بله
ایزابل وبر در کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت، با ارائه‌ی نمودارها و آمارهای مستند، نشان می‌دهد که اصلاحات بازاری در چین نتیجه‌ی انتخاب طبیعی از ازپیش‌تعیین‌شده توسط مردم چین نبوده است. او در این کتاب، ابتدا به اشکال ایجاد بازار و تنظیم قیمت پرداخته و پس از آن نکاتی را در رابطه با حضور دولت در بازار ارائه می‌دهد. در پایان نیز مبحث شوک درمانی مطرح می‌شود که در آن علل و پیامدهای تورم در سال 1988 به صورت مفصل توضیح داده شده است.
درباره‌ی کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت
ایزابل وبر (Isabella Weber) در ابتدای کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت (How China Escaped Ehock Therapy: The Market Reform Debate)، منطق شوک درمانی را توضیح می‌دهد. این رویکرد در قلب توصیه‌های اجماع واشنگتنی برای اقتصادهای در حال گذار قرار داشت و از سوی نهادهای مختلف در کشورهای در حال توسعه تبلیغ شد. آزادسازی قیمت‌ها به صورت انفجار بزرگ، خصوصی‌سازی، آزادسازی تجاری و تثبیت اقتصادی به صورت سیاست‌های انقباضی پولی و مالی، از جمله سیاست‌های شوک درمانی است.
به بیان ساده‌تر، شوک درمانی در اقتصاد، روشی است که در آن با آزادسازی تمامی قیمت‌ها به‌صورت فوری، انحراف در قیمت‌های نسبی اصلاح می‌شود. کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت، پژوهشی همه‌جانبه در باب سیاست‌های اقتصادی چین است. ایزابل وبر با بهره‌گیری از ادبیات مرتبط با اصلاحات چین و بررسی وضعیت اقتصادی این کشور در دهه‌ی 1980، به این سؤال پاسخ می‌دهد که اقتصاد چین بر اساس چه پس‌زمینه‌ای از شوک درمانی اجتناب کرد؟
اصلاحات اقتصادی به شیوه‌ی بازی جنگا
به باور ایزابل وبر، ادغام چین با سرمایه‌داری جهانی و رشد خیره‌کننده‌ی این کشور پهناور، نتیجه‌ی پیروزی قاطعانه‌ی لیبرالیسم اقتصادی و سیاسی در سراسر جهان پس از پایان جنگ سرد نبود. چین که در پایان دهه‌ی 1970، جاه‌طلبی‌های مائوئیستی را به کنار گذاشته بود، در دهه‌ی 1980، دیگر مسئله‌اش دوگانه‌ی معمول محافظه‌کاری در مقابل اصلاح‌طلبی نبود. مسئله‌ی اصلی این بود که اصلاحات باید چگونه انجام شود؟ کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت، شرحی دقیق از یک بحران اقتصادی و شیوه‌ی مقابله با آن است؛ با رویکردی منعطف، پویا و استراتژیک.
اگر شوک درمانی به معنای تخریب کامل یک ساختمان و ایجاد ساختمانی جدید روی خرابه‌های قدیمی باشد، اصلاحات چینی مانند بازی «جنگا» جریان پیدا کرد؛ یعنی فقط بلوک‌هایی برداشته شد که می‌شد به صورت انعطاف‌پذیری آن‌ها را جایگزین کرد! برای درک بیشتر موضوع، کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت را با ترجمه‌ی روان زهرا کریمی و ساعده عزیزی ثالث مطالعه کنید. این کتاب مفید در حوزه‌ی اقتصاد منطقه‌ای و ایدئولوژیک، به همت انتشارات چاپ و نشر بازرگانی، در دسترس شما عزیزان قرار گرفته است.
کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت برای شما مناسب است اگر
- دانشجوی رشته‌ی اقتصاد هستید و اقتصاد کلان، منطقه‌ای و ایدئولوژیک موضوع مهمی برای شما است.
- می‌خواهید استراتژی‌ها و شیوه‌های مستند برون‌رفت از بحران اقتصادی را مطالعه کنید.
در بخشی از کتاب چگونه چین از شوک درمانی گریخت می‌خوانیم
قیمت غله در پاییز هنوز بالاتر از بهار و تابستان است، ولی تفاوت قیمت با شرایطی که دولت در بازار مشارکت نمی‌کرد کمتر است. در نتیجه‌ی تفاوت قیمت، مشارکت دولت در بازار غلات برای دولت نیز درآمد ایجاد می‌کند. دولت هیچ مالیات مستقیمی را اعمال نکرده است: «با بهره‌گیری از مزیت دولت برای حرکت کالاها و پول به عقب و جلو، نیازی نیست که مالیات ویژه‌ای به مردم تحمیل شود» (همان 392). حاکمان ژوی غربی قیمت‌ها را به‌صورت دستوری ثابت نگاه داشته بودند و از مردم مستقیماً مالیات می‌گرفتند. بالعکس، هنر جدید حکمرانی استفاده از نوسانات قیمت برای ثروتمند کردن کشور بدون تضعیف اشتیاق کشاورزان به تولید است. تسلط بر هنر جدید «مدیریت مالی برنامه‌ریزی شده»، «ایجاد نفرت در میان مردم و از میان بردن آمال و آرزوهای آنان نیست» (همان 362).
به‌جای گرفتن از مردم با صدور دستور، هر زمان که مردم نیاز دارند دولت به آنان گندم می‌فروشد و قیمت را پایین می‌آورد؛ و زمانی که مردم باید غلات خود را بفروشند، دولت از آن‌ها می‌خرد و قیمت را بالا می‌برد. مردم به‌جای پرداخت مالیات مستقیم، عملکرد دولتی خیرخواه را تجربه می‌کنند. در مجموع، چنین سیاستی ثبات ایجاد می‌کند و مشابه گذاشتن یک مربع بر روی زمین است (همان 367). به‌علاوه، سیاست ایجاد تعادل در قیمت غلات مانع بروز نابرابری شدید است بدون این‌که همه‌ی مردم را با هم برابر کند [11]. در آن زمان طبقه‌ای از تجار خصوصی در حال قدرت گرفتن بودند. در واقع دولت شیوه‌ی مشارکت در بازار را از تجار فراگرفت. از آن جا که قیمت دیگر مستقیماً از سوی دولت کنترل نمی‌شد، مشخص بود که اگر برداشت محصول خوب یا بد باشد قیمت غلات ارزان یا گران خواهد بود (گوانزی به نقل از ریکت 1998، 379).
