای ورود سقراط تا نشان دهد زیبایی عشق، چیزی فراتر از توصیف‌های شاعرانه است.

روایت کتاب ضیافت انتشارات کوله پشتی، در ادامه وارد مرحله‌ای می‌شود که می‌توان آن را قلب تپنده‌ی فلسفه عشق نامید. در اینجا نگاه همه به سمت سقراط است تا با سخنان خود، مسیر بحث را از سطح توصیف‌ها و تمثیل‌ها به عمق حقیقت عشق افلاطونی ببرد. سقراط برخلاف دیگران که عشق را نیرویی شجاعانه، اخلاقی یا اسطوره‌ای می‌دانستند، آن را یک میانجی معرفی می‌کند. موجودی نه چندان زیبا، نه چندان کامل، اما سرشار از میل، تدبیر و توان صعود.

عشق افلاطونی؛ نردبانی به سوی جاودانگی

پس فلسفه عشق از نگاه افلاطون چه؟ آیا کتاب ضیافت ترجمه محمدعلی فروغی در این باره چیزی می‌گوید؟ بله همه‌ی افراد حاضر به نوعی این موضوع را پوشش داده‌اند؛ اما سقراط تنها کسی است که این پراکندگی معنا را جمع می‌کند و از دل همه‌ی ستایش‌ها، حقیقت عشق را بیرون می‌کشد. او از طریق آموزه‌های زنی خردمند به نام دیوتیما، ماهیت عشق را در قالب یک سیر صعودی ی نردبان عشق ترسیم می‌کند. در این مسیر، عاشق ابتدا شیفته‌ی زیبایی یک جسم می‌شود.

در پله‌های بالاتر نردبان عشق، توجه عاشق از زیبایی جسم به زیبایی روح معطوف می‌شود و سپس زیبایی را در قوانین، نهادهای اجتماعی و دانش‌ها جستجو می‌کند. با خرید کتاب صوتی ضیافت نشر صوتی موج کتاب و گوش سپردن به صدای گرم رامین سلیمی، خود را در جمع فیلسوفانی می‌یابید که هر یک از زاویه‌ای متفاوت، پرده‌ای از ماهیت عشق کنار می‌زنند. این اثر سفری است در دل اندیشه؛ سفری که از اسطوره آغاز شده، از شعر می‌گذرد و سرانجام در فلسفه سقراط به اوج می‌رسد.

نکوداشت‌های کتاب ضیافت

• روشنفکران آتن (فیلسوف، پزشک، نویسنده، کمدی‌نویس و...) دور هم جمع می‌شوند، باده‌گساری می‌کنند و درباره‌ی عشق و میل جنسی حرف می‌زنند و همه‌ی این‌ها در ساختاری ادبی و جذاب قرار گرفته است؛ نوعی داستان در داستان در داستان. این کتاب دیدم را نسبت به افلاطون عوض کرد. (کاربر گودریدز)
• رساله ضیافت افلاطون شامل هفت گفتار درباره‌ی موضوع عشق است. هفت نفری که این سخنرانی‌ها را ارائه می‌کنند عبارتند از: فایدروس، پائوسانیاس، آری‌کسیماخوس، آریستوفانس، آگاتون، سقراط و آلکیپادس. در حالی که پنج سخنران نخست عشق را ستایش می‌کنند، سقراط معنایی تحلیلی‌تر و عمیق‌تر از آن ارائه می‌دهد. (کاربر گودریدز)

کتاب صوتی ضیافت برای شما مناسب است اگر

• مطالعه‌ی فلسفه یونان باستان را آغاز کرده‌اید و مشتاق شنیدن دیدگاه‌های بزرگان یونانی درباره‌ی عشق هستید.
• خواندن کتاب‌های افلاطون را در برنامه‌ی خود گنجانده‌اید و می‌خواهید این سفر را با رساله ضیافت ترجمه محمدعلی فروغی آغاز کنید.
• می‌خواهید با نردبان عشق افلاطونی آشنا شوید و مسیر صعود عاشق را از جسم تا جاودانگی، از زبان سقراط بشنوید.

در بخشی از کتاب صوتی ضیافت: سخن درباره عشق می‌شنویم

آنگاه نوبت به نقل سخنان پائوسانیاس رسید که او چنین گفته بود: ای فایدروس، ما اگر تنها به ستایش اروس و توصیف فواید و محاسن آن اکتفا کنیم، جولانگاهِ بحث تنگ و مجالِ سخن محدود می‌گردد، و اگر اروس یک نوع بیشتر نبود، ما را عذری به دست می‌داد که از آن به‌اختصار سخن می‌توانستیم گفت.

اما به حکم اینکه اروس را انواع گوناگونی است، من تنها به این بحث خواهم پرداخت که آیا این کدام نوع اروس است که سزاوار ستایش تواند بود، تا هر قدر که بتوانم به ستایش آن بنشینم. همه‌ی ما می‌دانیم که آفرودیت و اروس از هم جداشدنی نیستند. و اگر تنها یک آفرودیت بود، یک عشق هم بیش نبود، اما چون دو آفرودیت وجود دارد، پس اروس نیز دو نوع است. آیا از این گفته در اشتباهم؟

فهرست مطالب کتاب صوتی