بله
پ ا ژوبر که مشاور ناپلئون بناپارت و از شرق‌شناسان برجسته‌ی فرانسوی بود، در طی سفر استراتژیکش به ایران و ارمنستان، کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران را نوشت. ژوبر در دوره‌ی قاجاریه به ایران سفر کرد و اطلاعات دقیقی از وجوه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ایران آن دوران و وضعیت دربار قاجار ثبت کرد و سفرنامه‌ای قابل‌توجه از ارمنستان را نیز در اختیار آیندگان گذاشته است.
درباره‌ی کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران
پ ا ژوبر (Pierre Amédée Jaubert) با نام کامل پ‍ی‍ر آمده ام‍ی‍ل‍ی‍ن پ‍روب ژوبر، از کودکی عجیب‌ترین رویدادها و انقلاب‌ها را به چشم دیده بود؛ او پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی شروع به آموختن زبان فارسی و عربی و مطالعات گسترده در زمینه‌ی شرق‌شناسی کرد. کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران (Voyage En Arménie Et En Perse: Fait Dans Les Années 1805 Et 180) حاصل سفر طولانی‌اش به ایران و ارمنستان است که به دستور ناپلئون و برای گسترش ارتباطات سیاسی و فرهنگی میان فرانسه و کشورهای آسیایی صورت گرفت.
پ ا ژوبر در این سفر از قفقاز، ارمنستان، آذربایجان، تبریز، تهران و بخش‌هایی از غرب و مرکز ایران بازدید کرد. تجربیات او از مواجهه با فرهنگ ایران دوره‌ی قاجار، همچنین وضعیت دربار و نگرشی که نسبت به شیوه‌ی کشورداری ایرانیان در کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران نوشته شده، از جمله موارد جذاب و خواندنی است که تصویری جالب از شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوران را برایمان ترسیم می‌کند. ژوبر در این کتاب با دقت‌نظر بسیار به توصیف پرجزئیات چیزهایی که به چشم دیده پرداخته و گرچه مقداری از آن لحن تحقیرآمیز رایج میان شرق‌شناسان غربی را در سفرنامه‌ی خود دارد، اما نسبت به دیگر شرق‌شناسان هم‌عصرش از نگاهی متعادل‌تر برخوردار است. همچنین نثر منظم، روشن و گاه ادیبانه‌ای که در نگارش این کتاب به کار رفته، از دیگر نقاط قوت آن به شمار می‌آید.
پ ا ژوبر در کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران هم خاطره‌نویسی کرده و هم به گزارش دیپلماتیک وضعیت و چگونگی روابط ایران و فرانسه در دوره‌ی حکومت فتحعلی‌شاه قاجار پرداخته است. با این وجود در برخی موارد دچار ضعف است؛ از جمله آنکه گاهی در اثر نگاه استعماری به ایران، وقایع را با کمی تغییر و یا سوگیری مشخص بازگو کرده است. دیگر آنکه غالب تمرکز او بر جمع‌آوری اطلاعات در مناطق شمال غربی ایران بوده و از مناطق جنوبی و غربی چندان خبری نیست. همچنین برخی پیش‌فرض‌هایی که درمورد اسلام، تشیع و ساختار جامعه‌ی ایران نوشته، برآمده از نگاهی استعماری است.
اما به‌طورکلی، سفرنامه‌ی ژوبر از منظر تاریخی، مردم‌شناسی و مطالعات فرهنگی دارای اهمیت بسیاری است و یکی از برجسته‌ترین و معتبرترین منابع تاریخی درمورد نگاه غرب به ایران، تحلیل ساختار قدرت در آن زمان و مطالعهی مناسبات فرهنگی به شمار می‌آید.
کتاب پیش رو توسط محمود مصاحب ترجمه شده و به همت انتشارات علمی و فرهنگی در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.
کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران برای چه کسانی مناسب است؟
مطالعهی این کتاب به ایران پژوهان، شرق‌شناسان و علاقه‌مندان به آثار سفرنامه‌ای توصیه می‌شود.
در بخشی از کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران می‌خوانیم
شاهزاده نخست نمی‌خواست یا نمی‌توانست گفتار مرا باور کند، ولی چون غلبه‌ی قشون روس را بر سپاهیان خود دیده بود و همچنین پیروزی لشکریان فرانسه را بر قوای روسیه به خاطر آورد، چنین اظهار داشت: «اصلاً چرا؟ آیا ایرانیان هرگز قادر به برابری با اروپاییان نخواهند شد؟ و آیا هیچ گاه تیراندازی با توپ، جنگ با سرنیزه، و استفاده از دیگر سلاح‌های قوی و مؤثری را که شما در اروپا برای رسیدن به فتح و فیروزی به کار می‌برید نخواهند آموخت؟ هر چه باشد، ما که مثل عثمانی‌ها نیستیم که از هر تغییر روشی که به آنان پیشنهاد شود سر باز می‌زنند. ما بالعکس با نهایت اشتیاق و علاقه اختراعات مفیدی را که عرضه شود فرا خواهیم گرفت. نظر ما این است که از کلیه‌ی وسایل فنی و صنعتی استفاده کنیم. مانند آنان نیستیم که روش خود را در ماندن در بوته‌ی جهل با عبارت ترک عادت موجب مرض است توجیه کنیم».
من، در عین حال که گفته‌های عباس میرزا را که از لحاظ علو فکر و بزرگی و اصالت جالب بود می‌شنیدم، می‌کوشیدم تا از نظرهای وزرا، میرزاها، و حتی فقیرهایی که از کشمیر و دیگر نقاط هند آمده و در دربار سکنا گزیده بودند نیز استحضار حاصل کنم. این عارفان یا فیلسوفان سیار به سراسر جهان مسافرت می‌کنند، در حالی که نه توصیه‌ای جز اشتهارشان به عقل و حکمت دارند و نه درآمد و سرمایه‌ای جز جوانمردی و سخاوت امرایی که به دیدن آن‌ها می‌روند. بعضی از آنان مدعی کشف و کرامات هم می‌شوند و معتقدند که به اسرار سحر و جادو واقف‌اند، ولی بیشتر آنان جاسوسانی هستند که اطلاعاتی به دست می‌آورند و با واسطه‌ای چند، آن را به مراکز مخصوص کسب خبر می‌رسانند. این اطلاعات بیشتر در باب قوای واقعی نظامی، نقشه‌ها و هدف‌های فرماندهی، سیاست دربارها، و بالأخره حتی اسرار خانوادگی بزرگان کشور است. با وجود لباس رفته‌رفته‌ای که بر تن دارند، در قصر پادشاهان گام می‌نهند، در کنارشان می‌نشینند، و با آنان به صحبت و گفت‌وگو می‌پردازند. چه بسا، بر اثر رزانت کلام و تیزهوشی و یا افکار عالیه‌ای که از آنان تراوش می‌کند، در مهم‌ترین امور کشورها مداخله و نظر خود را اعمال می‌کنند...
