بله
کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان اثر س. علی آذری، زندگی و فعالیت‌های کلنل محمدتقی خان پسیان، فرمانده نظامی و رهبر قیامی در سال 1300 شمسی در خراسان، را به‌صورت مستند و دقیق بررسی می‌کند. این اثر با نگاهی دقیق و مستند تصویری زنده از مبارزات او علیه سیاست‌های استعماری و تبعیض‌آمیز آن زمان ارائه می‌دهد و دغدغه‌ها و نقش او در تاریخ معاصر ایران را روشن می‌سازد.
درباره‌ی کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان
کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان با نثری ساده و روان نوشته شده و در عین حال دارای پشتوانه تحقیقاتی قابل توجه است. نویسنده تلاش کرده تا ضمن روایت تاریخی، حکایات و خاطرات واقعی را نیز بازگو کند تا خواننده بتواند تصویر ملموس و واقعی از فضای سیاسی و اجتماعی آن دوران به دست آورد. یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی کتاب، بهره‌گیری از مشاهدات مستقیم مؤلف است، چرا که س. علی آذری خود شاهد بسیاری از رخدادهای خراسان بوده و با کلنل پسیان ارتباط داشته است و این تجربه‌ی شخصی، اعتبار و اصالت روایت کتاب را دوچندان ساخته است.
زندگی، مبارزات و نقش تاریخی کلنل پسیان
کتاب علاوه بر روایت قیام خراسان، پیشینه خانوادگی کلنل را نیز بررسی می‌کند. محمدتقی خان در خانواده‌ی معروفی از «مهاجرین» تبریز به دنیا آمد که سابقه‌ای طولانی در خدمت نظامی و مبارزه با نفوذ بیگانگان داشتند. این پیشینه نشان می‌دهد که قیام او ریشه در تربیت خانوادگی، عشق به وطن و تعهد به استقلال ایران داشته است. همچنین کتاب، ارتباط کلنل با شخصیت‌های شاخص تاریخ معاصر ایران، از جمله قوام‌السلطنه، رضاشاه و دیگر رجال و تأثیر سیاست‌های داخلی و خارجی بر خراسان را نیز به روشنی بیان می‌کند.
از دیگر ویژگی‌های کتاب، توجه به اسناد و مدارک تاریخی و تصاویر مستند است. صفحات کتاب شامل نامه‌ها، تلگراف‌ها و کارت‌پستال‌هایی است که قیام را مستند ساخته و روابط کلنل با اطرافیان و رویدادهای زمانه را نیز روشن می‌سازند. مؤلف با دقت و صراحت، خیانت‌ها و اقدامات نادرست برخی رجال و حوادث سیاسی معاصر را نقد کرده و در مقابل از فضایل و شجاعت‌های کلنل و همراهانش یاد کرده است.
کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان اثری ارزشمند برای شناخت بهتر تاریخ معاصر ایران است. این کتاب به مخاطب نشان می‌دهد که قیام‌ها و مبارزات گذشته، انعکاسی از تلاش انسان‌های شجاع برای رسیدن به عدالت و آزادی‌اند. مطالعه این اثر، نه تنها اطلاعات تاریخی دقیق ارائه می‌دهد، بلکه حس وطن‌پرستی و مسئولیت نسل معاصر را نسبت به گذشته و آینده ایران تقویت می‌کند. کتاب حاضر با همکاری نشر ارس به چاپ رسیده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.
کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان برای شما مناسب است اگر
- دانشجوی رشته‌های تاریخ، علوم سیاسی، مطالعات انقلاب، جامعه‌شناسی تاریخی، مطالعات ایران معاصر هستید.
- پژوهشگر و استاد حوزه تاریخ مشروطه، تاریخ اجتماعی ایران و تاریخ احزاب سیاسی هستید.
- علاقه‌مند به تاریخ مشروطه ایران، به ویژه حوادث مربوط به تبریز و خراسان هستید.
- می‌خواهید نقش مجاهدان صدر مشروطه و حزب اجتماعیون عامیون را در حفاظت و پیشبرد انقلاب مشروطه و دفاع از قانون اساسی بدانید.
- قصد دارید تاثیر دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در انقلاب مشروطه را بررسی کنید.
در بخشی از کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان می‌خوانیم
با وجودی که قوای متمرکز در قوچان بیش از هزار نفر بود، مع‌هذا سلطان سید حسن خان میرفخرایی برای این‌که قدرت قوای ژاندارم را تضعیف سازد، و در عین حال به‌قدر کافی اسلحه به دست اکراد بیفتد، به‌جای این‌که جهت سرکوبی شصت الی هفتاد نفر کرد، دو بهادران سوار و یاد و گروهان پیاده اعزام دارد، همه روزه در حدود پنجاه نفر صبح و پنجاه نفر نصف شب جهت سرکوبی اکراد ژاندارم اعزام داشت تا در نتیجه‌ی این اقدام مخالف تاکتیک ژاندارمری، چون عده‌های اعزامی در مقابل نفرات اکراد قلیل بودند، در هر تصادفی که بین قوای اعزامی و اکراد در اطراف شیروان رخ می‌داد، کردها در خلع سلاح آن‌ها توفیق حاصل می‌کردند!
این تضعیف عمدی قوا تا روز بیست و ششم محرم ادامه داشت، روز 26 محرم کردها به «فاروج» حمله کردند، نایب حاجی خان تفرشی و نایب محمد خان هر دو در قسمت مسلسل کار می‌کردند و بعداً «در رکاب کلنل شربت شهادت نوشیدند» بدواً در فاروج دلیرانه مقاومت نموده بودند اما بعداً بر اثر کثرت عده اکراد، ناگزیر از عقب‌نشینی می‌شوند.
در طول این مدت قلیل و ادامه عملیات خائنانه‌ی سلطان سید حسن خان فخرایی در اعزام قوا به نحوی که در بالا اشاره کردم، عده‌ی قوای کرد که با تجهیزات و ساز و برک ژاندارم‌های اعزامی و مخلوع، مسلح شده و می‌شدند، بیش از ششصد نفر شد.
برای این‌که ذهن خوانندگان عزیز کاملاً روشن شود؛ لازم می‌دانم مختصر توضیحی درباره‌ی سربازخانه‌های ژاندارمری قوچان داده باشم:
ژاندارمری قوچان دارای دو سربازخانه آن‌هم در طرفین پل دروازه عشق‌آباد بود، کلیه‌ی عده‌ی ژاندارم حاضر در این دو سربازخانه متمرکز بودند، ولی بر اثر تفرقه و تشتتی که سلطان سید حسن خان میرفخرایی به مناسبت آن طریق اعزام قوا به شیروان ایجاد کرده بود، قوای موجود؛ در قوچان رو به تحلیل گزارد و عده‌ی حاضر به خدمت ژاندارمری قوچان از دویست نفر تجاوز نمی‌کرد!
