کتاب جنسیت و فلسفه

عباس محمدی اصل در کتاب جنسیت و فلسفه، دلیل تمایل کمتر زنان به یادگیری فلسفه را در شاخه‌های گوناگون مورد بازبینی قرار می‌دهد و به بررسی دلایلی که باعث گرایش متفاوت دو جنس مخالف به فلسفه می‌شود، می‌پردازد.

فلسفه یکی از انواع شناخت است و دانشی تعقلی را راجع به کلیت وجود یا کلیات وجودی برای نیل به قطع و یقین تشکیل می‌دهد. با این وجود، کسب و تولید این دانش توسط هر دو جنس به یکسان صورت نمی‌گیرد و لذا شایسته است در علل و دلایل این امر کنکاش گردد. یکی از دلایل بی‌علاقگی زنان به فلسفه و گرایش کمتر آن‌ها در انتخاب این رشته دانشگاهی، احساس سرخوردگی دانشجویان دختر این رشته یا انگشت شمار بودن فلاسفه زن می‌باشد.

حضور پررنگ زنان فیلسوف امروزین در عرصه فلسفه از یک نظر می‌تواند منضم به دیدگاه‌های دیگر در این حوزه تلقی شود؛ اما واقعیت این است که فلسفه‌پردازی‌های آن‌ها مانند سایر حیطه‌های معرفتی بنیان برافکن است و نوسازی بینش‌ها و روش‌ها و موضوعات فلسفی را اقتضا می‌کند که تاکنون صرفا بیانگر منویات مردان بوده است. آخر نمی‌شود وارد تمدن جهانی هزاره سوم شد و اهداف ارزشمندی چون بی‌سالاری و خرد دو جنسیتی را بدون غنای عقل در عاطفه پی گرفت با معرفت‌شناسی برآمده از دیدگاه‌های متفاوت را برای اجماع گفتمانی بر سر صدق و حقانیتش در عرصه‌های وجودی دست کم گرفت.

کتاب حاضر گامی است هرچند بسیار ابتدایی در این راستا و می‌کوشد نسبت جنسیت و فلسفه را بر این سیاق پی گیرد.

در بخشی از کتاب جنسیت و فلسفه می‌خوانیم:

فلسفه شیوه‌ای از شناخت و اندیشیدن است که بی آن راهی جز تقلید و تابعیت باقی نمی‌ماند؛ زیرا آدمی برخلاف حیوانات به مدد تفکر، وجود و حیات خود و تکامل انسانی - اجتماعی را رقم می‌زند و بواسطه تنوع وضعیتی اندیشه نه تنها انتقاد می‌آموزد که از محدودیت غریزه و محیط و عادت می‌دهد و امکان گمراهی و ستمکاری را فرو می‌نهد. امکان آزادی دل در گرو آگاهی دارد و با آگاهی است که ارزش انتخاب‌های آدمی، روشن و بلکه تاریخ‌ساز و فرهنگ آفرین می‌شود. (1995 ,Audi)

فلسفه یکی از شیوه‌های دسترسی به آگاهی و ارزش و انتخاب و در یک کلام خودآگاهی است و در این پرتو کوشش بر مرور سیر همین خودآگاهی به دیگر آگاهی است. در این حال مشخص می‌شود عقل مذکر به موازات تبدیل میتوس به تئوس و لوگوس، از گنوس فاصله گرفته و اینک در عصر جهانی شدن می‌کوشد با آموزه‌هایی چون پراگماتیسم، مجددا ارزش پراتیک زنانه در مواجهه با هستی را که زمانی سفسطه‌اش نام نهاده بود، احیا نماید. از این رو است که فلسفه مذکر به هزینه پرورندگی صرافت و ظرافت اصل مادینه هستی، اینک منادی خرد دو جنسیتی شده و تلاش می‌کند از آمیزه ذهن و میل، معجونی برای تکامل عقل برآمده از فهم تا حد بلوغ عاطفه بسازد و آن را دستمایه درک این حقیقت ژرف نماید که: "همه چیز را همگان می‌دانند و همگان هنوز از مادر نزاده‌اند".