کتاب انسان شناسی کلود لوی استروس: نیاز دنیای جدید به اسطوره

کتاب انسان شناسی کلود لوی استروس: نیاز دنیای جدید به اسطوره نوشته‌ی عباس محمدی اصل، در زمینه انسان شناسی ساخت‌گرا به تأمل در لایه‌های زیرین سطوح فرهنگی در عرصه‌هایی چون اسطوره می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه چنین ترکیبی می‌تواند در محدوده‌های متضادی واقع میان مرگ - زندگی، طبیعت - فرهنگ و مواد خام و پخته، درک شوند.

کلود لوی‌ استروس اسطوره را فی‌نفسه مرتبط با تفکر دانسته که در آن انسان‌ها به ویژه جفت‌های متقابل فکر می‌کنند و انعکاس آن‌ها بر جهان نمایان می‌شود. به نظر لوی استروس آغازی وجود ندارد و اندیشه وحشی نیز مانند همه انسان‌ها به مناطق متوسل می‌شوند با این تفاوت که چنین اندیشه‌ای بیشتر برگرفته از طبیعت می‌باشد. از این لحاظ اقوام به اصطلاح عقب مانده یا نامتمدن و ابتدایی از نظر فعالیت ذهنی از شهروندان جوامع متمدن هیچ کم ندارند و اعمال مغزی آن‌ها به همان اندازه غنی و پیچیده است.

لوی استروس با مطالعه تطبیقی عرصه‌های گوناگون روابط انسانی در میان اقوام ابتدایی و متمدن ثابت کرد حیات غیر مادی اقوام ابتدایی شامل باورها و آیین‌ها و اسطوره‌های پر شاخ و برگ نه هیاهویی بیهوده، بلکه عناصر نظامی نشانه‌ای است که به یاری ساخت‌شناسی قابل فهم است و انسان متمدن جوامع مدرن نیز اصلا با بهره‌گیری از همین ساخت‌ها دنیایش را قابل فهم می‌سازد.

در بخشی از کتاب انسان شناسی کلود لوی‌استروس: نیاز دنیای جدید به اسطوره می‌خوانیم:

لوی استروس می‌کوشد نشان دهد ساخت اندیشه انسان یگانه است و هیچ تمایز اساسی بین شیوه اندیشیدن انسان اولیه و متمدن وجود ندارد. او با عنایت به ماهیت ناآگاهانه پدیده‌های جمعی درصدد بود کاشف اصول تکوین اندیشه باشد که در همه جا و برای همه اذهان انسانی معتبر می‌نماید.

این اصول عام بر مغزهای ما به همان اندازه حکومت می‌کنند که بر مغزهای سرخ پوستان آمریکای جنوبی؛ ولی زیستن ما در جامعه صنعتی بسیار پیشرفته و برخورداری از آموزش‌های آن همچون سایر تربیت‌های سبب شده منطق عام اندیشه ابتدایی‌مان در لفاف انواع ملاحظات منطقی خاصی چونان مقتضای اوضاع مصنوعی محیط اجتماعی پنهان ماند. بر این اساس بود که وی در تمام مطالعاتش از نظام خویشاوندی تا تحلیل اساطیر درصدد کشف منطقی عام در پس تنوع فرهنگ‌ها برآمد. لوی استروس بر این نکته تأکید می‌کند که اساطیر تلاشی دیالکتیکی‌اند برای یافتن معنایی از میان اطلاعات بی نظم و درهم ارائه شده توسط طبیعت. این تلاش اساطیر ضمنأ تخیل انسان را گرفتار سلسله‌ای از دوگانگی می‌کند که هر یک مثل مذکر مونث تنشی به وجود می‌آورد ظاهرا قابل رفع با استفاده از عبارتی واسط مثل نروما و البته به نوبه خود نیمی از یک دوگانگی جدید مثل بی‌جنسی / نروما. از این حیث اسطوره شکلی از زبان است و زبان ما را آماده می‌سازد بکوشیم خودمان و دنیایی ذات یکپارچه را به یاری دیالکتیک‌ها، دو شاخگی‌ها یا ساخت‌های دوگانه روی داده‌ها بشناسیم.