کتاب واج شناسی وام گیری

کتاب واج شناسی وام گیری، منبعی مرجع برای آشنایی با چگونگیِ وام‌ گیریِ واژه‌ها از یک زبان دیگر است. آندریا کالابرس و دبلیو. لئو وتزلز فرایند بومی‌سازی وام‌واژه‌ها را در این اثر از دیدگاهی تخصصی، بررسی کرده‌اند. پس از مطالعه‌ی کتاب حاضر با پیچیدگی‌های واژگانی در حوزه‌ی واج ‌شناسی آشنا می‌شوید.

درباره‌ی کتاب واج شناسی وام گیری

کتاب واج شناسی وام گیری (Loan Phonology)، اثری تخصصی در حوزه‌ی فونولوژی است. آندریا کالابرس (Andrea Calabrese) و دبلیو. لئو وتزلز (Leo Wetzels)،‌ نویسنده‌های کتاب، شیوه‌ی انطباق آواییِ واژه‌های وام‌گرفته‌شده از زبان دیگر را از دیدگاهی تخصصی بررسی کرده‌اند. منظور از واج شناسی، شاخه‌ای از علم زبان‌شناسی است که به بررسی نظام آوایی و الگوهای صوتی یک زبان می‌پردازد؛ به عبارت دیگر، چگونگی سازماندهی، کاربرد و تعامل صداها در آن زبان را علم واج شناسی می‌گویند. فرایند ورود واژه‌ها، عبارات یا حتی ساختارهای دستوری از یک زبان مبدأ به زبان مقصد در این علم با اصطلاح وام‌ گیری شناخته می‌شود. انطباق آوایی واژه‌های وام‌گرفته‌شده، مدل‌های نظری و تجربی واج شناسی، مطالعه‌ی پدیده‌ی وام گیری در زبان‌های مختلف و تاثیر دوزبانگی بر وام گیری به‌عنوان مضمون‌های اصلی این اثر شناخته می‌شوند.

مطالب کتاب واج شناسی وام گیری با توضیحاتی درباره‌ی مطابقت وام‌واژه به‌عنوان ادراک واج شناسیِ زبان اول، آغاز می‌شود. آندریا کالابرس و دبلیو. لئو وتزلز در این بخش از مفاهیمی مانند تفاوت‌های ظاهری بین واج شناسی بومی کره‌ای و تطابق وام‌واژه سخن رانده‌اند. در ادامه‌، ادراک گفتار، انطباق وام‌واژه‌های رومانیایی از ترکی و فرانسوی، اقتباس ماندارین از خیشومی‌های پایانه در وام‌واژه‌های انگلیسی و اقتباس زبان کره‌ای از صداهای انسایشی بررسی شده‌اند. مطالعه‌ی این مطالب به خواننده کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از چگونگی جذب واژه‌های بیگانه در نظام صوتی زبان میزبان و نقش ادراک در این فرایند به‌دست آورد. این اثر دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی را با پیچیدگی‌های واج‌ شناسی وام‌‌گیری و مدل‌های نوین در این حوزه به‌ طور کامل آشنا می‌سازد.

کتاب واج شناسی وام گیری را انتشارات نارون دانش، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است. اعظم عزیزی به‌عنوان مترجم این اثر شناخته می‌شود.

کتاب واج شناسی وام گیری برای چه کسانی مناسب است؟

واج شناسان و زبان‌شناسان، دانشجویان و استادان رشته‌های زبان‌شناسی، پژوهشگران حوزه‌های تماس زبانی و محققانی که به کسب اطلاعات درباره‌ی نحوه‌ی پردازش و انطباق‌های صدا در سیستم‌های شناختی انسان علاقه دارند، مخاطب‌های کتاب حاضر هستند.

در بخشی از کتاب واج شناسی وام گیری می‌خوانیم

این بخش را با بررسی ماهیت وام‌واژه‌ها آغاز می‌کنم. اول از همه، نوع وام‌واژه‌ها است که می‌توان به دو نوع متمایز تقسیمشان کرد: وام‌واژه‌های نهادینه شده و انطباق‌های برخط انطباق‌های فی‌البداهه (Pepperkamp 2002). وام‌واژه‌های نهادینه‌شده، واژه‌هایی هستند که به واژگان زبان وام گیرنده، وارد شده‌اند. گویشوران تک‌زبانه‌ که از این وام‌واژه‌ها استفاده می‌کنند، هرگز اشکال مبدا آن‌ها (اشکال اصلی آن‌ها) را نشنیده‌اند و بنابراین، با تحلیل واج‌شناسی، تطبیق‌هایی که این واژه‌ها در هنگام ورود به زبان وام گیرنده دستخوش آن شده‌اند، هیچ‌گونه واقعیت روان‌شناسی مستقیمی عایدمان نمی‌شود. بلکه، یک تفسیر درزمانی برای آن ارائه می‌شود که مبتنی بر توضیح انطباق‌هایی است که گویشورانی که برای نخستین بار واژه را وام گرفته‌اند، بکار برده‌اند. انطباق‌های برخط، واژه‌های خارجی هستند که «درلحظه» قرض گرفته می‌شوند و استفاده می‌شوند (برای مثال رجوع کنید به Shinohahra (1997, 2000) و Kenstowicz & Sohn (2001)). در این مقاله، من به تأسی از پپرکمپ، برخورد یکسانی با وام‌واژه‌های نهادینه‌شده و انطباق‌های برخط دارم، یعنی فرض می‌کنم وام‌واژه‌های نهادینه شده، همان انطباق‌های برخطی هستند که نخستین گویشورانی که واژه‌ها را وام گرفته‌اند، استفاده کرده‌اند.

اکنون شرایطی را که تحت آن، وام گرفتن زبان‌شناسی روی می‌دهد، در نظر بگیرید، یعنی شرایطی که منجر به تشکیل وام‌واژه‌ها می‌شوند. دو زبان L1 و L2 را فرض کنید. L1، زبان وام گیرنده و L2 زبان وام‌دهنده است. وام گرفتن زمانی روی می‌دهد که یکی از گویشوران L1، برای پر کردن یک خلأ واژگانی در L1، واژه‌ای را از L2 «وام می‌گیرد». این خلأ واژگانی می‌تواند به دلایل متعددی باشد: نوآوری واژگانی یا فرهنگی ممکن است باعث معرفی اشیاء یا اعمالی شود که L1 نامی برای آن‌ها ندارد؛ برخی واژه‌ها ممکن است ‌به‌عنوان واژه‌های بی‌پرستیژ احساس شوند؛ برخی واژه‌ها هم صرفاً مجهول هستند، یا در گذر زمان به فراموشی سپرده شده اند؛ ممکن است واژه‌های جدیدی برای بازی کردن ایجاد شوند و...