کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام: پیرامون هستی شناسی

طاهره فرهادی در کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام، از منظر قرآن، دین اسلام، فیزیک و متافیزیک به پرسش‌هایی فلسفی که پیرامون چیستی هستی و انسان وجود دارد، پاسخ می‌دهد.

درباره کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام:

کتاب آسمانی قرآن را می‌توان عصاره‌ای از تمام دانش‌های بشری دانست و این نکته را نباید فراموش کرد که هر اشاره، نقطه، علامت، کلمه و جمله از طرف خداوند حکیم که در آن ذکر شده حتماً دلیل و حکمتی دارد. به همین علت است که این کتاب شگفتی‌آفرین را باید چندین با تفسیر مطالعه کرد. مهم‌ترین هدیه‌ای که حق تعالی بر انسان ارزانی داشته قدرت تفکر و تعقل اوست و دانش تنها وسیله‌ای است که انسان به کمک آن می‌تواند به شناخت حقیقی دست یابد.

فصل اول این کتاب جهان هستی را از منظر دین و قرآن بررسی می‌کند و ماهیت جهان هستی و ساختار آن را از نظر عرفانی و علم فیزیک شرح می‌دهد. در فصل دوم پیرامون شناخت انسان، مطالبی بیان می‌شود. این موارد شامل علت و چگونگی آفرینش او، وقایع پیش از تولد، ساختار وجودی کنونی و نیز وقایع حین مرگ و زندگی پس از مرگ او می‌باشد؛ همچنین برخی واژه‌ها که به نوعی با ساختار او پیوند دارد، شرح داده می‌شود. در ضمن به دلیل شباهت ساختاری انسان به آنچه در آیه نور مشهود است، تصویر این آیه زیبا نیز در این رابطه و در این فصل توصیف شده.

کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام مناسب چه کسانی است؟

مطالعه این کتاب به کسانی که به دنبال یافتن پاسخ سوالات فلسفی خود در قرآن و دیگر منابع دینی می‌گردند، پیشنهاد می‌شود.

جملات برگزیده کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام:

- بدن و ظرف زمان فیزیکی، که مربوط به ریتم موجود در بدن و ساعت بیولوژیک است، فیزیکی و مادی هستند. روح، نفس و من و عقل و زمان نفسانی، متافیزیکی هستند.

- رابطه میان تصویر و امتداد متناظر یک موجود با خودش، به طوری که تصویر یا امتداد، ابزار عمل آن موجود در دنیای دیگر باشد، دقیق‌ترین تعریف برای رابطه میان بدن و نفس است.

- کل جهان آفرینش و زمان، ظهور و تجلی نور حق تعالی است در دو ماهیت متفاوت: یکی سکون، که مکان را تشکیل داده است و دیگری حرکت، که زمان را تشکیل داده است.

- از آن جا که هر موجودی در جهان به سمت الله در حرکت است، تا زمان رسیدن به وحدت کامل با نور و حقیقت مطلق الهی، این حرکت، تا ابد ادامه خواهد داشت.

- خلوت جایی از وجود در زمان است که هیچ نفسی و حتی ذره ذی شعور دیگری به جز من، در آن نباشد؛ بودن در لحظه‌ای که فقط حضور من او و من من، که همان من اوست، باشیم و بس.

در بخشی از کتاب پاسخ به پرسش‌های فلسفی دوران کودکی‌ام می‌خوانیم:

عقل بالاترین و ارزشمندترین مخلوق پروردگار است؛ به طوری که در ازل و ابد، دارای اولین رتبه و نزدیک‌ترین موجود به حضرت حق بوده و کامل‌ترین مخلوق پروردگار متعال است؛ چنان که پیامبر اسلام (ص) فرمودند: «اول ما خلق الله العقل». نیز در سخنی دیگر فرمودند: «اول ما خلق الله نوری».

بنابراین، نخستین موجودی که پروردگار متعال آفرید، چه از نظر زمانی و چه از نظر مقام، عقل بود. عقل چراغی است که ذاتا در کمال روشنی به همه نوع بشر، به تساوی، از جانب پروردگار متعال، هدیه داده شده است. عقل تنها موجودی در عالم است که مستقل و به عنوان منبع نور و آگاهی، در متافیزیک آفریده شده است و به همین خاطر، نفس به آن تعلق می‌گیرد و با آن همراه می‌شود.

عقل انسان، با اینکه مستقیما از ذات الهی، منشأ گرفته و با آن در ارتباط وجودی است، حتی در بالاترین شدت ظهور خود نیز، نامحدود و مطلق نیست؛ اولا به دلیل این که عقل انسان، از یک سو مرتبط و متعلق به نفس و فیزیک است، پس مقید و منحصر به فرد و محدود است و بنابراین نامحدود نیست. ثانیا مطلق نیست، چون فقط در جهت آگاهی، تجلی دارد؛ در حالی که ذات الهی، حقیقت مطلق است؛ یعنی در همه وجوه وجودی، تابش بی‌نهایت دارد. همه چیز تجلی ذات اوست و صفتی از صفات او و اسمی از اسماء حسنای اوست. هر صفت یا وجه وجودی باریتعالی، پرتو نور وجود اوست، که از منبع نورانی یعنی همان ذات او، ساطع می‌گردد. باری تعالی، ذات و منبع نورانیت هر منبع نوری در کل جهان است و نیز هر منبع نوری در عالم، بالاترین شکل از موجودات دنیای خود است و بنابراین نور، تصویر یا مثالی از حضور باری تعالی است. از آن جا که روشنایی خود عقل، ذاتی است؛ بنابراین، نورانیت آن متصل به نور ذات حق تعالی است؛ یعنی حتی اگر عقل به نفسی هم تعلق نداشته باشد، باز هم نور است.